Mijn tocht door het Uffizi vervolg ik en kom uit bij
Leonardo da Vinci.
Wie wil dat niet zien?!
Maar eerst een ‘aanloop’.
Florence, Uffizi, Lorenzo di Credi e bottega, Madonna and Child with the young St. John the Baptist and Angels. Circa 1500 – 1520. Tempera on wood.
Andrea del Verrocchio, Leonardo da Vinci, The baptism of Christ, circa 1475. Tempera and oil on wood.
Leonardo da Vinci, Adoration of the Magi, circa 1481 – 1482. Oil on wood.
De volgende keer meer Leonardo da Vinci.
Een aantal foto’s zijn van zaken die niet bij de
tentoonstelling horen maar die ik wel opvallend,
mooi of leuk vond.
Een soort H3H buiten competitie.
Deze kool was wel onderdeel van de tentoonstelling. Samen met nog twee werken vormdt het Relikwieën van Anne Geene, 2023.
Alicja Kwade, Principium, 2021 – 2022, afgietsels van mobiele telefoons.
De film van Fiona Tan was zeer de moeite waard. Prachtige beelden,
ontzagwekkend, heel goed bijpassend geluid.
Archive stelt het Mundaneum van Paul Otlet voor.
De film is indringend. Paul Otlet wilde alle kennis van de mensheid in een systeem onderbrengen. Zijn ideeen zijn vandaag met grote systemen als Wikipedia nog steeds interessant.
Er was nog een film die indruk maakte.
Ik heb er alleen geen foto’s van: Laura Henno is de maakster en
de titel is Djo (2018).
Een tastbaar werk met een boek in een mooie doos: Loek Grootjans, Storage for distorted matter / The liquid files, 2008 – heden.
Met dit intrigerende sterrenstelsel sluit ik mijn reeks berichten af over H3H, de Heilie Driehoek, een tentoonstelling in Oosterhout, op een fantastische plaats, rond het thema Geloof.
In Sint-Catharinadal hing tegen de muur een kaart.
Een kaart van het terrein, in vogelvlucht.
Geen onderdeel van H3H maar niet minder interessant.
De kaart is overigens heel goed op internet te raadplegen.
Er zijn 4 versies van deze kaart van Jan Kampen, 1650.
Op de kaart staat heel wat tekst. Vooral tekst die toelicht wat er gemeten is en getoond wordt. Onderaan de kaart staat beschreven in wiens opdracht de kaart gemaakt werd en door wie. Die beschrijving begint met: ‘Caerte ende metinge van t clooster tot Oosterhout voormaels genaemt de blauwe camer Gemaeckt by my ondergeschreven gesworen lantmeter ten verzoeck van mynheer B. Cruyt proost der selver clooster inden jare 1650’.
Die meneer Cruyt is:
1635-1655 Baltasar Cruijt, abdij: St. Michiels Antwerpen
‘Proost’ is een beroep:
Een proost (lat: praepositus) is een geestelijk leider van een rooms-katholieke instelling, tegenwoordig vooral in Vlaanderen maar in het verleden ook in Nederland. Men vindt de ambtstitel in uiteenlopende organisaties en bevoegdheden
Het centrale gebouw, het slot, is goed te herkennen. Maar er is nog veel meer te zien.
Kaarten zijn niet zo mijn ding maar dit is een leuke manier om de schaal op de kaart te vermelden: ‘Desen passer begrypt vyf Bredasche roeden’.
De roede is een meeteenheid. Die kon verschillen van stad tot
stad of van streek tot streek.
Breda (+ Baronie van Breda) (Stad en Lande van Breda, Noord-Brabant)
uitgezonderd Roosendaal en Etten; 1 roede = 20 voet.
Een roede= 5,68 m
Nipper, p. 206: ook korte roede = 3,10 m = 12 voet
Waarbij ik vermoed dat ‘Nipper’ verwijst naar:
Titel: 18 eeuwen Meten en wegen in de Lage Landen
Auteur: G.J.C. Nipper
Uitgever: Uitgeversmaatschappij Walburg Pers, Zutphen, 2004
ISBN: 90.5730.280.2
De reeks Pleurants van Folkert de Jong vond ik prachtig!
Folkert de Jong, Pleurants, 2023, gebakken klei en cement.
De voorkant van de kapel of kerk van Sint-Catharinadal is behangen met een kunstwerk van Delphine Courtillot. Het werk heet ‘Het oog’ en is uit 2023.
In de kerk treffen we het werk aan van Ann Veronica Janssens,
Gaufrettes Suite, 2023.
Dit effect doet het altijd goed in zo’n sfeervolle ruimte
maar erg origineel is het naar mijn idee niet.
Oordeel zelf.
Voor mij is de natuur een van de grotere als het niet
de belangrijkste factor voor het succes van de
tentoonstellingsserie.
Ook in de foto’s van vandaag zie je daar veel van terug.
Rick van Meel, Juno, 2019 – 2023. EPS Foam (piepschuim).
Frank Havermans, KAPKAR/ H3H-YPB, 2023.
Kathrin Schlegel, Cloth, 2023.
Ghada Amer, Love Grave, 2003 – 2023.
In een mooi deel van een parklandschap waarvoor je eerst
door een muur heen moet, is na De Opdondertjes een film
te zien van David Claerbout.
Op een goed gekozen plaats in het landschap is een animatie te zien. Een animatie is per definitie een soort van immitatie van het echte. Fragmenten van ‘Jungle Book’, geinterpreteerd of gemanipuleerd door David Claerbout, in een cultuurlandschap.
David Claerbout, The pure necessity, 2016 – 2023.
Even verder op is een werk te zien van Lisette de Greeuw (niet op deze foto). Als idee misschien geslaagd maar voor mij werkte de stukken zandsteen niet. Maar het verschijnsel ‘dappled light’, het bewegende licht dat je ziet als je onder een bladerdak loopt. Dat zich als vlekken op de grond of op voorwerpen presenteert. Dat is de moeite waard om gezien te worden. Even later zie ik het nog eens.
Volgens de gids heet de reeks werken van David Bade ‘Badevaart’. De vrijwilliger noemde dit Geloof, hoop & liefde.
Omhels me…
‘Shut up’
In het NRC van 22 juni was Toef Jaeger die laatste kreet ook al opgevallen aan de H3Hbiënnale in Oosterhout.
Piet den Blanken. Een erg sterke foto.
Romee van Oers, Zonder titel, 2023.
David Bade, De Opdondertjes, 2022 – 2023. Als een soort van boventitel voor de volgende reeks beelden.
Een korte tentoonstelling met werk van Il Perugino.
Italy, Florence, Uffizi, Pietro Vannucci detto Il Perugino, The agony in the garden, circa 1492, oil on wood.
Pietro Vannucci detto Il Perugino, Pieta, circa 1493 – 1494. Oil on wood.
Pietro Vannucci detto Il Perugino, Crucifixion with St Jerome, St Francis, St Mary Magdalen, St John the Baptist and the blessed Giovanni Colombini, circa 1492. Oil on wood.
En een vreemde eend in de bijt voor dit bericht (want geen Perugino).
Uffizi, unknown artist from Florence, Portrait of an old man, last quarter of the 15th century, fresco on tile.
Vandaag bezocht ik de tentoonstelling Geloof, onderdeel
van de H3H (Heilige Driehoek) biënnale in Oosterhout.
Het terrein van deze grotendeels openlucht tentoonstelling
is grandioos: drie kloosters met hun omliggende terreinen
van akkers en schuren, wijngaard, heggen, tuinen en sloten,
is gewoon fantastisch om te bezoeken.
Alleen daarom zou je al gaan.
Een kleine twee jaar geleden schreef ik er een aantal berichten over.
Toen was het thema: Hoop.
Toen was er meer kunst te zien, er waren meer werken te zien op
dezelfde trajecten als nu. Daarnaast was het traject veel langer.
Maar erger is dat de kwaliteit veel hoger was.
Deze keer veel people pleasers, heel weinig werk dat de randen
op zoekt en dat iets meer vraagt van de toeschouwerd.
Maar het gebied is zo mooi…….
Langs het traject staan foto’s van Piet den Blanken. Soms schrijnend ten opzichte van werken die getoond worden. Hier een ‘woonruimte’ in een sloppenwijk. Dat is te zien in schril contract tot de ‘uit de hand gelopen hobby’ van Dre Wapenaar: tenten voor juppen die nauwelijks iets met kunst te maken hebben.
Dre Wapenaar, Boomtenten, 2023.
Dre Wapenaar, Muurspiraal, 2023. Ik zou het eerder Schuurtepel genoemd hebben.
Ine Vermee, Lichtkapel, 2023.
Wessel Verrijt, Fluid Stones, Moving Entities, 2023. Let wel het thema is Geloof.
Op een klein stukje grond langs de openbare weg maakte landschapskunstenaar Rudy J. Luijters een werk waarin de natuur centraal staat. Ik heb er van genoten. Carduelis carduelis, 2022 – 2023.
Let hierbij vooral op de details. Bijvoorbeeld het vocht/druppels.
En nog een klaproos.
Rudy J. Luijters, Carduelis carduelis, 2022 – 2023.
Florence, Uffizi, Niccolo di Bartolomeo dell’Abbrugia detto Nicollo Pisano, Holy Family with the young St John the Baptist, 1505 – 1510, oil on panel.
Alessandro Araldi, Portrait of Beatrice d’Este, circa 1495, oil on panel.
Onbekende kunstenaar, Nativity, 1510 – 1520, oil on panel.
Tijdens mijn verblijf zou het een keer regenen, hard regenen. Maar toen ik uit het Uffizi stapte later deze dag was de regen voorbij en scheen de zon weer.
Uffizi, Domenico Bigordi detto Ghirlandaio, Adoration of the Magi, 1487, tempera on wood.
Terwijl ik mijn wandeling in deze schatkamer met kunst vervolg,
zie ik nog drie werken van Botticelli.
Het is overweldigend.
Florence, Uffizi, Alessandro Filipepi detto Botticelli, The Calumny of Apelles. Circa 1495. Tempera on wood.
Botticelli, Pallas and the Centaur, circa 1482, tempera on canvas.
Alessandro Filipepi detto Botticelli, Adoration of the Magi, circa 1475, tempera on wood.
Soepel stappen we verder naar Vlaamse Meester.
Uffizi, Rogier van der Weyden, Deposition in the sepulchre, circa 1450, oil on panel.
Er hing op zijn minst ook nog een werk van Hans Memling.
Maar terug naar Italië.
Het centrale deel is ‘Epiphany’ of Driekoningen. Andrea Mantegna, Scenes from the life of Christ: Epiphany, Circumcision, Ascension, 1463 – 1464, tempera on panel.
Onbekende schilder, Portret van een vrouw met handschoen en boek. Circa 1520 – 1530. Olieverf op hout. Je zou denken dat ze twee handschoenen vast heeft. Ze draagt er immers geen. Toch zie ik er maar 1.
Slechts 3 schilderijen in dit bericht.
Alle drie beroemd, alle drie van Botticelli.
Over ieder individueel schilderij is waarschijnlijk
een boekenkast vol geschreven.
Dus hier een korte toer.
Er stonden steeds mensen voor dit schilderij. Maar dat kun je ze niet kwalijk nemen. Alessandro Filipepi detto Botticelli, Spring (La Primavera), circa 1480, tempera grassa on wood. Interessant is het laatste stukje van de beschrijving: ‘tempera grassa’. Ik begrijp dat dit een experimentele versie is van verf op basis eidooier en water. De overgang naar de olieverf komt er aan. Daarnaast staat er een enorme verzameling planten en bloemen op dit werk. Het is naast andere dingen een soort van geschilderde flora (niet de godin).
Een schilderij, een portret met in het schilderij een medallion verwerkt van gips. Wat is niet echt of wat is het best gelukt? Florence, Uffizi, Alessandro Filipepi detto Botticelli, Portrait of a young man holding a medallion, circa 1475, tempera on wood, gilded stuco.
Alessandro Filipepi detto Botticelli, The birth of Venus, circa 1485, tempera on canvas.
Een spel met een lijst in een lijst: Maria die in het venster zit en een van de engelen die de toeschouwer aankijkt terwijl die nog deels voor het venster is. Uffizi, Filippo Lippi, Madonna and Child with two angels, 1460 – 1465, tempera on wood.
Botticelli werd al aangekondigd. Alessandro Filipepi detto Botticelli, ‘The discovery of the body of Holofernes’ is het linker werk. Het hoort bij het rechtse werk: Judith returns to Bethulia. Circa 1470 – 1475, tempera on wood.
‘Judith returns to Bethulia’ nog even alleen.
De volgende keer nog meer Botticelli. Maar nu: Alessandro Filipepi detto Botticelli, Annunciation. In de predella: Christ the man of sorrows. Circa 1489 – 1490. Tempera on wood. De predella is die kleine figuur, beneden, in het midden op de originele lijst!
Florence, Uffizi, Piero della Francesca, Federico da Montefeltro and Battista Sforza, Duke and Duchess of Urbino, circa 1472 – 1475. Oil on panel.
Dan de achterkant.
Samen een heel bijzonder paneel.
Piero della Francesca, Triumphs of the Duke and Duchess.
De aanleiding voor mij om naar Florence te gaan was het boek
‘De boekhandelaar van Florence’ (Ross King).
De hoofdpersoon, Vespasiano de Bisticci,
had een boekwinkel waarin hij, al dan niet op bestelling,
manuscrpten verkocht.
Een van zijn grote klanten voor de handgeschreven en
geillustreerde boeken was Federico da Montefeltro.
Hoe groot?
‘Vespasiano zou er met zijn team van zo’n 40 kopiisten, rubricatoren en illuminatoren bijna een decennium druk mee zijn’
‘De boekhandelaar van Florence’, pagina 272.
Vandaag een ongelofelijke reeks van de hand van Filippo Lippi.
In volgorde zoals ik er langs gelopen ben: Florence, Uffizi, Filippo Lippi, Adoration of the Christ child with the young St. John the Baptist, St. Romuals, angels, the hands of God the Father and the Holy Ghost as a dove. Circa 1463. Tempera on wood.
Filippo Lippi, Coronation of the Virgin. Circa 1439 – 1447. Tempera on wood. Let op hoe mooi de hoofden van de engelen en heiligen steeds een andere kant op kijken.
Filippo Lippi, Adoration of the Christ child with St. Joseph, St. Jerome, St. Hilarion, St. Mary Magdalen and angels. Circa 1455. Tempera on wood.
Filippo Lippi, Madonna and Child with St. Francis, St. Cosmas, St. Damian and St. Anthony of Padua, 1440 – 1445. Tempera on wood. Dan zijn daar nog de predellas, zeg maar de onderste reeks schilderijen. Francesco Pesellino assisteert Filippo Lippi hier. Het gaat om de volgende afbeeldingen: St. Francis receives the stigmata and St. Cosmas and St. Damian heal Justinian (Copies), the Nativity, the Martyrdom ff St. Cosmas and St. Damian, the miracle of St. Anthony. De predellas zijn qua thema dus mooi afgestemd op het hoofdwerk.
Voor de afwisseling.
Florence, Uffizi, Agnolo Gaddi, Crucifixion, circa 1390 – 1396. Tempera on wood.
Uffizi, Lorenzo Monaco, Adoration of the Magi, The Redeemer, The prophets Isaiah and David (in the pinnacles). Circa 1420. Tempera on wood.
Gentile da Fabriano, Adoration of the Magi, Christ in judgement, The Annunciation and Prophets (in the pinnacles) The Nativity, The flight into Egypt, The presentation in the temple (in the predella), 1423. Tempera on wood.
Presentation in the temple. Moderne kopie van origineel in het Louvre. Maakt het beeld wel compleet. Hier de eerste van de drie predella’s (zeg maar aanvullende schilderijen).
Dit laatste werk is zo ongelofelijk.
Dat is een absoluut meesterwerk.
De naam van de maker, Gentile da Fabriano, is bij
het grote publiek niet zo bekend. Bij mij dus ook niet.
Maar wat mooi.
Dit alleen is al een trip naar Florence waard!
In het Stedelijk Museum Breda is een werk te zien van Marlene Dumas: De Wissel. Een reeks kleinere werken door haar zelf en haar medekunstenaars in de periode dat ze actief was in Breda: Marlene Dumas, De Wissel, 1992, aquarel, inkt, potlood op papier en olieverf op canvas.
Een aantal van de werken sprongen eruit zoals deze: een sterre maker.
Meisje met klein vogeltje in hand.
Don’t look back.
Dit werk zag ik bij Electron. Zou zomaar bij mij aan de muur passen. Peter Bouwmans, Kasteel, Lakverf olieverf en dibond. De voorgestelde prijs was alleen wat royaal.
Het Stedelijk Museum Breda is verbouwd.
Het heeft geen jaren geduurd maar toch wel een aantal maanden.
Sinds afgelopen weekend zijn ze weer open dus ik ben vanmorgen
meteen naar de tentoonstelling met werk van Ruud van Empel
gaan kijken.
Het museum heet overigens nu STDLK Museum Breda.
Wat mij betreft had men de grote schoonmaak nog wel
wat verder kunnen doortrekken zodat er een betekenisvolle
naam was gekozen en er geen tentoonstellingen meer
worden georganiseerd waar je geen foto’s mag maken.
Ruud van Empel Arcadia is de titel van de tentoonstelling. Op de eerste wand is het werk Voyage Pittoresque #1 te zien. Een ‘Archival pigment print. Van Empel is een pionier op het gebied van het digitaal bewerken van foto’s. Is daarmee tot intrigerende werken gekomen waarbij waar je naar kijkt heel echt lijkt maar het nooit echt is.
In de oudere werken die er hangen zie je vaak jaren-50
geklede kinderen in een omgeving met veel groen maar ook
prachtige kleuren. Een opmerkelijk aantal van de planten
en bloemen die je er op ziet staan lijken verdacht veel
op vleesetende planten. De idylle wringt.
Verrassend vond ik de serie Pollution.Geen natuur meer maar
plassen olie-achtige stoffen in uiteenlopende kleuren.
Hopelijk mag ik deze foto dan wel gebruiken. Deze is afkomstig van de publiciteits e-mail van het museum. Dus dit mag dan waarschijnlijk wel. Het werk is heel herkenbaar.
Bij de tentoonstelling wordt deze ‘catalogus’ verkocht. Let op: de werken waarmee Van Empel bekend geworden is, die staan hier niet in. Die zijn waarschijnlijk alleen voor de verkoop via de gallerie. Wel staan in dit boek foto’s van de Synagoge en het bijbehorende schooltje van uit de tijd dat dit een kraakpand was. Al is het bij mij om de hoek, ik had daar nog nooit eerder iets van gezien.
Mijn foto’s van het ‘Paleis van Typografisch Metselwerk’
wissel ik hieronder af met foto’s van de Grote Kerk van
Breda, de ruimte waar de tentoonstelling op dit
moment te zien is.
Het ‘Paleis van Typografisch Metselwerk’ is een project waar Richard Niessen al jaren aan gewerkt heeft, het project steeds verder doorontwikkelen en vervolgens vertonen op wisselende locaties. Deze keer in Breda, destad die tot een paar jaar geleden nog de stad van grafiek wilde worden. Intussen heeft men die ambitie laten varen maar Graphic Matters heeft nog steeds een stevige ambitie: ‘Graphic Matters maakt het werk van visueel eigenzinnige, maatschappelijk betrokken en/of sociaal kritische vormgevers zichtbaar’. De reizende tentoonstelling is opgebouwd uit een stapelbare verzameling ‘vitrines’. Hierboven in gestapelde uitvoering.
Dit is een uitgepakte vitrine. Op schragen een soort van lade. Steeds afgedekt met een glazen plaat, vergezeld van zwart/witte palen die betrokken zijn bij opslag en vervoer. Een plank die de lade kan afsluiten. Soms zie je nog een soort van extra plateau zoals hier links en op het vloerdeel een QR-code naar een voorgelegen introductie. Al die niveau’s kunnen en zijn vaak voorzien van informatie over typografie.
De onderwerpen die aangekaart worden zijn heel interessant. Probleem alleen is dat er heel, heel veel informatie wordt gedeeld die professionals zeker zal aanspreken (al zullen veel van de informatie al kennen). Voor leken is het allemaal erg veel, met een lange gesproken introductie en voor mij vaak onoverzichtelijke presentaties. Het is overduidelijk dat er erg veel werk in is gestoken. Veel tijd, heel veel energie. Deze tekst is een soort van toelichting. Het bespreekt Von Wersin, een persoon die baanbrekend werk geschreven heeft over ornamenten. Hansje van Halem is een bekende maker van grafiek, onder andere voor Lowlands. Mienke Simon Thomas is een schrijver en curator van Boijmans die werk gedaan heeft op het gebied van ornamenten. Dus voldoende aanleiding om verder op zoek te gaan rond het thema ornamenten maar voor een wnadeling langs grafiek op een zondagmiddag…..
De Grote Kerk geeft momenten met ontspannende afwisseling.
Deze vitrines zijn mooi gemaakt. Als idee: super!
Maar waar begin je, zoveel lagen informatie. Fysiek en inhoudelijk. Één zo’n vitrine is al een tentoonstelling op zich.
Breda, Grote Kerk, detail van het grafmonument van Engelbrecht I en Jan IV van Nassau en echtgenotes. Zo mooi.
Ga kijken en oordeel zelf.
Vervelen ga je er niet doen.
Argusvlinder 