Banteay Chhmar, deel 1

KopKlein

In onze vakantie in 2017 pakken we in december
de draad op waar we hem in januari 2017 hadden gelaten.
In januari hebben we veel tijd besteed in Angkor Wat/Siem Reap.
Nu in december vertrekken we vanuit Siem Reap.



Reisverslag

We zijn met de auto vertrokken naar Banteay Chmar (je komt
zowel de schrijfwijze ‘Chmar’ als ‘Chhmar’ tegen.
Ik gebruik de twee schrijfwijzes door elkaar.)

De rit verloopt probleemloos en snel.
Niks slechte weg.
Alleen het allerlaatste stuk van de weg naar de homestay –
het deel in het dorp – is minder. Maar dat is 10 minuten maximaal.


Het noordoosten van Cambodja is de streek waar Pol Pot en zijn directe
volgelingen vandaan kwamen.
Dit is ook het gebied dat het laatst ‘gepacificeerd’ is.
Cambodja heeft bij het terugbrengen van de rust hulp gehad van Frankrijk
die meegeholpen heeft het vliegveld in Siem Reap aan te leggen.
In het verleden moesten toeristen via Phnom Penh vliegen en dan
met de auto naar de andere kant van het land rijden om bij Angkor Wat te komen.
Vooral die autorit was toen niet zonder gevaar.
Het gevaar komt nu eerder van de regerende communistische partij
die tegenstanders niet accepteert.
Cambodja krijgt op dit moment veel financiële hulp van Vietnam en China.

We hebben geluncht bij CBT.
Een gemeenschappelijke toeristische voorziening.
Centraal CBT regelt de gids en is de plaats voor ons ontbijt en lunch.
Zij organiseren ook het diner bij de tempelingang.
De dag is heet.
Om 15:00 uur begint de rondleiding van de gids.
Deze enthousiaste Cambodjaan spreekt redelijk Engels.
Soms, als hij de Hindoe/Boeddhistische mythologie gaat uitleggen of
de verschillende koningen bespreekt en hun Shakespeareaanse
politieke verwikkelingen, hun onderlinge strijd en troonopvolgingen
doorneemt, is hij minder goed te volgen.
Maar verder is zijn Engels goed.
Banteay Chmar is een tempelcomplex in verval.
Het restauratieproces is lang niet zo ver gevorderd als in Angkor Wat.
Dat levert prachtige plaatsjes op.
We kregen van de gids de keus: de route langs of over de stenen
van de omgevallen muren. We kozen voor het laatste.
De reliëfs zijn misschien iets beperkter dan die van Bayon,
maar ze mogen er zijn.
Ook later in de middag is het er warm en dus is
de rondleiding best vermoeiend.
Zelfs al loop je heel vaak in de schaduw.
Na de centrale tempel gaan we nog langs een satelliettempel: Ta Prom.
We doen dit te voet.
De rondleiding duurt alles bij elkaar zo’n twee uur.

Bij de centrale tempel van Banteay Chmar was er een bruidspaar in
prachtige traditionele kleding om hun bruiloftsfoto’s
daar te laten maken. Wij maakten er ook een paar foto’s van.
Na een korte onderbreking en een koud drankje bij de homestay,
gaan we met een ossenwagen naar de tempelingang van Banteay Chmar
om daar ons avondeten te gebruiken.
De maaltijd werd opgeluisterd door een groep muzikanten (onze gids
speelde ook mee in het orkest) in de setting van
een traditionele bruiloft. Er waren een kleine 10 disgenoten.


Banteay Chhmar CBT
Banteay Chhmar Community-Based Tourism (CBT) is a group of local villagers
dedicated to preserving and protecting the cultural heritage of the area
as well as creating a responsible tourism industry in Banteay Chhmar.
(volgens de Facebook pagina)

CBT is een coöperatieve organisatie van dorpsbewoners die toegewijd
zijn aan het bewaren en beschermen van de culturele erfenis in en om
Banteay Chhmar en het daar creëren van een verantwoorde toeristenindustrie.


DSC_3011CambodjaBanteayChmar

Deze foto is gemaakt in het dorp Banteay Chmar dat vlak bij het tempelcomplex ligt met dezelfde naam. Op het moment dat we er waren werd er door de meeste bewoners een landbouwproduct gedroogd. Helemaal precies weet ik het niet meer maar volgens mij ging het om kapok. Terwijl we in dit deel van Cambodja waren hoorden we dat ieder jaar zo’n 2 miljoen Cambodjanen naar Thailand trekken om daar een tijd geld te gaan verdienen. Of dat aantal klopt weet ik niet maar laten we maar aannemen dat het om ‘een groot deel’ van de mannelijke bevolking gaat. Cambodja is een agrarisch land en heeft in totaal 16 miljoen inwoners.


DSC_3012CambodjaBanteayChmar

Op deze foto’s zie je wel de typische stijl van de huizen in Cambodja.


DSC_3013CambodjaBanteayChmarAgrarischDrogen


DSC_3014CambodjaBanteayChmarPartijNo2

Er werd alleen nog reclame gemaakt voor de partij van Hun Sen.


DSC_3015CambodjaBanteayChmarHomestay

Dit is het huis waarin we de nacht zouden doorbrengen.


DSC_3016CambodjaBanteayChhmarTempleComplex

Dan gaan we het tempelcomplex bezoeken. Op grote borden wordt uitgelegd waar we zijn en wat we gaan zien.


DSC_3017CambodjaBanteayChhmarArcheologischeReconstructie01

Dit is een ‘archeologische reconstructie’ van het complex. Bij het nemen van de foto speelt de zon me parten.

DSC_3017CambodjaBanteayChhmarArcheologischeReconstructie02Detail

Dit is een detail van de vorige foto.


DSC_3018CambodjaBanteayChhmarArcheologischOnderzoekEnEventueleRestauratieOnderweg

Dit is een kleine tempel vlak voor de ingang van het tempelcomplex. Je kunt zien dat de restauratiewerkzaamheden nogal wat achterlopen op die van Angkor Wat. Maar dit heeft ook wel wat.


DSC_3019CambodjaBanteayChhmarUiteindeTrapleuningHelaasNietScherp

Dit is een typisch voorbeeld van een uiteinde van een trapleuning. Helaas niet scherp.


DSC_3020CambodjaBanteayChhmarAvontuurlijk


DSC_3021CambodjaBanteayChhmarErIsVeelMooisTeZien

De reliëfs zijn mooi.


DSC_3022CambodjaBanteayChhmar

Dit is het bruidspaar waarvan ik sprak in het reisverslag.


DSC_3024CambodjaBanteayChhmar

Ook hier zijn op de reliëfs veel krijgers te zien.


DSC_3025CambodjaBanteayChhmarStrijdersMarcheren


DSC_3026CambodjaBanteayChhmarBruidspaar


DSC_3027CambodjaBanteayChhmar


DSC_3028CambodjaBanteayChhmar

Prachtige koppen.


DSC_3029CambodjaBanteayChhmar

Steeds tegen een achtergrond van natuur.


DSC_3030CambodjaBanteayChhmarHoudtDeRivierDeStrijdendePartijenUitElkaar

Zou hier een rivier de strijders scheiden?


Bayon, echt de laatste blog

Zoals beloofd.
Van alle tempels in Angkor heeft Bayon de meeste indruk
hemaakt. Zeker, Angkor Wat ligt erg fotogeniek
(als er voldoende water is), is erg mooi,
maar was ook te druk. Dus misschien hebben we daar het
mooist gemist.
Maar Bayon heeft dat denk ik ruimschoots goed gemaakt.
Vandaag dan de laatste foto’s van dit prachtig complex.

DSC_1875Asparas

Asparas.


DSC_1876BayonMetTweeManopDeOlifant

Met twee man op de olifant.


DSC_1876BayonRekEnStrekOefeningVoorDeStrijd

Nog even rek en strek oefeningen voor het begin van de strijd (?)


DSC_1877Bayon

Als dat geen vorst is op zijn strijdolifant.


DSC_1878Bayon01


DSC_1878Bayon02


DSC_1879Bayon


DSC_1880Bayon


DSC_1881Bayon


DSC_1882Bayon

Deze is zo ongelofelijk mooi. De versiering op het hoofd, die ogen, de oorbellen, de halsketting. Ongelofelijk.


DSC_1883Bayon


DSC_1884Bayon


DSC_1885Bayon

De allerlaatste…


Bayon, de laatste loodjes

DSC_1868BayonJagenOfIetsAnders

Zijn deze heren aan het jagen of bereiden ze zich voor op oorlog? Bayon, Angkor, Siem Reap, Cambodja.


Een korte reeks met 7 foto’s van de reliefs
en 1 van de lachende gezichten.
De voorlaatste blog over Bayon. Wat een pareltje!

DSC_1869BayonHetIsDrukInDeKeuken

Men is erg druk in de keuken.


DSC_1870BayonHetVingertje

Het vingertje kent men dus ook in Azie.


DSC_1871BayonOfOrganiserenWeOnzeWaarInDeStal

Hier worden de waren nog eens goed georganiseerd (?)


DSC_1871BayonDrijvenWeHandel

De foto’s zijn gemaakt tijdens ons eerste bezoek aan cambodja. Eem kenner kan ik me dus niet noemen. Maar mooi is het zeker. De betekenis blijft gissen. Mijn verklaringen zijn vast te eenzoudig. Wat men hier precies doet is mij niet duidelijk maar dat het een levende discussie is mag duidelijk zijn. Misschien speelt men een kansspel of bespreekt men de strategie voor de volgende veldslag.


DSC_1872BayonAndereKopjes

Prachtige kopjes in die boot.


DSC_1872BayonIsDatEenZwemmer

Is dat een zwemmer daar tussen de roeiriemen of is het een slachtoffer?


DSC_1873Bayon

Nog een keer naar de lachende gezichtjes.


Bayon

Het einde van de reeks foto’s over Vietnam en Cambodja nadert.
Maar vandaag toch nog een serie foto’s over de tempel Bayon.

Wikipedia schiet weer te hulp:

De Bayontempel is een Angkoriaanse tempel, gebouwd door koning Jayavarman VII in 1181.

Jayavarman VII staat bekend om de bouw van vele tempels, maar dit was zijn staatstempel. De Bayon is de meest centraal gelegen tempel van de oude Angkoriaanse hoofdstad Angkor Thom. Hij is vooral bekend door zijn 54 torens die elk vier gezichten afbeelden.

DSC_1854 01BayonOokAnderPersoneelMetVrouwenKinderenEnVee

Ook andere mensen dan strijders zijn er op de reliefs te zien. Hier de vrouwen en kinderen bijvoorbeeld. Daarnaast het vee.


DSC_1854 02BayonOssenwagen

Een ossenwagen.


DSC_1855 02BayonAllerleiHuisraad

Allerlei huisraad gaat er mee.


DSC_1855 03BayonIsDatEenVogelkooiDaarRechts

Is dat een vogelkooi daar rechts?


DSC_1855 01BayonVoorSommigeIsHetRustigopDeOlifant

Voor sommige is het rustig op de rug van een olifant.


DSC_1856BayonDatLijktMeEenVarken

Dit lijkt me een varken.


DSC_1857 02BayonMetBanieren

Mannen met banieren.


DSC_1857 01BayonStoereMannen

Stoere mannen.


DSC_1858BayonEenPaardTussenDeStrijders

Een paard tussen de strijders, Opvallend.


DSC_1859 02BayonOpAudientie

Op audientie.


DSC_1859 01BayonOpAudientie


DSC_1860BayonEenBuiging

Een buiging vanuit zittende houding.


DSC_1861Bayon


DSC_1862BayonMetBoten

De gevechten levert men ook met boten.


DSC_1864Bayon

Bij de boten veel vis, roeiers en vogels. Je kijkt je ogen uit.


DSC_1865BayonDogEatDog

Hier eten een krokodil en een vogel van de vissen die bij de boten zitten.


DSC_1866BayonRoeiers

Een rijtje roeiers.


DSC_1867Bayon

De torens met de gezichten geven weer rust tot de volgende blog post.


Bayon, Angkor

DSC_1839BayonDrieLagenBovenElkaar

Op sommige plaatsen staan de reliefs met drie lagen boven elkaar.


DSC_1840BayonVertrapten

De vertrapten.


DSC_1841BayonBevelhebbers

Je hebt strijders en bevelhebbers. Ook hier.


DSC_1842BayonDeNatuurWordtOnrustigVanHetKrijgsgeweld

Maar gelukkig krijgt de natuur ook een plaats op de muren. De vogels worden onrustig van het krijgsgeweld.


DSC_1843BayonOnderDeVoetGelopenMetSchildEnSpeer

Met gestrekt been, schild en speer.


DSC_1844BayonOnderDeVoetGelopentochAnders

Zoek de verschillen. Ze zijn er !


DSC_1845BayonManTegenManKhmerTegenCham

Man tegen man, Khmer tegen Cham.


DSC_1846Bayon

Maar dan nu even naar de lachtende gezichten.


DSC_1848BayonJeKrijgtErGeenGenoegVan


DSC_1849Bayon


DSC_1850Bayon


DSC_1851Bayon


DSC_1852BayonTussenTweeDeurstijlen

Tussen twee deurstijlen.


DSC_1853Bayon


Bayon, Angkor.

Op de laatste dag in Siem Reap bezochten we Banteay Srei
maar ook Bayon. We waren al een keer bij de lachtende gezichten
van Bayon geweest. Maar dat had zo’n indruk gemaakt dat
ik nog een tweede keer naar deze tempel wilde.
Deze keer zag ik niet alleen lachtende gezichten
maar ook de fantastische reliefs.

Het bezoek aan Bayon komt weer in een paar delen
om de reliefs zo goed mogelijk tot hun recht te laten komen.

DSC_1827BayonDeSteenMaaktZonZachteIndruk

Veel van de stenen waarin de tempels, reliefs en beelden zijn gemaakt, maken een haast ‘zachte’ indruk. Dat komt waarschijnlijk door de erosie door de jaren heen maaar de steensoort is daar vast ook debet aan.


DSC_1828BayonHetVoetvolkTenStrijde

Bayon is een grote berg van steen. Maar nu een berg met meerdere pieken. Meer een bergmassief. Rond dat bergmassief staan muren om de tempel te scheiden van de ruimtes er om heen. Die muren staan vol met reliefs. Ze vertellen een verhaal van overwinningen, op land en op het water. Je ziet er de natuur, de Khmer, de vijanden. Vrouwen, kinderen, vee en strijders, veel strijders. Te voet of op olifanten of in grote boten. Het is enorm indrukwekkend en het was rond de middag, dus erg warm en benauwd. Maar prachtig!


DSC_1829BayonTenStrijdeOpEenOlifant

Voetvolk aangevuurd vanaf de olifant door een commandant.


DSC_1830Bayon

Een interpretatie van al deze reliefs kan ik niet geven. Hooguit mijn indruk. Het is een wereld die voor je open gaat. Een wereld ver weg in de tijd maar fysiek dicht bij. Wij waren er vier dagen maar je kunt hier jaren doorbrengen en steeds weer nieuwe dingen zien.


DSC_1831BayonIsntSheLovely

Isn’t she lovely? De Asparas zijn te zien bij overgangen van de ene corridor naar de andere.


DSC_1832BayonNietIedereenWordtMoeVanHetLopen

Maar gelukkig wordt niet iedereen moei van het lopen.


DSC_1833BayonTweeKhmerStrijders

Oorbellen zijn van alle tijden, voor vrouwen en mannen.


DSC_1834BayonAsparas

Asparas.


DSC_1835BayonOlifantDriverParasolEnBevelhebber

De olifantdrijver, de parasol en de bevelhebber.


DSC_1836 01BayonStrijdersInDichteRijen

Strijders in een draf en in dichte rijen.


DSC_1836 02BayonDeOlifantAlsTank

De olifant als tank.


DSC_1837 02BayonSommigeWordenVertrapt

Ook hier worden de verliezers vertrapt.


DSC_1837 04BayonMetPijlEnBoogMetSpeerOpEenOlifant

Met pijl en boog en speer op een olifant.


DSC_1837 03BayonDeReliefsZijnExplicietEnKrachtig

De reliefs zijn expliciet en krachtig.


DSC_1837 01BayonHijHeeftHemBijDeHaren

Hij heeft de tegenstander bij de haren.


DSC_1838BayonDeGezichtenLachenJeOveralToe

Genoeg voor nu. Even terug naar de lachende gezichten. Bayon.


Banteay Srei, Angkor

Voor mij was Banteay Srei ongelofelijk.
Was ik eerder uit het veld geslagen door Bayon,
het kon nog fantastischer.
Banteay Srei ligt een fors eind van Siem Reap.
Dus de dag begon met een lange rit.
De belofte: een soort heel verfijnde tempel.
Nou dat was het ook.

DSC_1823BanteaySrei

Banteay Srei is prachtig gelgen tussen de bossen. De logistiek is er erg goed. Natuurlijk kun je zeggen dat dit afdoet aan het karakter van het monument maar je moet wat doen om de grote aantallen toeristen te kunnen verwerken bij zo’n relatief kleine site. Vergeleken met andere monumenten is het haast niet-Aziatisch.Voor de logistiek van toeristen is er vooral voor gekozen alles in hout uit te voeren wat het minst schade toebrengt aan het monument. Althans dat was mijn indruk.


Banteay Srei is een prima georganiseerde site.
Duidelijke parkeerplaatsen, een wandel route langs
de toegang, door het monument en terug en dan naar
de toeristische winkels, toiletten en eetgelegenheden.
Het was er warm.

Als ik al mijn foto’s van die ochtend in een blog zou stoppen,
heb ik er wel veel plezier aan maar veel bezoekers
zullen misschien door de overdaad na een paar
foto’s afhaken.
Dus ga ik ze verspreiden over een aantal blogberichten.

DSC_1804BanteauSrei03EenWaterballet

Dit fantastische waterballet is een heel klein detail van een versiering van een deur.


How was Banteay Srei Restored?

Discovered in 1914, it was only after the looting of several bas-reliefs in 1923 that the Ecole française d’Extrême-Orient (EFEO, French School of Asian Studies) began clearing the site one year later.
The Angkor Conservation under the aegis of the EFEO implemented the first restorations in Banteay Srei between 1931 and 1936.
Additional restauration efforts were implemented in 1952.

Due to the political situation from 1972 until 1992, no restauration work was carried our at that time.
After the inscription of Angkor on the Unesco World Heritage List in 1992, the Banteay Srei site remained isolated until 1998, as visiting the monument was forbidden by the authorities on security grounds.
In 2001 the APSARA National Authority (APSARA) began maintenance work on site and closed the central part of the temple to the public in order to protect the bas-reliefs.

From 2002-2005 the APSARA and the Swiss government together implemented a conservation programme.
The cooperation was continued in 2007-2008 with the new development of the Banteay Srei forecourt, better protecting and facilitating the management of tourism-flow.

Dit is de tekst van een van de duidelijke borden
die in de buurt van het monument geplaatst zijn.
Korte vertaling/samenvatting.

Pas in 1914 werd de tempel ‘ontdekt’.
Pas een jaar nadat er plunderingen hadden plaatsgevonden
in 1923 (waar heb ik dat eerder gehoord), begon de
Ecole Francaise d’Exteme-Orient de site op te ruimen.
Tussen 1931 en 1936 vonden de eerste restauraties plaats.
Dan nog eens in 1952.
Door de politieke omstandigheden tussen 1972 en 1992
gebeurde er niets.
In 1992 werd Angkor toegevoegd aan de World Heritage List
en bleef Banteay Srei geisoleerd omdat toegang verboden was.
In 2001 werd het centrale deel afgesloten voor bezoekers
maar konden bezoekers de site zien.
Tussen 2002 en 2005 en nog eens tussen 2007 en 2008
werd er door APSARA met de Zwitserse regering gewerkt
aan een conserveringsprogramma en het verbeteren
van de logistiek van de site.

DSC_1816BanteaySreiNogmaalsMetEenden

Banteay Srei.