Schandaal in Damascus

De tentoonstelling ‘Groeten uit de Oriënt’ bestaat
in jet Huis van het Boek natuurlijk uit veel boeken.
Maar ook andere materialen.
Het wil duidelijk maken hoe onze stereotype beelden
tot stand komen. En, troost je, niet alleen westerlingen
halen stereotypen uit de kast om andere groepen mensen of
landen af te beelden en bespreken.
De tentoonstelling bevat bijvoorbeeld ook een reeks
voorbeelden met bladen uit Turkije. Vermoedelijk gaat
het er in andere delen van de wereld niet anders aan toe.

Maar de tentoonstelling.
De meest gênante voorbeelden heb ik maar achterwege gelaten.

DSC03583HuisVanHetBoekGroetenUitDeOriëntARelandLaReligionDesMahometansExposéeParLeursPropresDocteursDenHaag1721

Een mooie uitklapbare afbeelding van Mekka. A. Reland, La religion des Mahometans exposée par leurs propres docteurs…, Den Haag, 1721.

DSC03584HuisVanHetBoekGroetenUitDeOriëntARelandLaReligionDesMahometansExposéeParLeursPropresDocteursDenHaag1721

DSC03583HuisVanHetBoekGroetenUitDeOriëntARelandLaReligionDesMahometansExposéeParLeursPropresDocteursDenHaag1721 Detail

Detail van de plaat.


DSC03586PierreDanEnSimonDeVriesHistorieVanBarbaryenEnDesZelfdZeeroversAmsterdam1684 01

Nog een boek met een grote plaat. Pierre Dan & Simon de Vries, Historie van barbaryen en des zelfs zeerovers, Amsterdam, 1684.
DSC03586PierreDanEnSimonDeVriesHistorieVanBarbaryenEnDesZelfdZeeroversAmsterdam1684 02

DSC03586PierreDanEnSimonDeVriesHistorieVanBarbaryenEnDesZelfdZeeroversAmsterdam1684 03

Dus het lijkt een plaat met boten maar het onderwerp is veel serieuzer.


DSC03588OlfertDapperAsiaOfNaukeurigeBeschryvingVanHetRijkDesGrootenMogolsEneenGrootGedeelteVanIndiënAmsterdam1672 01

Dit is een fantastisch boek. In de letterlijke betekenis van fantasie. De maker heeft de streken die hij beschreef nooit bezocht. Hij verzamelde informatie van allerlei bronnen en combineerde die. Olfert Dapper, Asia of naukeurige beschryving van het Rijk des Grooten Mogols en een groot gedeelte van Indiën, Amsterdam, 1672.

DSC03588OlfertDapperAsiaOfNaukeurigeBeschryvingVanHetRijkDesGrootenMogolsEneenGrootGedeelteVanIndiënAmsterdam1672 02

DSC03588OlfertDapperAsiaOfNaukeurigeBeschryvingVanHetRijkDesGrootenMogolsEneenGrootGedeelteVanIndiënAmsterdam1672 03


DSC03589MariusBauerEenVizierOpEenKameelEts

Heel wat later volgen deze tekeningen. Ideaal als je de Efteling wilt ontwerpen maar waarheidsgetrouw….. Marius Bauer, Een vizier op een kameel, ets. Eind 19e eeuw.


DSC03590MariusBauerEenSultanEts

Marius Bauer, Een sultan, ets.


DSC03592PaulRodenkoEnAndereVrijmoedigeLiefdesverhalenUit1001NachtOoievaarReeksBertBakkerDenHaag1957-1959

Dat erotiek een rol speelt bij het vormen van de stereotypes maken deze en komende foto’s duidelijk. Paul Rodenko maakte een serie boeken waarvan de titel eindigt met ‘…en andere vrijmoedige liefdesverhalen uit 1001 nacht’. Paul Rodenko, Schandaal in Damascus en andere vrijmoedige liefdesverhalen uit 1001 macht, Ooievaar-reeks, Bert Bakker, Den Haag, 1957 – 1959.


De volgende filmposter haken daar enthousiast op in:

DSC03594FilmposterTheSonOfTheSheikRudolphValentino1926 01DSC03594FilmposterTheSonOfTheSheikRudolphValentino1926 02

The Son of the Sheik, Rudolph Valentino, 1926.


Voor het geval dat we dachten dat dit alleen
in een ver verleden gebeurde:

DSC03594FilmposterValentinoRudolfNureyev1977 01DSC03594FilmposterValentinoRudolfNureyev1977 02

Valentino, Rudolf Nureyev, 1977.


Maar het volgende blijft voor mij
het meest bijzondere voorwerp op ‘Groeten uit de Oriënt’.

DSC03596GroetenUitDeOriëntGebroedersPelHaagscheHopjesLeidenCirca1925CollFelixDeRooy


Groeten uit de Oriënt

IMG_7510HuisVanHetBoekGroetenUitDeOriënt

In het Huis van het Boek bezocht ik onder andere de tentoonstelling Groeten uit de Oriënt.


Het is meer dan twee jaar geleden (corona) dat ik
het Huis van het Boek kon bezoeken.
Nu trok mij de combinatie van een workshop
Arabische Kalligrafie en de tentoonstelling
Groeten uit de Oriënt over de streep om
vorige week zaterdag weer op bezoek te gaan.
Kon ik gelijk de vaste collectie weer eens bezoeken
en die mooie verzameling middeleeuwse schilderijen
in hun eigen ‘nis’ weer eens bezoeken.
Met verbazing en ontzag kijk ik iedere keer weer
naar de authentieke vitrinekasten die het museum rijk is.

Bij wijze van introductie wat foto’s over mijn
‘avontuur’ naar Den Haag en alvast het mooiste
voorwerp van de tentoonstelling ‘Groeten uit de Oriënt’.

IMG_7506BredaValklenbergMagnolia

Bij mijn vertrek uit Breda loop ik eerst door het Valkenberg naar het station. Daar zie ik dat de magnolia’s hun best doen om hun bloemen aan ons te gaan tonen.


IMG_7507DenHaagHogeRaad

In Den Haag ben ik aan de vroege kant dus loop ik eens een keer langs de rij met beelden voor het gebouw van de Hoge Raad om de hoek van het Huis van het Boek.


IMG_7508DenHaagRestaurantTajMahalMaliestraat5

Een eindje verderop zie ik het eerste stereotype beeld van de dag: de Taj Mahal. Je ziet de afbeelding overal in de wereld. Te pas en onpas. Een grafmonument (wel een erg mooi, ik mocht het in 1995 bezoeken) op een restaurant…. De tentoonstelling ‘Groeten uit de Oriënt’ gaat over beeldvorming. Hoe wij in het westen een beeld (opgedrongen) krijgen van een ander deel van de wereld. Op de tentoonstelling het beeld van het Midden Oosten maar het had net zo goed over China, Rusland, Japan, Afrika of Zuid Amerika kunnen gaan.


DSC03559HuisVanHetBoekGroetenUitDeOriënt

In het Huis van het Boek kun je al in dat vaak romantische, sensuele beeld stappen.


HuisVanHetBoekGroetenUitDeOrient01 TheSheikEMHull

Het boek van E. M. Hull met de titel The Sheik is een voorbeeld van hoe spannende, interessante beelden worden gebruikt om de lezer een beeld te geven. Vaak zijn de beelden die daarvoor gebruikt worden in scene gezet of berusten op toevallige, niet begrepen voorvallen in de landen waar het beeld betrekking op heeft. In dit geval was het boek succesvol en de film die er op werd gebaseerd met Rudolph Valentino misschien nog wel veel meer. Boek en film kenden vervolgen en imitaties.


HuisVanHetBoekGroetenUitDeOrient03

Een beeld van een schoolplaat.


HuisVanHetBoekGroetenUitDeOrient02


DSC03596GroetenUitDeOriëntGebroedersPelHaagscheHopjesLeidenCirca1925CollFelixDeRooy

Dit vond ik het meest bijzondere voorwerp op de tentoonstelling. een blikken verpakking voor Haagse Hopjes. De combinatie van de koe met een oriëntaalse afbeelding is onbegrijpelijk. Gebroeders Pel, Haagsche Hopjes, Leiden, circa 1925. Collectie Felix de Rooy.


Word vervolgd.