Verso – achterkanten met een tweede leven

Aansluitend op het vorige bericht over Verso,
gaat dit bericht ook over achterkanten met wapenschilden.
In het vorige bericht ging het om een wapenschild dat de hele achterkant vulde
en om twee veel kleinere wapenschilden op de achterkant
van de mannelijke helft van een huwelijkstweeluik.
Vandaag panelen die in de geschiedenis
aanzienlijke wijzigingen en aanvullingen ondergingen.

DSC05775 01 BazelKunstmuseumBaselVersoHansPleydenwurffWerkstattManOfSorrowsUm1456MischtechnikAufLindenholzInv1651
Bazel, Kunstmuseum Basel, Verso, Hans Pleydenwurff, werkstatt, Man of sorrows, um 1456, mischtechnik auf lindenholz. Inv. 1651.
DSC05775 02 BazelKunstmuseumBaselVersoHansPleydenwurffWerkstattManOfSorrowsUm1456MischtechnikAufLindenholzInv1651
De vier hoeken van de lijst, de wapenschilden van de families van de man.
DSC05776 01 BazelKunstmuseumBaselVersoHansPleydenwurffWerkstattManOfSorrowsUm1456MischtechnikAufLindenholzInv1651VollwappenDesGeorgVonLöwensteinAufBlauemGrund
De tekst die je gespiegeld ziet kwam van een vn de tekstborden op de tentoonstelling.
DSC05776 02 BazelKunstmuseumBaselVersoHansPleydenwurffWerkstattIdemVollwappenDesGeorgVonLöwensteinAufBlauemGrund#Notalion
#notalion

Het Baselse paneel met de Schmerzensmann / Man of Sorrows
vormde ooit de linkerhelft van een tweeluik.
De rechterhelft bevindt zich in Neurenberg
en toont het portret van de Bamberger domheer Georg Graf von Löwenstein.
Zijn wapen staat op de achterzijde van het Baselse paneel,
terwijl in de vier hoeken van de lijst de wapens
van aan hem verwante families zijn aangebracht.
De verfijnde portretstijl contrasteert met de meer grafische uitvoering
van de Man of Sorrows, die vermoedelijk door een medewerker
naar Pleydenwurffs ontwerp werd geschilderd.

De tekst is spiegelschrift die over de verso-kant loopt
was het gevolg van een spiegeling in het beschermend glas.


DSC05779 01 BazelKunstmuseumBaselVersoCopyAfterHansHolbeinTheYoungerportraitDyptichMayorJacobMeyerZumHasenAndHisWifeDorotheaKannengiesser1516-1520
Copy after Hans Holbein the Younger, portrait-dyptich of Mayor Jacob Meyer zum Hasen and his wife Dorothea Kannengiesser, original: recto 1516 – verso 1520.
DSC05779 02 BazelKunstmuseumBaselVersoCopyAfterHansHolbeinTheYoungerportraitDyptichMayorJacobMeyerZumHasenAndHisWifeDorotheaKannengiesser1516-1520
DSC05779 03 BazelKunstmuseumBaselVersoCopyAfterHansHolbeinTheYoungerportraitDyptichMayorJacobMeyerZumHasenAndHisWifeDorotheaKannengiesser1516-1520
DSC05780BazelKunstmuseumBaselVersoCopyAfterHansHolbeinTheYoungerportraitDyptichMayorJacobMeyerZumHasenAndHisWifeDorotheaKannengiesser1516-1520

In deze copy after Holbein‑dyptich
vallen vooral de subtiele spanningen tussen beide portretten op.
De architectuur loopt naadloos van het ene paneel naar het andere,
alsof man en vrouw zich in dezelfde ruimte bevinden,
maar hun blikken vertellen bijna een ander verhaal:
zij kijkt aandachtig naar hem, terwijl hij net langs haar heen lijkt te kijken.
Ook hun hoofddeksels versterken dat contrast.
Jacob Meyer zum Hasen draagt een brede, rode baret
die zijn stedelijke status onderstreept,
terwijl Dorothea Kannengiesser een gestreepte muts draagt
— ingetogen, huiselijk, zorgvuldig geplooid.

De merkwaardige, verkort weergegeven hand van de burgemeester,
met ringen aan duim en vinger en een muntstuk tussen de vingers,
lijkt half naar haar te wijzen maar blijft uiteindelijk ambivalent.

Het geheel voelt daardoor als een zorgvuldig gecomponeerde dialoog
tussen nabijheid en afstand,
tussen burgerlijke representatie en innerlijke terughoudendheid.

Dit tweeluik is een kopie naar het verloren origineel van Hans Holbein de Jongere,
die beide portretten in 1516 schilderde.
De huidige versie wordt door het museum gedateerd tussen 1550 en 1770.
Op de achterzijde van het rechterpaneel bevindt zich een wapen
met het jaartal 1520 — een latere toevoeging dus.


DSC05785BazelKunstmuseumBaselVersoFranzösischerMeisterTheVirginAndChristAsSalvatorMundiUm1478-1483ÖlAufLindenholzInv458
Französischer Meister, The Virgin and Christ as Salvator Mundi, um 1478 – 1483, öl auf lindenholz. Inv. 458.
DSC05786BazelKunstmuseumBaselVersoFranzösischerMeisterTheVirginAndChristAsSalvatorMundiUm1478-1483ÖlAufLindenholzInv458
DSC05789BazelKunstmuseumBaselVersoFranzösischerMeisterTheVirginAndChristAsSalvatorMundiUm1478-1483ÖlAufLindenholzInv458 Verso Links
DSC05787BazelKunstmuseumBaselVersoFranzösischerMeisterTheVirginAndChristAsSalvatorMundiUm1478-1483ÖlAufLindenholzInv458 Verso Rechts

Het paneel wordt in Bazel toegeschreven aan een Franse meester
en gedateerd rond 1478–1483.
Op de achterzijde bevindt zich een ongeverniste wapenschildering
met het jaartal 1511,
waarvan de uitvoering duidelijk afwijkt van de fijnschilderende werkwijze
van het oorspronkelijke paneel.
Deze wapenschildering is daarom als een latere toevoeging te beschouwen,
aangebracht enige tijd na de voltooiing van de voorzijde.


Kara Walker

Daar waar Aelbert Cuyp een echte people pleaser is
kun je dat van Kara Walker niet zeggen.
Dat heeft in de eerste plaats te maken met de onderwerpen
waar over ze haar werken maakt.

Een willekeurige beschrijving zegt het als volgt:

In her diverse practice, Kara Walker riffs on contemporary and historical mythologies of race, gender, sexuality, slavery, and violence.

Deze tekst las ik hier.
De tekst is opgesteld in het opgeklopte marketing taaltje
dat de kunstwereld gebruikt om interessant te klinken en
niet direct iedereen tegen de schenen te schoppen.

Het werk van Kara Walker gaat naar mijn gevoel minder over
‘hedendaagse en historische mythes over ras, gender, seksualiteit,
slavernij en geweld’ maar meer over rassendiscriminatie,
discriminatie van vrouwen, seksueel misbruik, slavernij en
het geweld dat onlosmakend is verbonden deze praktijken.

Dat maakt dat een bezoek aan een tentoonstelling van haar werk
niet een blij, zorgeloos evenement is.
Het is indrukwekkend, verwarrend, vermoeiend, inspirerend maar
roept tegelijk veel vragen op, zet aan tot nadenken, zet aan
tot het opzoeken van informatie, enz.
Kortom: het is hard werken.

Als een soort snuffelstage een kleine introductie.

IMG_8071KaraWalkerDePont

Afgelopen zaterdag bezocht in de tentoonstelling: ‘A Black Hole Is Everything a Star Longs to Be’ (een zwart gat is alles waar een ster naar verlangd om te zijn). Let op: bij Kara Walker is wat je ziet meestal niet wat de boodschap is. Ga op zoek naar de donkere humor, het cynisme, de rang te onthullen, te schokken, te verbazen.


Op de tentoonstelling kocht ik een boek.
Volgens mij was het boek dat verschijnt bij de tentoonstelling
niet voor handen. ‘Book of Hours’ was dat wel.
De term Book of Hours kennen we als getijdenboek.
De soort boeken waarin voornamelijk religieuze teksten staan,
geordend aan de hand van de gebeurtenissen van het kerkelijk jaar.
Bedoeld voor privégebruik, een bron van inspiratie en devotie
voor de lezer. Een genre dat in de middeleeuwen ontstond.

In het ‘Book of Hours’ staan geen teksten, alleen werken van
de kunstenares. Er is een indeling in het boek maar die
moet ik nog eens goed doornemen.
Het boek is mooi uitgevoerd en er is een soort van inlegposter.

IMG_8073KaraWalkerBookOfHours3AMVision2020

3 AM Vision. Is de afbeelding verticaal bedoeld, of horizontaal. Er is iets met de knot in haar haar en dan die handen.


De afbeelding staat ook in het boek. Dat beantwoordt de
eerste vragen:

IMG_8074KaraWalkerBookOfHours3AMVision2020

Zo kijk je naar de afbeelding en ‘de knot’ in het haar is een hoofd. Een hoofd om je goofd op te laten rusten.


Nog even naar het internet:

Kara Walker’s 3am Vision is a cut-paper work that references the Kunstmuseum Basel’s Body of the Dead Christ in the Tomb, by Hans Holbein the Younger. Unlike Holbein’s representation of Christ, Walker’s figure is not dead, but is raised slightly from her supine position, propped up at the neck by a disembodied head—a literal head rest, supporting the body of another.

Binnenkort gaat ons avontuur hier verder.

Kunstvaria

BalthasarVanDerAstATulipACarnationAndRosesWithShellsAndInsectsOnALedge1593-1594

Balthasar van der Ast, A tulip, a carnation and roses, with shells and insects, on a ledge. 1593/1594.


BernarVenetArcsInDisorder4Arcsx52007Cortensteel

Bernar Venet, Arcs in Disorder: 4 arcs x 5, 2007. Cortensteel.


FranzMarcTheFoxes1913

Franz Marc, The Foxes, 1913.


GabrieleMünterDorfstrasseImWinter1911ÖlAufPappeAufHolz

Gabriele Münter, Dorfstrasse im Winter, 1911. Öl auf Pappe auf Holz.


HansHolbeinTheYoungerHenryVIIICirca1537

Hans Holbein the younger, Henry VIII. Circa 1537.


PabloPicassoLeDéjeunerl'herbed'aprèsManetMougins13July1961OilOnCanvas

Last but not least: Pablo Picasso, Le Déjeuner l’herbe d’après Manet, Mougins, 13 July 1961. Oil on canvas.