Kunstvaria

 photo CornelisCorneliszVanHaarlemTheWeddingOfPeleusAndThetis1592-1593.jpg

Cornelis Cornelisz van Haarlem, The wedding of Peleus and Thetis, 1592 – 1593.


 photo EmilNoldeSchlepperAufDerElbe1910OumllAufLeinwand.jpg

Emil Nolde, Schlepper auf der Elbe, 1910, ol auf leinwand.


 photo FernandLegerLesBuches1952.jpg

Fernand Leger, Les Buches, 1952.


 photo FranzMarcDerRoteHund1911OumllAufLeinwand.jpg

Franz Marc, Der Rote Hund, 1911, ol auf leinwand.


 photo HansDeJodeViewOfTheTipOfTheSeraglioWithTopkapPalace1659Canvas.jpg

Hans de Jode, View of the tip of the seraglio with Topkapi Palace, 1659, canvas.


 photo HenriMatisseLaLeccedilonDePianoOilOnCanvasPaintedIn1923.jpg

Henri Matisse, La lecon de piano, 1923, oil on canvas.


 photo SamFrancisFirstStone1960.jpg

Sam Francis, First stone, 1960.


 photo SarahAnneJohnsonZombieDance2015ChromogenicPrint.jpg

Sarah Anne Johnson, Zombie Dance, 2015, chromogenic print.


Vasily Kandinsky: Solomon R. Guggenheim / Gemeentemuseum Den Haag

Eerst ons oor en oog te luister leggen bij Wikipedia:

Wassily Kandinsky (Moskou, 4 december 1866 – Neuilly-sur-Seine, 13 december 1944) was een Russisch-Franse kunstschilder en graficus. Zijn schilderstijl behoorde aanvankelijk tot het expressionisme. Kandinsky was een van de schilders die vorm en filosofische ondergrond gaf aan de abstracte kunst in het eerste kwart van de twintigste eeuw.

In de jaren 90 (van de vorige eeuw dus) heb ik de kans gehad
New York te bezoeken. Een van de musea die ik daar bezocht
was het Solomon R. Guggenheim.
Die hebben net een tentoonstelling achter de rug
over Vasily Kandinsky.
Toeval wil dat vandaag in het Gemeentemuseum Den Haag
een tentoonstelling begint met als tital ‘Kandinsky en Der Blaue Reiter’

Het Solomon R. Guggenheim museum is een van de meest
opmerkelijke gebouwen die ik ooit gezien heb.
Het is ontworpen door de grote Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright.


Schets voor het museum van de architect.

Het gebouw heeft een bijzonder aanblik
maar is ook van binnen zeer de moeite waard.


Frank Lloyd Wright, Buitenaanzicht, Solomon R. Guggenheim.

Ik kwam onlangs weer eens op de web site van het museum
en zag daar een aantal interessante werken.
En via die werken stuitte ik op de tentoonstelling over
Vasily Kandinsky die onlangs is afgesloten.
Maar de werken op het web logen er niet om.
De kleuren, de fantastische kleuren.

De tentoonstelling van het Gemeentemuseum Den Haag
gaat ook over die kleuren:

In het begin van de 20ste eeuw zette een groep kunstenaars de kunstwereld in Munchen volledig op zijn kop. Met hun expressieve, lyrische schilderijen vol felle kleuren stond Der Blaue Reiter, zoals zij zichzelf noemden, aan de bron van het ontstaan van het expressionisme in Duitsland. Kern vormden de Russische Wassily Kandinsky en zijn geestverwant Franz Marc. Voor het eerst in Nederland toont het Gemeentemuseum Den Haag in het voorjaar van 2010 een groot overzicht van deze expressionistische stroming die zo belangrijk is geweest voor de ontwikkeling van de moderne kunst. Een groot aantal werken maakte eerder deel uit van de succesvolle Kandinskytentoonstelling in het Guggenheim Museum in New York en het Centre Pompidou in Parijs.

Wassily Kandinsky (1866-1944) speelt een belangrijke voortrekkersrol in de vernieuwing van de schilderkunst. Zijn explosieve composities, waarbij hij zich laat inspireren door experimentele muziek en primitieve volkskunst, roepen heftige emoties en onbegrip op bij kunstcritici, publiek en medekunstenaars. Wanneer hij kennis maakt met Franz Marc, ontmoet Kandinsky een zielsverwant die zijn interesse en opvattingen deelt in schilderkunst en muziek. Twee dagen na hun eerste ontmoeting gaan ze al samen naar een concert van Arnold Schonberg. Dit is het begin van een hechte vriendschap en in 1911 richten ze Der Blaue Reiter op waarbij kunstenaars als Gabriele Munter, Alexej von Jawlensky, August Macke, Marianne von Werefkin en Heinrich Campendonck zich aansluiten.

Deze groep kunstenaars is zeer gedifferentieerd, zowel wat stijl als wat samenstelling betreft. Toch zijn er ook gemeenschappelijke kenmerken; het expressionisme van Der Blaue Reiter is poetisch en verraadt invloeden van Russische sprookjes en oude volksverhalen. De kunstenaars werken vanuit hun gevoel, gebruiken veelal felle kleuren en zijn gefascineerd door de natuur en dieren. Dit uit zich bijvoorbeeld in de met liefde weergegeven imposante paarden van Franz Marc die als trots, beeldvullend onderwerp van een schilderij een grote empathie oproepen bij de toeschouwer.

Kandinsky volgt binnen de groep zijn eigen pad. Volgens hem bestaat er een duidelijke gevoelsrelatie tussen klank en vorm. Deze bevinding wordt een belangrijk uitgangspunt van zijn werk en leidt uiteindelijk tot wat algemeen beschouwd wordt als het eerste abstracte schilderij ter wereld. Een mooi voorbeeld van Kandinskys zoektocht naar de ultieme versmelting van schilderkunst en muziek zijn de reeksen Improvisaties en Composities waarin de klanken van de muziek bijna hoorbaar zijn bij het kijken naar de schilderijen.

En een aantal van de werken van de tentoonstelling in New York
laat ik hier zien.
Met dank aan de genoemde musea.
De gekozen schilderijen zijn een volkomen willekeurige reeks.
Ze staan alleen in volgorde van jaar.


Vasily Kandinsky, Blue mountain (Der blaue Berg) 1908 – 1909.


Vasily Kandinsky, Improvisation 3, 1909.


Vasily Kandinsky, Impression III, Concert, januari 1911.


Vasily Kandinsky, Black lines (Schwarze Linien), december 1913.


Vasily Kandinsky, Moscow I (Mockba I), 1916.

Vasily Kandinsky, Moscow I detail met ui-vormige koepels, 1916.

De foto’s zijn prachtig.
Je kunt op deze foto’s het linnen zien waarop geschilderd is.


Vasily Kandinsky, In the black square (In scharzen Viereck), juni 1923.


Vasily Kandinsky, Yellow-Red-Blue (Gelb-Rot-Blau), maart – mei 1925.

Vasily Kandinsky, Yellow-Red-Blue detail met gezicht.


Vasily Kandinsky, Succession, april 1935.


Vasily Kandinsky, Dominant curve (Courbe dominante), april 1936.


Vasily Kandinsky, Various parts (Parties diverses), februari 1940.

In het begin van zijn carriere zijn het de prachtige kleuren
die me zo aanspreken.
Die kleuren verdwijnen niet.
Later verdwijnt bijna iedere referentie naar concrete mensen,
dieren of voorwerpen.
Dan overheersen de zoomorfe en geometrische vormen en hun kleuren.
Want de kleuren blijven geweldig.

Vasily Kandinsky, Various parts, in mijn fantasie is dit R2D2, de robot uit Starwars.

R2D2, de robot uit Starwars.

Vasily Kandinsky, Various parts, in mijn fantasie is een vis.


Vasily Kandinsky, Various parts, in mijn fantasie is een mannetje.


Vasily Kandinsky, Sky Blue (Blue de ciel), maart 1940.

Vasily Kandinsky, Sky Blue detail.


 

Alexei Jawlensky

Alexei Jawlensky maakte deel uit van de groep expressionisten
die zich ‘Der Blaue Reiter’ noemden.
Belangrijke namen in deze groep zijn bijvoorbeeld
Wassily Kandinsky, Franz Marc en August Macke.
Deze groep vrienden zag de emotie als voornaamste element
van het creatieve vermogen en trachtte deze tot expressie te brengen.

Der Blaue Reiter, Munchen, 1911-1914

Head of an Angel (hoofd van engel), 1917-1918.