Een bijzondere band met Art Nouveau

Ik val maar meteen met de deur in huis:
een groot liefhebben van art nouveau ben ik niet.
Die kunst vorm is soms wel erg druk maar dat neemt niet weg
dat het ook regelmatig aangenaam is om naar te kijken en
mooie vormen aanreikt.
Daarom toch maar naar de tentoonstelling ‘De Bijzondere Band’ geweest
die als ondertitel gebruikt: Art nouveau-boeken van Dijsselhof,
Lion Cachet en Nieuwenhuis.

IMG_0872WilliamMorrisANoteOnFoundingTheKelmscottPressKelmscottPressHammersmith1898HuisVanHetBoek

De activiteiten van William Morris en zijn Kelmscott Press was het begin van de Arts & Crafts movement en leidde niet alleen in Engeland tot een hernieuwde aandacht voor mooi verzorgd drukwerk. Gier een voorbeeld van zijn werk: William Morris, A note on founding the Kelmscott Press. Kelmscott Press, Hammersmith, 1898, Huis van het boek.


Wat mij zo opvalt is dat de illustraties en de versieringen
van dit boek (en die van vele soortgenoten) zo geïnspireerd
lijkt te zijn door de manier waarop in de middeleeuwen
de boeken voorzien werden van randdecoraties.

IMG_0870WalterCraneTheClaimsOfDecorativeArtsLawrence&BullenCambridge1892UniversitaireBibliothekenLeiden

Walter Crane, The claims of decorative arts. Uitgeverij: Lawrence & Bullen, Cambridge, 1892, Universitaire Bibliotheken Leiden. De ontwerper en de ambachtsman slaan de handen ineen op deze boekband.


IMG_0874TineVanHoytemaUilengelukGeteelendOpSteenDoorThVanHoytemaCMVanHohgAmsterdam1895HuisVanHetBoek

Dat Art Nouveau niet per definitie druk en overvloedig moet zijn bewijst deze band. Tine van Hoytema, Uilengeluk – Geteelend op steen door Th van Hoytema. C. M. van Gogh, Amsterdam, 1895. Huis van het boek.


IMG_0876TheoVanHoytemaKalender1905Tresling&CoAmsterdam1904HuisVanHetBoek

Dat idee van een uil kwam ook terug op deze kalender uit 1905: Theo van Hoytema, Kalender 1905, Tresling & Co, Amsterdam, 1904. Huis van het boek.

IMG_0877TheoVanHoytemaKalender1905Tresling&CoAmsterdam1904HuisVanHetBoek


IMG_0879FrederikVanEedenJohannesViatorHetBoekVanDeLiefdeWVersluysAmsterdam1892BandontwerpRNRolandHolstUniversitaireBibliothekenLeiden

Alleen al vanwege de titel zou je dit boek uitkiezen: Frederik van Eeden, Johannes Viator – Het boek van de liefde, W. Versluys, Amsterdam, 1892. Bandontwerp: R. N. Roland Holst. Universitaire Bibliotheken Leiden.


IMG_0880ArtNouveau

Deze tekst is een introductie en een afbakening van de tentoonstelling: “Aanvankelijk gingen ze uit van het middeleeuwse beginsel dat de levende natuur het leidende motief moest bieden voor de decoratie van objecten”…”Maar omstreeks 1895 won de overtuiging terrein dat de levende natuur juist wel was opgebouwd vanuit abstracte wiskundige beginselen”.


IMG_0881LouisCouperusMetamorfozeLJVeenAmsterdam1897BandontwerpJanTooropHuisVanHetBoek

De afbeelding rond de voorgaande tekst is afkomstig van dit ontwerp: Louis Couperus, Metamorfoze, L. J. Veen, Amsterdam, 1897. Bandontwerp Jan Toorop. Huis van het boek.


IMG_0883LouisCouperusDeStilleKrachtLJVeenAmsterdam1900BandInGebatiktLinnenOntwerpChrisLebeauHuisVanHetBoek

Langzaam buigt de tentoonstelling af naar een onderwerp waar ik eerder vnooit bij had stilgestaan: het gebruik van batik bij het maken van boekbanden. Soms op stof zoals in dit voorbeeld maar verder volgen nog voorbeelden met perkament. Louis Couperus, De stille kracht, L. J. Veen, Amsterdam, 1900. Band in gebatikt linnen. Ontwerp Chris Lebeau. Huis van het boek.


IMG_0885AlbumAangebodenAanKoninginWilhelminaDoorDeNederlandseSportvereenigingen1898GebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetKoninklijkeVerzamelingenDenHaag

Dit is een eerste voorbeeld: batik op perkament. Album aangeboden aan Koningin Wilhelmina door de Nederlandse Sportvereenigingen, 1898, gebatikt perkament. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Koninklijke Verzamelingen, Den Haag.


IMG_0887WalterCraneKunstEnSamenlevingScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdamTweedeDruk1903IngenaardPapierenOmslagOntwerpGWDijsselhofHuisVanHetBoek

Walter Crane, Kunst en samenleving, Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam, tweede druk 1903. Ingenaaid papieren omslag. Ontwerp G. W. Dijsselhof. Huis van het boek. Dit is een van de eerste boeken in deze blog post die het belang van deze boekwinkel (Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam) aangeeft.


IMG_0891MedischWeekbladJaargang11894-1895BandInLinnenOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek

Medisch Weekblad, Jaargang 1, 1894 – 1895. Band in linnen. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Huis van het boek.


Er volgen nog meer mooie boekbanden in deze blogpost maar
wil je zelf nog een kijkje gaan nemen in Museum Meermanno
dan kan dat nog tot en met 23 juni.

Het volgende is wel een heel speciaal project.
Er volgen 5 verschillende boekbanden die allemaal dezelfde
catalogus beschermen. Iedere binding had zijn eigen ‘doelgroep’.

IMG_0893CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetIngenaaidOmslagInGrijsPapierUniversitaireBibliothekenLeiden

Catalogus der tentoonstelling van portretten en voorwerpen betrekking hebbende op het huis van Oranje- Nassau van Holkema & Warendorf, Amsterdam, 1898. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Ingenaaide omslag in grijs papier. Universitaire Bibliotheken Leiden. Een beetje gewoontjes.


IMG_0894CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetZwaarderPapierGebatiktPerkamentUniversitaireBibliothekenLeiden

Idem maar zwaarder papier in gebatikt perkament.


IMG_0895CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetExemplaarBuitenlandseGastenGebatiktPerkamentKoninklijkeBibliotheek

Idem maar bestemd voor buitenlandse gasten. Koninklijke Bibliotheek.


IMG_0896CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetExemplaarKWilhelminaGebatiktPerkamentKoninklijkeVerzamelingen

Idem maar dit is het exemplaar voor Koningin Wilhelmina. Deze vind ik goed geslaagd. Zie hoe de ‘W’ mooi past in het ontwerp. Koninklijke Verzamelingen, Den Haag.


IMG_0897CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetExemplaarKEmmaGebatiktPerkamentKoninklijkeVerzamelingen

Je kunt het al raden. Hetzelfde van inhoud maar deze keer gaat het om het exemplaar van Koningin Emma. Die ‘E’ vind ik niet echt mooi in dit ontwerp. Maar ook dit is gebatikt perkament.


Voor wie het vergeten is.
Batikken doe je door op de ondergrond was aan te brengen en
daarna de verf aan te brengen. Dit kun je keer op keer doen.
Als de ondergrond stof is dan kun je de stof na het drogen
van de verf schoonmaken of terwijl de was op het textiel zit
de stof kreuken zodat de was barsten vertoont die dan in een
verfbad weer tot bijzondere effecten leidt.
Bij perkament is dat allemaal wat moeilijker.

Grote vraag is ook hoe je toch zo precies de was kunt aanbrengen.
Afgelopen zaterdag was er een boekbindster die daar experimenten
aan het uitvoeren was en haar ervaringen met ons deelden.

Overigens waren er meerdere boekbinders die verbonden zijn aan de
Stichting Handboekbinden aanwezig.

IMG_0898HAVanBakelKleinoodienUitKuthersNalatenschapSLVanLooyAmsterdam1917BandInLinnenGoudZilverbestempelingChemischGehandeldOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek

Weer een experiment. Bijzondere kleuren. H. A. van Bakel, Kleinoodiën uit Luther’s nalatenschap, S. L. van Looy, Amsterdam, 1917. Band in linnen met goud- en zilverbestempeling, chemisch behandeld. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Huis van het boek.


IMG_0899EthaFlesInleidingTotDeKunstgeschiedenisHHonigUtrecht1903BandInPerkamentMenBlindEnGoudbestempelingOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek

Dit is wel een heel mooi perkament. Melkwit, glimmend. Prachtig. Etha Fles, Inleiding tot de kunstgeschiedenis. H. Honig, Utrecht, 1903. Band in perkament met blind- en goudbestempeling. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Huis van het boek.


IMG_0901CHofstedeDeGrootRembrandt26PhotogravuresScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdam1901LuxeexemplaarVoorKEmmaPortefeuilleVanGebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetKoninklijkeVerzamelingen

Dan was en nog een serie gele grote boeken. C. Hofstede de Groot, Rembrandt 26 photogravures. Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam, 1901. Luxe exemplaar voor Koningin Emma. Portefeuille van gebatikt perkament. Ontwerp C. A, Lion Cachet, Koninklijke Verzamelingen.


IMG_0903MCNieuwbarnAntoonVanDijckScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdam1904LuxeExemplaarKWilhelminaVandVanGebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetKoninklijkeVerzamelingen

Door het rustige ontwerp is dit voor mij een van de mooiste ontwerpen. M. C. Nieuwbarn, Antoon van Dijck. Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam, 1904. Luxe exemplaar van Koningin Wilhelmina. Van gebatikt perkament. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Koninklijke Verzamelingen.


IMG_0906CHofstedeDeGrootDeRembrandttentoonstellingScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdam1899LuxeExemplaar#21PortefeuilleVanGebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek

C. Hofstede De Groot, De Rembrandttentoonstelling. Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam, 1899. Luxe exemplaar #21. Portefeuille van gebatikt perkament. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Huis van het boek.


IMG_0905CHofstedeDeGrootDeRembrandttentoonstellingScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdam1899LuxeExemplaar#21PortefeuilleVanGebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek Detail

Dit is het logo van Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam met daarin de initialen van C. A. Lion Cachet.


Dan was er nog een heel bijzondere serie.
Het toont het vakmanschap maar ook de aandacht en de tijd
die er in producten werd gestoken

IMG_0908PerkamentenBanden

Deze tekst legt prima uit wat de volgende foto’s tonen.


IMG_0909JanHofkerGedachtenEnVerbeeldingenSLLooy1906BinderJanMensingOntwerpNieuwenhuis

Een serie boeken met verschillende kleur banden maar allemaal exemplaren van hetzelfde boek. Voorzien op de achterkant met de initialen van de koper. Er zijn niet meer dan 50 exemplaren per kleur gemaakt. Jan Hofker, Gedachten en Verbeeldingen, S. L. Looy, 1906. Binder Jan Mensing. Ontwerp Nieuwenhuis.


XIMG_0868JanHofkerGedachtenEnVerbeeldingenSLLooy1906BinderJanMensingOntwerpNieuwenhuis

Gebatikt perkament!


Eerlijk gezegd was dat nog niet alles.
Maar morgen meer.

Firma A.G.T. Jansen en Zoon, NV Hero Conserven Breda, Academiesingel 9, Breda

Een paar zaterdagen geleden was het Monumentendag.
De voormalige woning van Fientje Jansen, telg uit de
Hero-familie, was te bezichtigen.
Al eerder was er een serie fotox92s hier te zien over de beneden-
verdieping van het huis.
De eerste verdieping was ook toegangkelijk en daar maakte ik
de volgende fotox92s..

Als ik deze tweede helft van de serie fortox92s maak sta ik al boven aan de trap en kijk ik zo het trapgat in naar beneden.


De trapleuning is prachtig uitgewerkt. Het is duidelijk dat aan alle details van het huis veel aandacht is besteed. Het onderhoud laat alleen nogal wat te wensen over.


De afwerking van de deurposten, boven.


Boven kom je eerst in een hal en vervolgens in een zitkamer. Er staat nog wat meubilair. Past mooi bij de afwerking van de muren


Bekende prent van Breda: x91Gezigt op de R.K. kerk St. Antonius en de Hoofdwacht te Bredax92.


Naast de zitkamer is aan de voorkant ook nog een slaapkamer. Het beddegoed en de matrassen zijn inmiddels we maar het bed is nog steeds indrukwekkend.


De schouw of schoorsteen in de slaapkamer met veel afbeeldingen van katholieke heiligen.


een dubbele, marmeren wastafel in de slaapkamers met een mooie grote spiegel.


Terug in de zitkamer zijn het vooral de twee grote fauteuils met voetenbankjes die indruk maken. Mooie kussentje.



Bijzettafeltje met koperen blad.


De kolenkachel, boven in de zitkamer. We kennen ze bijna niet meer maar 30 jaar geleden waren ze een heel vertrouwd beeld in alle huizen in Nederland.


Glasgordijnen van de zitkamer met zicht op de Singel, het Valkenberg en de KMA.


Nogmaals de enorme wastafel.


Een persoonsweegschaal. Van bovenaf gezien. Blijkbaar kun je via een spiegel aan de voorkant je gewicht aflezen.


De Herder met wijwaterbakje.


Slaapkamerlamp.


Leeshulp. Hier kun je in bed lezen en ook bijvoorbeeld een maaltijd gebruiken


Het bed bestaat niet alleen uit het ledikant maar heeft ook een soort hemel..


Prachtig versierde stof die al wel wat versleten is inmiddels.


Heeft iemand hier zijn onderscheiding laten hangen?


Zicht op de slaapkamer.


Slaapkamer met bed en kamerscherm.


Terug in de zitkamer hangt aan de muur een foto (van de kinderen Jansen?).


In de hal boven zie je nog een kapstok. In deze vorm een heel vertouwd beeld van vroeger.


Afwerking van het plafond in de hal, boven.


Discrete versiering in het raampje van het toilet. Dit bevindt zich halverwege de twee verdiepingen.


Beneden, naast de deur links, is nog een kleine ruimte. Daar hing deze lamp.


Meneer en Mevrouw Jansen.


Ook de buitenkant heeft een opknapbeurt nodig. Maar dan heb je ook wat.


Mooie, opvallende gevel.


Firma A.G.T. Jansen en Zoon, NV Hero Conserven Breda, Academiesingel 9, Breda.


Firma A.G.T. Jansen en Zoon, NV Hero Conserven Breda, Academiesingel 9, Breda

Afgelopen zaterdag was het Monumentendag.
Met het prachtige weer was het goed druk.
Vooral bij de oude woning van Fientje Jansen.

Volgens de uitnodiging van het Bredax92s Museum:

Tijdens de Open Monumenten dag kunt u zaterdag 8 september
de monumentale Art-Nouveau villa van de familie Jansen,
de oprichters van de Hero in Breda, bezichtigen.
Het huis Academiesingel 9 is de voormalige directeurswoning
van de Hero in Breda.
Hier woont tot haar dood de op een na jongste dochter
van Hero-oprichter Reinier Jansen, Fientje (1915-2011),
ook wel ‘de barones’ genoemd.
Ze blijft haar hele leven in het ouderlijk huis wonen,
ook als ze op hoge leeftijd hulpbehoevend wordt.

De zeer vruchtbare grond ten westen van Breda
is zeer geschikt voor tuinbouw.
Als gevolg hiervan vestigen zich veel groenten- en fruithandelaren
en verwerkingsbedrijven in het gebied.
De aanwezigheid van een suikerfabriek draagt ertoe bij
dat zich in het begin van de 20e eeuw in Breda
een aanzienlijke conserveringsindustrie ontwikkelt.
Het bekendst zijn de Vlinderco en, vooral, de Hero.

In 1912 laat de familie Jansen aan de Academiesingel een pakhuis
met een bovengrondse kelder voor groenten en fruit bouwen
met ernaast een monumentale villa.
De directeurswoning valt op door de kleur (felrode baksteen
tegenover grijs natuursteen), de detailleringen (tegeltableaus)
en de verdiepte gevelvelden en boogvelden.

Eigenaar Reinier Jansen gaat intensief samenwerken
met een van de grootste afnemers,
de Zwitserse conservenfabriek Hero van de heren Henckell en Roth in Lenzbourg.
Dit resulteert in 1914 in de oprichting van de NV Hero Conserven Breda.
In 1921 verhuist de fabriek naar een nieuwe lokatie aan de Teteringsedijk.

Het mooie aan het huis is dus niet alleen de bouwstijl
Maar ook het feit dat tot voor kort er nog iemand in gewoond heeft
En dat sommige van haar bezittingen nog in het huis staan.

Academiesingel 9.


Fruit op de tegels aan de gevel: kersen.


Peren.


Druiven.


In de woning hangt nu nog dit kleine tegeltableau. Op de gevel staat: x91Firma A.G.T. Jansen en Zoonx92 en rechts boven de deur x91NV Hero Conserven Bredax92.


De fabriek staat centraal.


De tekst onder het tableau vertelt het volgende: x91Den Heer R Jansen
Aangeboden door Commissarissen, het gezamenlijk personeel,
filiaalhouders & vertegenwoordigers der NV Hero Conserven Breda
22 juli 1914×92.


Detail van het glas-in-lood raam in de deur tussen de kamers beneden.


Mariabeeldje (?) op het bureau in de voorkamer beneden.


De piano in de voorkamer, beneden.


Afbeelding van Mozart (?) op de piano in de voorkamer.


Schouw in de voorkamer.


Kruisbeeld op het bureau in de voorkamer.


Plafondversiering.


Plafonddecoratie.


Mooie belijning van het plafond.


Kroonluchter in de voorkamer.


De deur tussen de voor- en achterkamer beneden.


De achterkamer beneden met zicht op de serre.


Meubilair in de achterkamer, beneden.


De stoelen van de achterkamer. Het moet je smaak zijn maar dit meubilair past allemaal prachtig bij elkaar.


De bekleding van de stoel.


Beeldje dat de trapleuning versiert.


De afwerking van de deurstijlen is consequent in het huis doorgevoerd.


De vaste keukenkast.