Een bijzondere band met Art Nouveau

Ik val maar meteen met de deur in huis:
een groot liefhebben van art nouveau ben ik niet.
Die kunst vorm is soms wel erg druk maar dat neemt niet weg
dat het ook regelmatig aangenaam is om naar te kijken en
mooie vormen aanreikt.
Daarom toch maar naar de tentoonstelling ‘De Bijzondere Band’ geweest
die als ondertitel gebruikt: Art nouveau-boeken van Dijsselhof,
Lion Cachet en Nieuwenhuis.

IMG_0872WilliamMorrisANoteOnFoundingTheKelmscottPressKelmscottPressHammersmith1898HuisVanHetBoek

De activiteiten van William Morris en zijn Kelmscott Press was het begin van de Arts & Crafts movement en leidde niet alleen in Engeland tot een hernieuwde aandacht voor mooi verzorgd drukwerk. Gier een voorbeeld van zijn werk: William Morris, A note on founding the Kelmscott Press. Kelmscott Press, Hammersmith, 1898, Huis van het boek.


Wat mij zo opvalt is dat de illustraties en de versieringen
van dit boek (en die van vele soortgenoten) zo geïnspireerd
lijkt te zijn door de manier waarop in de middeleeuwen
de boeken voorzien werden van randdecoraties.

IMG_0870WalterCraneTheClaimsOfDecorativeArtsLawrence&BullenCambridge1892UniversitaireBibliothekenLeiden

Walter Crane, The claims of decorative arts. Uitgeverij: Lawrence & Bullen, Cambridge, 1892, Universitaire Bibliotheken Leiden. De ontwerper en de ambachtsman slaan de handen ineen op deze boekband.


IMG_0874TineVanHoytemaUilengelukGeteelendOpSteenDoorThVanHoytemaCMVanHohgAmsterdam1895HuisVanHetBoek

Dat Art Nouveau niet per definitie druk en overvloedig moet zijn bewijst deze band. Tine van Hoytema, Uilengeluk – Geteelend op steen door Th van Hoytema. C. M. van Gogh, Amsterdam, 1895. Huis van het boek.


IMG_0876TheoVanHoytemaKalender1905Tresling&CoAmsterdam1904HuisVanHetBoek

Dat idee van een uil kwam ook terug op deze kalender uit 1905: Theo van Hoytema, Kalender 1905, Tresling & Co, Amsterdam, 1904. Huis van het boek.

IMG_0877TheoVanHoytemaKalender1905Tresling&CoAmsterdam1904HuisVanHetBoek


IMG_0879FrederikVanEedenJohannesViatorHetBoekVanDeLiefdeWVersluysAmsterdam1892BandontwerpRNRolandHolstUniversitaireBibliothekenLeiden

Alleen al vanwege de titel zou je dit boek uitkiezen: Frederik van Eeden, Johannes Viator – Het boek van de liefde, W. Versluys, Amsterdam, 1892. Bandontwerp: R. N. Roland Holst. Universitaire Bibliotheken Leiden.


IMG_0880ArtNouveau

Deze tekst is een introductie en een afbakening van de tentoonstelling: “Aanvankelijk gingen ze uit van het middeleeuwse beginsel dat de levende natuur het leidende motief moest bieden voor de decoratie van objecten”…”Maar omstreeks 1895 won de overtuiging terrein dat de levende natuur juist wel was opgebouwd vanuit abstracte wiskundige beginselen”.


IMG_0881LouisCouperusMetamorfozeLJVeenAmsterdam1897BandontwerpJanTooropHuisVanHetBoek

De afbeelding rond de voorgaande tekst is afkomstig van dit ontwerp: Louis Couperus, Metamorfoze, L. J. Veen, Amsterdam, 1897. Bandontwerp Jan Toorop. Huis van het boek.


IMG_0883LouisCouperusDeStilleKrachtLJVeenAmsterdam1900BandInGebatiktLinnenOntwerpChrisLebeauHuisVanHetBoek

Langzaam buigt de tentoonstelling af naar een onderwerp waar ik eerder vnooit bij had stilgestaan: het gebruik van batik bij het maken van boekbanden. Soms op stof zoals in dit voorbeeld maar verder volgen nog voorbeelden met perkament. Louis Couperus, De stille kracht, L. J. Veen, Amsterdam, 1900. Band in gebatikt linnen. Ontwerp Chris Lebeau. Huis van het boek.


IMG_0885AlbumAangebodenAanKoninginWilhelminaDoorDeNederlandseSportvereenigingen1898GebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetKoninklijkeVerzamelingenDenHaag

Dit is een eerste voorbeeld: batik op perkament. Album aangeboden aan Koningin Wilhelmina door de Nederlandse Sportvereenigingen, 1898, gebatikt perkament. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Koninklijke Verzamelingen, Den Haag.


IMG_0887WalterCraneKunstEnSamenlevingScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdamTweedeDruk1903IngenaardPapierenOmslagOntwerpGWDijsselhofHuisVanHetBoek

Walter Crane, Kunst en samenleving, Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam, tweede druk 1903. Ingenaaid papieren omslag. Ontwerp G. W. Dijsselhof. Huis van het boek. Dit is een van de eerste boeken in deze blog post die het belang van deze boekwinkel (Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam) aangeeft.


IMG_0891MedischWeekbladJaargang11894-1895BandInLinnenOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek

Medisch Weekblad, Jaargang 1, 1894 – 1895. Band in linnen. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Huis van het boek.


Er volgen nog meer mooie boekbanden in deze blogpost maar
wil je zelf nog een kijkje gaan nemen in Museum Meermanno
dan kan dat nog tot en met 23 juni.

Het volgende is wel een heel speciaal project.
Er volgen 5 verschillende boekbanden die allemaal dezelfde
catalogus beschermen. Iedere binding had zijn eigen ‘doelgroep’.

IMG_0893CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetIngenaaidOmslagInGrijsPapierUniversitaireBibliothekenLeiden

Catalogus der tentoonstelling van portretten en voorwerpen betrekking hebbende op het huis van Oranje- Nassau van Holkema & Warendorf, Amsterdam, 1898. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Ingenaaide omslag in grijs papier. Universitaire Bibliotheken Leiden. Een beetje gewoontjes.


IMG_0894CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetZwaarderPapierGebatiktPerkamentUniversitaireBibliothekenLeiden

Idem maar zwaarder papier in gebatikt perkament.


IMG_0895CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetExemplaarBuitenlandseGastenGebatiktPerkamentKoninklijkeBibliotheek

Idem maar bestemd voor buitenlandse gasten. Koninklijke Bibliotheek.


IMG_0896CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetExemplaarKWilhelminaGebatiktPerkamentKoninklijkeVerzamelingen

Idem maar dit is het exemplaar voor Koningin Wilhelmina. Deze vind ik goed geslaagd. Zie hoe de ‘W’ mooi past in het ontwerp. Koninklijke Verzamelingen, Den Haag.


IMG_0897CatalogusDerTentoonstellingVanPortrettenEnVoorwerpenBetrekkingHebbendeOpHetHuisVanOranjeNassauVanHolkema&WarendorfAmsterdam1898OntwerpCALionCachetExemplaarKEmmaGebatiktPerkamentKoninklijkeVerzamelingen

Je kunt het al raden. Hetzelfde van inhoud maar deze keer gaat het om het exemplaar van Koningin Emma. Die ‘E’ vind ik niet echt mooi in dit ontwerp. Maar ook dit is gebatikt perkament.


Voor wie het vergeten is.
Batikken doe je door op de ondergrond was aan te brengen en
daarna de verf aan te brengen. Dit kun je keer op keer doen.
Als de ondergrond stof is dan kun je de stof na het drogen
van de verf schoonmaken of terwijl de was op het textiel zit
de stof kreuken zodat de was barsten vertoont die dan in een
verfbad weer tot bijzondere effecten leidt.
Bij perkament is dat allemaal wat moeilijker.

Grote vraag is ook hoe je toch zo precies de was kunt aanbrengen.
Afgelopen zaterdag was er een boekbindster die daar experimenten
aan het uitvoeren was en haar ervaringen met ons deelden.

Overigens waren er meerdere boekbinders die verbonden zijn aan de
Stichting Handboekbinden aanwezig.

IMG_0898HAVanBakelKleinoodienUitKuthersNalatenschapSLVanLooyAmsterdam1917BandInLinnenGoudZilverbestempelingChemischGehandeldOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek

Weer een experiment. Bijzondere kleuren. H. A. van Bakel, Kleinoodiën uit Luther’s nalatenschap, S. L. van Looy, Amsterdam, 1917. Band in linnen met goud- en zilverbestempeling, chemisch behandeld. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Huis van het boek.


IMG_0899EthaFlesInleidingTotDeKunstgeschiedenisHHonigUtrecht1903BandInPerkamentMenBlindEnGoudbestempelingOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek

Dit is wel een heel mooi perkament. Melkwit, glimmend. Prachtig. Etha Fles, Inleiding tot de kunstgeschiedenis. H. Honig, Utrecht, 1903. Band in perkament met blind- en goudbestempeling. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Huis van het boek.


IMG_0901CHofstedeDeGrootRembrandt26PhotogravuresScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdam1901LuxeexemplaarVoorKEmmaPortefeuilleVanGebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetKoninklijkeVerzamelingen

Dan was en nog een serie gele grote boeken. C. Hofstede de Groot, Rembrandt 26 photogravures. Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam, 1901. Luxe exemplaar voor Koningin Emma. Portefeuille van gebatikt perkament. Ontwerp C. A, Lion Cachet, Koninklijke Verzamelingen.


IMG_0903MCNieuwbarnAntoonVanDijckScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdam1904LuxeExemplaarKWilhelminaVandVanGebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetKoninklijkeVerzamelingen

Door het rustige ontwerp is dit voor mij een van de mooiste ontwerpen. M. C. Nieuwbarn, Antoon van Dijck. Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam, 1904. Luxe exemplaar van Koningin Wilhelmina. Van gebatikt perkament. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Koninklijke Verzamelingen.


IMG_0906CHofstedeDeGrootDeRembrandttentoonstellingScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdam1899LuxeExemplaar#21PortefeuilleVanGebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek

C. Hofstede De Groot, De Rembrandttentoonstelling. Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam, 1899. Luxe exemplaar #21. Portefeuille van gebatikt perkament. Ontwerp C. A. Lion Cachet. Huis van het boek.


IMG_0905CHofstedeDeGrootDeRembrandttentoonstellingScheltema&HolkemasBoekhandelAmsterdam1899LuxeExemplaar#21PortefeuilleVanGebatiktPerkamentOntwerpCALionCachetHuisVanHetBoek Detail

Dit is het logo van Scheltema & Holkema’s Boekhandel Amsterdam met daarin de initialen van C. A. Lion Cachet.


Dan was er nog een heel bijzondere serie.
Het toont het vakmanschap maar ook de aandacht en de tijd
die er in producten werd gestoken

IMG_0908PerkamentenBanden

Deze tekst legt prima uit wat de volgende foto’s tonen.


IMG_0909JanHofkerGedachtenEnVerbeeldingenSLLooy1906BinderJanMensingOntwerpNieuwenhuis

Een serie boeken met verschillende kleur banden maar allemaal exemplaren van hetzelfde boek. Voorzien op de achterkant met de initialen van de koper. Er zijn niet meer dan 50 exemplaren per kleur gemaakt. Jan Hofker, Gedachten en Verbeeldingen, S. L. Looy, 1906. Binder Jan Mensing. Ontwerp Nieuwenhuis.


XIMG_0868JanHofkerGedachtenEnVerbeeldingenSLLooy1906BinderJanMensingOntwerpNieuwenhuis

Gebatikt perkament!


Eerlijk gezegd was dat nog niet alles.
Maar morgen meer.

Wat een prachtig boek!

Pas geleden kocht ik dit hele mooie boek.
Ik wil graag de kaft en een aantal pagina’s met je delen.
Het gaat om het boek van R van der Meulen,
Over de liefhebberij voor boeken.
Het boek is gedrukt door A. W. Sijthof in 1896.

Het boek heeft platten (kaften) die van hout gemaakt lijken.

 photo DSC_6732RVanDerMeulenOverDeLiefhebberijVoorBoeken.jpg

R. van der Meulen, Over de liefhebberij voor boeken, 1896.


De kaft is niet van hout maar is wel heel mooi uitgevoerd.
Binnen in het boek zijn meer dan 200 afbeeldingen in de tekst verwerkt
en zijn ook nog 18 zogenaamde ‘kunstbijlagen’ toegevoegd.

 photo DSC_6733StillevenMetZonsopgangEnBoeken.jpg

Op de kaft, een zonsopkomst, gezien door een venster met op de vensterbank wat boeken.


 photo DSC_6735PrachtigeSchutbladeren.jpg

De schutbladeren zijn prachtig.


 photo DSC_6734Schutblad.jpg


 photo DSC_6736RVanDerMeulenOverDeLiefhebberijVoorBoekenTitelblad1896.jpg

De titelpagina: Over de Liefhebberij voor boeken voornamelijk met het oog op Het boek voor onze dagen beschreven en afgebeeld door R van der Meulen. Schrijver van “Het boek in onze dagen”. Met ruim 200 in den tekst gedrukte afbeeldingen, benevens 18 tusschengevoegde kunstbijlagen. Leiden. A. W. Sijthoff. 1896.


 photo DSC_6738AlgBoekhGebrSchroderRokin50Amsterdam.jpg

Mijn uitvoering heeft een heel kleine stempel: Alg. Boekh. Schroder, Rokin 50, Amsterdam. Eigenlijk is de naam van de boekhandel Schröder.


Het boek is ouderwets prachtig verzorgd.
Ieder hoofdstuk begint steeds met een illustratie, vignetten genaamd
of in het Frans en-tetes.
Vignetten aan het eind van een hoofdstuk heten dan weer culs de lampe.
Zo ook bij het Voorbericht:

 photo DSC_6739MooiVerzorgdeVoorbericht.jpg

En natuurlijk op het einde van het Voorbericht.

 photo DSC_6740MooiVerzorgdeInleiding.jpg


Het boek behandelt in zeven hoofdstukken:
De boeken en hun stoffelijke waarde
De belangrijkst pleegvaders van de boeken (zeg maar de boekgeschiedenis)
Bibliofilie
Bibliomanie
Engelse boeken (en in het bijzonder de kaften)
Franse boeken
Duitse en Nederlandse boeken.

In al die hoofdstukken prachtige illustraties van de besproken
onderwerpen:

 photo DSC_6742Gutenberg.jpg

 photo DSC_6743GutenbergsLatijnseBijbel1455LukasVers1-11.jpg

Gutenbergs latijnse bijbel uit 1455. Een pagina van Lukas, vers 1-11.


 photo DSC_6744ChristophePlantijn.jpg

Een portret en het wapen van Christophe Plantijn.


 photo DSC_6745KopergravureJanEvertsenKloppenburch1624.jpg

Een kopergravure waarin boekhandelaar Jan Evertsen Kloppenburch wordt genoemd uit 1624.


 photo DSC_6746AfbeeldingenOmEenHoofdstukTeBeginnenOfEindigen01.jpg

 photo DSC_6746AfbeeldingenOmEenHoofdstukTeBeginnenOfEindigen02.jpg

Voorbeelden van vignetten.


 photo DSC_6747ProeveVanChromolithographieEcksteinampStahleTeStuttgart.jpg

Proeve van chromolithographie, Eckstein & Stahle te Stuttgart.


 photo DSC_6749ProeveVanDeBandVoorVondelsWerkenJHWUnger.jpg

Proeve van de band voor Vondels werken, J. H. W. Unger.


 photo DSC_6750BandOmHetFeestalbumMrMouthaan1893RoodLevantijnschMarokijnUitDeHandGekolfdEnVerguldJanMensingFirmaCJMensing.jpg

Band om het feestalbum Mr. Mouthaan, 1893, rood Levantijnsch marokijn uit de hand gekolfd en verguld door Jan Mensing van de Firma C. J. Mensing.


 photo DSC_6751ProeveDerInktfabriekVanHermannGaugerTeUlm.jpg

Proeve der inktfabriek van Hermann Gauger te Ulm.


 photo DSC_6752RVanDerMeulenOverDeLiefhebberijVoorBoeken.jpg

R. van der Meulen: Over de liefhebberij voor boeken. Een schat.