Creatief met handdoek

Het vorige bericht van Tikal met de ‘Leiden plate’
was misschien iets meer van een eye opener (is dat
voorwerp in Nederland?),
de voorwerpen in dit bericht zijn ook mooi en
stonden in dezelfde vitrines.

DSC01204GuatemalaTikalDisgHighWallLateClassic550-900AD

Tikal, Schaal met opstaande rand. Dish high wall, late classic, 550 – 900 AD.


Escondite heeft als eerste vertaling op Google Translate
‘hiding place’. Een plaats om dingen te verstoppen.
Maar ook ‘hide out’ is een vertaling.
Dat is in het Nederlands ‘onderdak’.
Dat is denk ik beter op zijn plaats: gevonden in huis 142 in Tikal.

DSC01209GuatemalaTikalVasuaEstucadaConTapadera250-550ADFigurasDeDeidadesConTocadosYSimbologia01

Vasua estucada con tapadera (vaas en deksel met stuco), 250 – 550 AD. Figuras de deidades con tocados y simbologia (godenfiguren met hoofdtooien en symbolen).


DSC01209GuatemalaTikalVasuaEstucadaConTapadera250-550ADFigurasDeDeidadesConTocadosYSimbologia02

Fascinerende afbeelding.


DSC01210GuatemalaTikal

Geen idee waar die kleine ‘schaaltjes’ links voor dienen. Mooie heldere afbeelding in het midden van de schaal.


DSC01211GuatemalaTikal


DSC01212GuatemalaTikal


DSC01213GuatemalaTikalJadeFigureOfAJaquarTomb196KínichAhChakTzukte

Tikal, jade figure of a jaquar, tomb 196 van K’inich Ah Chak Tzukte.


Op internet is een uitgebreid rapport te vinden van de opgraving.
De twee pdf’s dateren uit 1967 met als titel:
STRUCTURE 5D-73, BURIAL 196, TIKAL, PETEN, GUATEMALAA
PRELIMINARY REPORT
by Nicholas Matthew Hellmuth

DSC01214GuatemalaTikalParqueNacionalTikalTomb196KínichAhChakTzukteTexr


DSC01215GuatemalaTikalTwoIncisedBonesTomb196KínichAhChakTzukte

Tikal, two incised bones, tomb 196 van K’inich Ah Chak Tzukte.


DSC01216DeVitrineIsErgIrritant


DSC01218IemandWasWeerHeelCreatiefGeweestMetHandoeken

Er was in het hotel weer iemand heel creatief geweest met de handdoeken.


Een avontuur uit Guatemala: de Leiden plate

Dit is weer zo’n avontuur dat ik graag meemaak.
Het avontuur begon 19/12/2018 toen we aankwamen in Guatemala City.
Vervolgens bezochten we Tikal op 04/01/2019 (Parque Nacional Tikal).
Op zich een avontuur maar het was pas afgelopen donderdag
toen ik door kreeg waar dit verhaal om ging.

Op 4 januari bezochten we in de ochtend en rond
het middaguur de tempels en de acropolis van Tikal.
Na afloop bezocht ik daar de twee musea.

Het ene museum toont reproducties van de stelae en het ander
is niet echt een museum. Het is het laboratorium dat door
de archeologen wordt gebruikt.
Daar is een hal met een aantal voorwerpen.
Bij een van die voorwerpen ligt deze tekst:

DSC01205CopyDonatedByThePeopleOfHollandToThePeopleOfGuatemala

Kopie geschonken door de inwoners van Nederland aan de inwoners van Guatemala.


Dit is de tekst (let op er zitten wat fouten in de vertaling)

The place de Leiden is known since 1864, when it started to form part of the collection of the National Mueseum of Antiquities in Leiden, Holland.
It was found near to Puerto Barrios, Guatemala, by the German engineer J. V. van Brann.
It represents a scene of a noble keeping a holding a bar of power in form of a snake with two heads, from which emerge two gods- K’ihnich, the sun god and K’awiil, the god of real power and wealth.
From his belt emerge two bodies, most probably ancestors and the real bar presents a crowned jaguar with the name “God Fool”, whose attribute is the power of the Mayan noble class.
The governor is standing above the back of a captive from the war with both hands handcuffed.

 

The difference of scale between the governor and the captive is often represented in Mayan art as the sign of hierarchy and other people represented in a scene.

Een gift van Nederland aan Guatemala?
Wat is dat dan wel.

DSC01206NobleKeepingABarOfPowerPuertoBarriosGuatemalaJVVanBrannEarlyClassic250-550AD

Dit is het voorwerp. Dit is een kopie van iets dat wij in Nederland hebben. Dit voorwerp heet dus de ‘Leiden plate’. Niet de ‘Leiden place’ uit bovenstaande tekst. Verder bleek al gauw dat het voorwerp niet in de collectie is van de ‘National Mueseum of Antiquities in Leiden’. Wij kennen dat als het Rijksmuseum van Oudheden. Het voorwerp is onderdeel van de collectie van het Museum Volkenkunde. Hrt lijkt erop dat de ‘vinder’ niet de ‘German engineer J. V. van Brann’ was maar de ‘Nederlandse ingenieur Van Braam’ (de initialen zijn mij niet duidelijk).


DSC01207NobleKeepingABarOfPowerPuertoBarriosGuatemalaJVVanBrannEarlyClassic250-550ADMisschienAchterkant

Dit is de achterkant van de hanger.


DSC01208NobleKeepingABarOfPowerPuertoBarriosGuatemalaJVVanBrannEarlyClassic250-550ADTextReproductie

Dit was een soort van transcript van de hiërogliefen op de achterkant die naast de kopie lag.


Ik ging op zoek naar een foto van het origineel.
Het Museum Volkenkunde heeft er een maar die moet je kopen.
Beetje ouderwetse manier van doen.
Maar daardoor ging ik op internet zoeken en kwam nog wat
interessante dingen tegen.

Dit is de informatie bij het voorwerp in Leiden:

De ‘Leiden Plate’ is een hanger die in 1864 werd gevonden tijdens het graven van een kanaal in Guatemala.
Het object is wereldberoemd vanwege de datum die erop is gegraveerd, decennia lang de vroegste datering die uit de Maya tijdrekening bekend was.
In Guatemala staat de Leiden Plate op het bankbiljet van één quetzal afgebeeld.

 

De gliefentekst luidt: “Na de periode bestaande uit 8 baktuns, 14 katuns, 3 tuns 1 uinal en 12 kins, op dag 1 Eb, toen de vijfde Heer van de Nacht heerste en de maand Yaxkin begon, werd Balam-Ahau-Chan als heerser geïnstalleerd.”
Hiermee werd de troonsbestijging van Balam-Ahau-Chan gememoreerd, die plaatsvond op vrijdag 17 september 320.
Op de andere zijde staat Balam-Ahau-Chan afgebeeld met waardigheidstekens, zoals de dubbelhoofdige slangenstaf.
De heerser staat op een overwonnen vijand, die met gebonden handen op de grond ligt.
Het sieraad is zelf ook een statussymbool, zoals Balam-Ahau-Chan toont door aan zijn ceintuur drie ‘Leiden Plates’ te dragen.

Het nummer van dit voorwerp in de collectie is: RV-1403-1193.

Deze tekst roept ook weer vragen op:
‘Het sieraad is zelf ook een statussymbool, zoals Balam-Ahau-Chan
toont door aan zijn ceintuur drie ‘Leiden Plates’ te dragen’.
Op Pinterest heb ik één foto gevonden van het voorwerp.
Misschien is dit zelfs wel de foto van het museum.
Maar die drie hangers zie ik niet.

LeidenPlatePinterestKaal

Dit is een foto van de echte ‘Leiden plate’. Dit soort afbeeldingen zijn voor mij moeilijk te ‘lezen’. Dat heeft vast te maken met mijn beperkte kennis. De kleurverschillen in de natuursteen helpen ook niet. Maar daarom was ik blij met de tekst op Wikipedia en de literatuurverwijzingen.


Op Pinterest stond ongeveer de volgende tekst:

Dit is een hanger gemaakt van jadeïet.
Hij werd in 1864 in Guatemala gevonden door de Nederlandse ingenieur J.A. van Braam.
Bij graafwerkzaamheden in de buurt van Puerto Barrios stuitte hij daar bij het verwijderen van een grafheuvel op enkele Maya voorwerpen.
De Leiden Plate is bekend omdat de datum die in de tekst voorkomt, lange tijd de oudst bekende Mayadatering was.
De troonsbestijging van de Maya vorst Balam-Ahau-Chan, wordt hier herdacht.
In onze tijdrekening komt de datum overeen met vrijdag 17 september 320 na Christus.

De afbeelding is dus een man die rijk versierd is.
Hij heeft een teken van macht in zijn handen,
een dubbelhoofdige slangenstaf en hij vertrapt een
gebonden, overwonnen krijger.
Wat helpt is dat er tekeningen gemaakt zijn van de afbeeldingen.

LeidenPlateFamsiResources

Dit is de voorkant volgens een tekening van de website van het Famsi. Een organisatie die ik verder niet ken.


LeidenPlateFamsiResourcesAchterzijde

De achterkant.


Famsi Resources

The Foundation (FAMSI) was created in 1993 to foster increased understanding of ancient Mesoamerican cultures.
The Foundation aims to assist and promote qualified scholars who might otherwise be unable to undertake or complete their programs of research and synthesis.
Projects in the following disciplines are urged to apply: anthropology, archaeology, art history, epigraphy, ethnography, ethnohistory, linguistics, and related fields.

LeidenPlateAnalysisFamsiResourcesDetail

Maar deze tekening helpt mij het meest. Ook van de Famsi Resources. Dit is een detail van een tekening met links de afgebeelde persoon met, interessant, de manier waarop hij zijn handen houdt. Rechts boven zie je dan de dubbelhoofdige slangenstaf.


De details van de tekening heb ik nog eens gecombineerd met de
foto van de ‘Leiden plate’. Met wit heb ik het gezicht van
de man ingekleurd, met bruin zijn handen en met geel de
dubbelhoofdige slangenstaf.

LeidenPlatePinterestGezichtWitHandenRoodbruinEnAtlatlGeel

De drie gele delen vormen samen 1 voorwerp (de ‘ogen’ heb ik niet ingekleurd). Maar de man houdt het voorwerp achter zijn armen en handen,  tegen zijn lijf geklemd. Aan de polsen draagt hij een sieraad dat ik bruin had kunnen inkleuren maar dat ik gelaten heb zoals het voorwerp is.


Er is een Engelstalige Wikipedia-pagina over
de Leiden plate. Ik heb de verwijzingen proberen te volgen.
Soms, bij artikelen in kranten of bladen lukt dat.
Meer academische teksten zitten helaas achter een betaalmuur.
Dat is jammer want het voorwerp wat ik in Tikal zag is een
gift. Volgens de tekst op Wikipedia is dat een gebruik dat
vaker voorkomt. De tekst waar de anekdote vandaag komt
is een boek dat je kunt lezen mits je lid wordt van de
website. Beetje te duur voor een anekdote.
Maar goed op Wikipedia kun je het volgende lezen:

Intro
The Leyden plaque, sometimes called Leiden plate or Leiden plaque, is a jadeite belt plate from the early classic period of the Maya civilization. Although the plate was found on the Caribbean coast of Guatemala, it may have been made in Tikal. The plate is now in the National Museum of Ethnology in Leiden, Netherlands, hence its official name.[1][2][3] It is one of the oldest Maya objects using the Mesoamerican Long Count calendar.

 

History
The plate was discovered by chance by a Dutch engineer, S.A. van Braam, in 1834.
He was part of a team employed by a lumber company to dig a canal near Puerto Barrios in Guatemala, in the lower Motagua Valley.
The team accidentally knocked down what looked like an ancient Central-American funeral mound.
There he found many objects in bronze and in jadeite, the little jade plate amongst them.
The plate was brought back to the Netherlands in 1864 and was gifted to the National Museum of Ethnology.

The first scientific description of the plate was made by Leeman in 1877, and many others followed, notably Holden in 1880 and Valentine in 1881, who started deciphering the inscriptions.
A lot of ground work on the dating of the plate was done in 1938 by Frances and Sylvanus Morley.
Their study remains one of the more conclusive made on the plate.

The date on the plate was used to study time and calendar in the Maya world, and the plate remains one of the earliest examples of the usage of a cyclical calendar in the Central-American world.
It is remarkable for being the oldest known usage of a Maya ordinal zero, which symbol (graphically derived from the drawing of a sitting man, typically representing a king’s crowning) appears two times, one to form the date “0 Yaxkin” from the first day of the seventh month of the festive year in Haab’ calendar, and one to denote the Moon-Bird king accessing its throne on the other side of the plaque.

 

Description
The plaque is a small rectangular object of pale green jadeite measuring 21.7 by 8.6 centimeters.
Its faces are carved with both drawings and glyphs.
A hole at its top hints that it was used as a pendant, probably as a waist plate.
While it was found far from its possible original location of Tikal in a post-classic archeological context, it dates from the Early Classic era.
It poses as an example of precious object preserved and used several centuries after its making, which is common in Mesoamerica.

The front face has a picture of a richly-dressed man.
His head and the lower part of his body are seen from profile, but his breast is turned toward the front, with the feet placed one behind the other.
It represents a victorious lord, possibly an otherwise-unknown ruler of Tikal, wearing six celts and some trophy heads around his waist, standing with bound captives he vanquished.
He also carries an atlatl, or two head serpent, in his hand.
The serpents have a human head in their mouth, a characteristic feature of the Sun God.
The posterior face is engraved with an inscription bearing traces of cinnabar, documenting the crowning of a king on 15 September 320 (Gregorian) in Long Count calendar.
The other face of the plate bears some glyphs giving one of the earliest registered dates of the Maya Classic period.
These inscriptions are composed of fifteen glyphs neatly carved in one column.
The date written is 8.14.3.1.12 1 Eb 0 Yaxk’in (15 September 320 A.D. using the Goodman-Martinez-Thompson correlation).
The plate probably represents the accession of a ruler.
This accession may have happened at the Moon-Zero-Bird Place and involved a ruler named Way Ko? Chanal Chak Wak.
The motif of the ascension of a ruler depicted on the Leiden Plate isn’t uncommon at all, and similar carvings are found on stelae and other celts around the Maya world.

For a long time authors considered “Moon-Zero-Bird”, to be the name of the king (despite carrying the NAL-“place” affix) and one of the first kings of the Tikal dynasty.
This interpretation is contested in recent publications: though the plaque may be tied with Tikal, there is no hard evidence of this, and “Moon-Zero-Bird” does not appear in Tikal dynastic listings.
It does, however, appear as a place name associated with creation and the Maize god at Tikal on Stela 31.

 

The Leyden plaque today
The Leyden plaque is now displayed in the Central-American gallery of the National Museum of Ethnology in Leiden, the Netherlands.
It is the most recognisable object of the museum collection, with replicas gifted to museum, politicians and organisations around the world.
Its image is also featured on the one quetzal bank note, the Guatemalan currency unit, after it was chosen as one of the national symbols of Guatemala in 2006.

 

Controversies remains regarding the return of the original Leiden plate in Guatemalan soil.
During a Maya exhibition in the Kimberley Museum in Texas in 1986, the National Museum of Ethnology of Leiden asked for a Declaration of Immunity From Public Seizure in order to protect the plate from being seized by a third party.

Op Wikipedia wordt een tekst genoemd van Frances and Sylvanus Morley.
Van hun kon ik een artikel vinden ( LeydenPlateMorley) dat erg interessant is.

Parque Nacional Tikal

Mijn tweede deel van het verslagje over Tikal.
Het was erg warm en vochtig.
De rit van Flores naar Tikal kost veel tijd.
Maar het park is super indrukwekkend.
Ook al hebben we maar een deel gezien van wat je er
allemaal kunt zien.

DSC01172GuatemalaTikal

Als je bij de centrale acropolis komt is het net of je tussen wolkenkrabbers loopt. Aan alle kanten grote piramides. De een hoger dan de ander. Het centrale massief is een enorme berg steen.


DSC01172GuatemalaTikalDetail

Dit is een detail van de vorige foto. Massief steen. Mensgemaakt. De daken die er staan beschermen steles of afbeeldingen of herdenkingsstenen tegen zon en regen.


DSC01173GuatemalaTikal

Dit is Tempel I. Het beklimmen van de tempels is een bezigheid van de meeste toeristen. Deze mag je niet op. Volgens mij mag dat alleen onder begeleiding. Er liggen klimtouwen op de tempel en ik zag er mensen met helmen. De trappen zijn erg steil en begroeid met mos. Ze ogen spiegelglad.


DSC01175GuatemalaTikal

Hier zie je het klimtouw beter liggen.


DSC01176GuatemalaTikalTemploIITempleOfMasks700ADRulerJasawChanKawiil

Dit is Tempel II (Templo II) ook wel de ‘Tempel met de maskers’ (Temple of Masks) genoemd. Op de band, direct boven het meest witte stuk van de tempel bevinden zich maskers. Als je het eenmaal gezien hebt is het een prachtig gezicht. Aan de achterkant van de tempel is een houten stellage gebouw waardoor je op de hoogte van het witte deel van de tempel kunt komen.


DSC01177GuatemalaTikalTemploIITempleOfMasks700ADRulerJasawChanKawiilEenVanDeMaskers

Dit is een van de maskers van de Temple of Masks. De tempel is gebouwd onder heerser Jasaw Chan K’awiil rond het jaar 700 na Christus.


DSC01179GuatemalaTikal

Die houten stellage is behoorlijk hoog. Hier kijk ik langs een boom naar beneden.


DSC01180GuatemalaTikal

Overal waar je kijkt is het bijzonder.


DSC01181GuatemalaTikalZichtVanafTempleOfMasks

Vanaf Tempel II kijk je hier naar Tempel I.


DSC01182GuatemalaTikal

De acropolis is een enorme vlakte met steen.


DSC01183GuatemalaTikal


DSC01184GuatemalaTikal


DSC01186GuatemalaTikalTempleOfMasks


DSC01187GuatemalaTikalKuilMasker

Op een plaats, onder zo’n afdakje, is een put met daarin een masker. Over Copán is er een boek dat ook voor een leek heel goed te lezen is. Over Tikal heb ik dat niet gezien. Er zullen best wetenschappelijke artikelen en boeken zijn over opgravingen en ontdekkingen, restauraties en vondsten. Maar ik ben daar niet echt naar op zoek gegaan.


DSC01188GuatemalaTikalKuilMasker

De beeld- of vormtaal van de Maya’s zijn voor een leek ingewikkeld. Dan heb ik het nog niet over het schrift.


DSC01189GuatemalaTikal

Ik ben dus zelf ook gaan klauteren (waar dat mocht).


DSC01190GuatemalaTikal


DSC01191GuatemalaTikal

Af en toe een blik omlaag.


DSC01192GuatemalaTikal

Dan kijk je er naar op, dan weer op neer.


DSC01193GuatemalaTikalPlateauTempleOfMasks

Ongeveer op gelijke hoogte met het plateau van Tempel II.


DSC01194GuatemalaTikal


DSC01195GuatemalaTikalBlikOmlaag


DSC01196GuatemalaTikalStele

Terug op de begane grond: een stele.


DSC01197GuatemalaTikal


DSC01198GuatemalaTikal


DSC01199GuatemalaTikal

Dit is de zijkant van Tempel I.


DSC01200GuatemalaTikalWatErallemaalOpDieStenenLeeft

Er leeft heel wat op die stenen.


DSC01201ParqueNacionalTikalIngresoExtranjeros

Parque Nacional Tikal, Ingreso Extranjeros. Mijn polsbandje.


DSC01202GuatemalaTikalAchterzijde

Dit is de achterkant van Tempel I.


DSC01203GuatemalaTikalOpgekruldGedroogdBlad

Dit opgedroogde en opgekrulde blad is de laatste foto van dit bericht. Indrukwekkend, warm, vochtig, vermoeiend. Het was te kort. Aanrader: neem een hotel/hostel dichter bij het park en blijf meer dagen.


Tikal

Tikal was een van de grootste steden van de Maya’s ten tijde van de klassieke periode. De restanten van de stad bevinden zich in het departement El Petén, in het noorden van Guatemala. De inwoners van Tikal zelf noemden hun stad Yax Mutal.

De stad werd bewoond van ongeveer 400 v.Chr. tot 1000 n.Chr. en kende zijn hoogtepunt tussen 300 en 850. Tikal was een van de machtigste steden in de klassieke periode van de Mayabeschaving, maar desalniettemin heeft de stad meerdere malen nederlagen moeten ondergaan.

Wikipedia vervolgt:

Pas in 1848 werd Tikal herontdekt door een team Guatemalteekse ontdekkingsreizigers. De eerste grootschalige archeologische opgravingen begonnen in de jaren 50 van de 20e eeuw. ….. Onder de uitgegraven tempels en gebouwen bevinden zich de Piramide van de Grote Jaguar en het Paleis van de Edelen. ….. Samen met aartsrivaal Calakmul is Tikal een van de beste voorbeelden van Maya-architectuur in Peténstijl.

In 1955 werd het gebied rond Tikal uitgeroepen tot Nationaal Park Tikal. Het park is 576 km² groot en beslaat een deel van de volgende gemeenten: La Libertad, Flores, Melchor de Mencos, San Andrés en San José. In 1979 werd het door de UNESCO tot werelderfgoed verklaard.

DSC01151GuatemalaFloresParqueNacionalTikalToegangspoortTotPark

Dit is de ingang van het park. Links van de weg kun je kaartjes verkopen.


DSC01152GuatemalaFloresParqueNacionalTikalGeriuststellendeBordenPistolenEnHondenNietToegestaan

Dat pistolen en honden verboden zijn geeft je dan wel weer een veilig gevoel.


DSC01153GuatemalaFloresParqueNacionalTikalEnormeBoom

Het park ligt in het tropisch regenwoud. De afstanden zijn groot. De bomen soms ook zoals hier op de foto.


DSC01154GuatemalaFloresParqueNacionalTikal


DSC01155GuatemalaFloresTikal

Dit is een voorbeeld van de paden in het park. De bewegwijzering zou beter kunnen. Maar het is natuurlijk ook weer niet zo dat je rond kunt lopen zonder iets te zien van de paleizen en tempels.


DSC01156GuatemalaFloresParqueNacionalTikalPalacioDeLasAcanaladuras

Parque Nacional Tikal, Palacio de las Acanaladuras. De naam verwijst naar groeven die aan de buitenwand van het paleis te zien zijn.


DSC01157GuatemalaFloresParqueNacionalTikalPalacioDeLasAcanaladuras


DSC01158GuatemalaFloresParqueNacionalTikalPalacioDeLasAcanaladuras


DSC01159GuatemalaFloresParqueNacionalTikalPalacioDeLasAcanaladuras


DSC01160GuatemalaFloresParqueNacionalTikal


DSC01163GuatemalaFloresParqueNacionalTikal

Het was erg benauwd in het park. In de ochtend was er nog weinig zon maar dat veranderde snel. De zon was heet, de lucht vochtig. Veel drinken.


DSC01164GuatemalaFloresParqueNacionalTikalTemploV

Ineens stonden we blijkbaar ik de buurt van tempel 5: 56 meter hoog. Alleen we zagen hem niet.


DSC01165GuatemalaFloresParqueNacionalTikalTemploV56Meter650AD

Deze tempel is gebouwd rond het jaar 650 na Christus.


DSC01166GuatemalaFloresParqueNacionalTikalTemploV


DSC01167GuatemalaFloresParqueNacionalTikalTemploV


DSC01170GuatemalaFloresParqueNacionalTikalTemploV

De trappen zijn steil en zien er glad uit van het vocht en de begroeiing.


In een volgend bericht nog meer uit Tikal.