Museum Prinsenhof in Delft – Verboden porselein

De tentoonstelling ‘Verboden porselein’ is de tweede tentoonstelling
die ik in korte tijd bezoek met als onderwerp China en porselein.
Karakteristiek aan deze tentoonstelling is dat het eigenlijk een archeologische
tentoonstelling is.
De voorwerpen komen niet uit een bekend museum met een perfecte collectie.
De voorwerpen komen uit Jingdezhen, een van de geboorteplaatsen
van het porselein.
Daar heeft men de afgelopen jaren een aantal oude werkplaatsen en vooral ovens
opgegraven en die brachten enorme hoeveelheiden scherven aan het daglicht.
En ook in dit geval scherven die geluk brengen.
Want vaak waren het hele of nagenoeg hele voorwerpen.
De kwamen uit de keizerlijke ovens, zijn dus helemaal gemaakt volgens
de Chinese traditie met het juiste materiaal en de juiste kleuren.
De schilders zijn dezelfde schilders als van de voorwerpen in de ‘perfecte’
musea.

 photo WP_20170414_036MeipingChineesPorseleinChenghua1464-1487.jpg

Meiping, Chenghua, 1464 – 1487, Chinees porselein.

 photo WP_20170414_037MeipingChineesPorseleinChenghua1464-1487.jpg

Meiping, Chinees porselein.
Chenghua 1464 – 1487.

 

In China zijn draken de brengers van geluk en deze mythische dieren komen in verschillende variaties voor op het keizerlijk porselein.
Als een Chinese draak vijf tenen heeft, gaat het om een keizerlijke draak.
Deze mag alleen voor de Chinese heerser gebruikt worden.
Draken met vier tenen worden gebruikt voor prinsen en buitenlandse koningen, die met drie tenen zijn voor het gewone volk.

 

Collectie: Imperial Porcelain Museum, Jingdezhen


Soms is er iets mis gegaan bij het bakken of bij een ander onderdeel van het
productieproces. Maar als je de scherven weer samenvoegt, heb je Chinees porselein
met een bijzonder verhaal. Dat verhaal wordt nu verteld in het
Prinsenhof in Delft.

Ook in deze tentoonstelling wordt oud porselein gecombineerd met
werk van jonge Chinese en Nederlandse kunstenaars.
Werkend vanuit de oude traditie maar met nieuwe, moderne invalshoeken.

 photo WP_20170414_038HuangZaiyun.jpg

Huang Zaiyun.

 photo WP_20170414_039HuangZaiyun.jpg

HuangZaiyun

 

Huang Zaiyun (Hunan, 1984) studeerde keramiek aan de universiteit van Jingdezhen.
Na haar opleiding startte ze haar eigen studio.
Zaiyun is bijzonder geinteresseerd in de talloze traditionele ambachten in de keramiek.
Omdat deze ook in China dreigen te verdwijnen, doorkruist zij het land om ze te documenteren en zich, zo mogelijk, meester te maken.
Haar onconventionele ontwerpen zijn hedendaags en uniek.

 

Huang Zaiyun werkte in Royal Delft voornamelijk aan zelfgemaakte, handgevormde objecten die zij beschilderde op de traditionele wijze die ze geleerd heeft in Jingdezhen.
Zij combineerde die objecten met vanuit China meegenomen eeuwenoude scherven kostbaar porselein uit de Ming- en Qing-dynastie.
Ze omschreef dit proces als ‘een zaadje uit de oudheid van het blauw-witte porselein, dat tot bloei komt in mijn hedendaagse, Nederlandse keramiek’.
Hiermee wil ze ingaan op de relatie tussen Nederland en China en verbindt ze het verleden met het heden.

 photo WP_20170414_042HuangZaiyun.jpg

Huang Zaiyun.


 photo WP_20170414_040YinJiulong.jpg

Yin Jiulong.

 photo WP_20170414_041YinJiulong.jpg

Yin Jiulong

 

Yin Jiulong (Sichuan, 1975) studeerde grafisch ontwerp aan de universiteit van Chengdu.
Hij ontwikkelde zich tot een van de meest succesvolle ontwerpers van China en is niet weg te denken uit de glossy bladen, van social media en tv.
In zijn werk verbindt bij kunst, ontwerp en dagelijks leven met elkaar.
Hij produceert naast keramisch gebruiksgoed ook verlichting, kleding en schoenen.

 

Tijdens zijn Artist in Residence-periode bij Royal Delft werd hij geconfronteerd met een totaal nieuwe werkwijze.
Gewend aan ontwerpen met schone handen en talloze assistenten, moest hij nu zelf aan de slag.
Nieuwsgierig, ondernemend en intelligent gebruikmakend van de aanwezige vormen en mallen bij de fabriek, ontwikkelde hij een serie verrassende objecten.
Ook experimenteerde hij met slib- en druiptechnieken en maakte hij gebruik van boeddhistische symbolen.
Wat kleuren betreft beperkte hij zich doeltreffend tot witte en blauwe glazuren met hier en daar een accent in goud.


Af en toe wordt de tentoonstelling afgewisseld met een voorwerp
uit een van de ‘perfecte’ musea.
Vooral om thema’s of vormen te ondersteunen en verduidelijken.

 photo WP_20170414_045SchotelYuan1279-1368Porselein.jpg

Schotel, Yuan, 1279 – 1368, porselein.

Schotel, porselein.
Yuan, 1279 – 1368.

 

Dit stuk laat de kwaliteit zien van het porselein dat tijdens de Yuan-dynastie gemaakt wordt.
De decors op porselein bestaan voor een groot gedeelte uit gelukssymbolen die afkomstig zijn uit het boeddhisme en taoisme.
Aangezien de latere Chinese keizers en bevolking dezelfde religies belijden, blijft het motief van dit fabeldier, ook wel ‘qilin’ genoemd, in gebruik op het porselein in het paleis en daarbuiten.

 

Collectie: Rijksmuseum Amsterdam, inv.nr. AK-RBK-1965-88.

 photo WP_20170414_045SchotelYuan1279-1368PorseleinDetail.jpg

Qilin.


 photo WP_20170414_047DavidDerksen.jpg

David Derksen. Niet van al zijn werk was ik meteen weg (ingepakt porselein als kunstwerk?) maar deze mallen met keramiekkleurstof vond ik mooi.

 photo WP_20170414_048DavidDerksen.jpg

David Derksen

David Derksen (Haarlem, 1983) is in 2009 afgestudeerd aan de Design Academy Eindhoven en rondde in 2011 zijn master Industrial Design af aan de TU Delft.
Tijdens zijn studie startte hij zijn studio in Rotterdam, waar hij onder meer verlichting en meubels ontwerpt.
Graag wisselt hij industrieel ontwerp af met meer experimenteel werk, waarin hij de grenzen van het materiaal opzoekt.

 

Tijdens zijn verblijf in Jingdezhen heeft David Derksen zich laten inspireren door twee thema’s, namelijk de schoonheid van imperfectie en het stapelen/verpakken.
Op basis van misbaksels, die bestaan uit aan elkaar gesmolten en vervormde stapels porselein, maakt hij een serie nieuwe objecten.
De vervorming en verbinding van losse elementen is hierbij met opzet gedaan, op een min of meer gecontroleerde manier.

 

Geinspireerd op hoe porselein wordt verpakt in Jingdezhen, heeft Derksen daarnaast een serie stapelingen gemaakt waarbij losse elementen verbonden zijn door lint of bamboe.
Zij vormen zo een nieuwe interpretatie van een kandelaar uit de keizerlijke collectie (Zhengde, 1505 – 1521, collectie: Archeologisch Instituut Jingdezhen).


 photo WP_20170414_049MonnikskapkanXuande1425-1435Porselein.jpg

Monnikskapkan, Xuande, 1425 – 1435, porselein.

Monnikskapkan, porselein, Xuande (1425 – 1435).

 

De vorm van de monnikskapkan is gekopieerd van voorwerpen die worden gemaakt tijdens de regering van Yongle.
Dit type object is afkomstig uit Tibet en wordt geassocieerd met de boeddhistische monniken daar.
Deze kan is beschreven in Sanskriet, de filosofische taal van onder andere het boeddhisme, wat wederom een verwijzing is naar de contacten van Yongle met Tibet.
Er wordt aangenomen dat Yongle dit type kannen liet maken als cadeau voor de invloedrijke lama Halima.

 

Collectie: Archeologisch Instituut, Jingdezhen.


De voorwerpen staan helaas niet zo duidelijk op de foto en
Marianne Thieme moet maar even niet kijken.
Dit zijn krekeldoosjes van porselein.

 photo WP_20170414_051KrekeldozenHelaasIsDeFotoNietZoMooi.jpg
 photo WP_20170414_052Krekeldozen.jpg

Van links naar rechts:

Krekeldoos, porselein, Xuande (1425 – 1435).

 

Keizer Xuande is een groot liefhebber van krekels.
Deze doos met de keizerlijke draak is zeker voor hem bedoeld, maar is niet door de keuring gekomen.
Xuande houdt van gokken en krekelgevechten lenen zich hier goed voor.
Het is van belang om een sterke krekel te kweken en deze goed te verzorgen in een mooi porseleinen doosje.

 

Collectie: Archeologisch Instituut, Jingdezhen.

 

Krekeldoos, porselein, Xuande (1425 – 1435).

 

Deze krekeldoos is gedecodeerd met vliegende phoenixen.
Niet alle objecten worden aan de buitenzijde gemerkt met het zes-karaktermerk van de keizer.
Deze doos heeft het regeringsmerk van Xuande aan de binnenzijde van de deksel.

 

Collectie: Archeologisch Instituut, Jingdezhen.

 

Krekeldoos, porselein, Xuande (1425 – 1435).

 

Sommige afbeeldingen verwijzen naar Chinese verhalen of gedichten.
Op deze doos zitten twee wielewalen in een boom.
De vogels staan bekend om hun mooie zangstem.
Het gedicht waar naar wordt verwezen, heeft als titel ‘Lente klaagzang’ en gaat over het liefdesverdriet van een dame die haar man moet missen.
De keizer heeft hem naar het begin van de zijderoute gestuurd.

 

Collectie: Archeologisch Instituut, Jingdezhen.


 photo WP_20170414_053PenselenbakjeXuande1425-1435Porselein.jpg

Penselenbakje, porselein, Xuande (1425 – 1435).

 

Kalligrafie is een geliefde bezigheid van keizer Xuande.
Hiervoor heeft hij inkt, penselen en water nodig.
Het decor in dit bakje waarin de penselen worden gewassen, stelt een vijver met vissen voor waarin lotusbloemen groeien.
Hiermee wordt de gebruiker een goed resultaat gewenst.

 

Collectie: Archeologisch Instituut Jingdezhen.


 photo WP_20170414_055SchotelYongle1402-1424Porselein.jpg

Schotel, porselein, Yongle, (1402 – 1424).

 

Bij het decor van deze schotel staat een pijnboom centraal in een landschap of tuin.
Het houden van tuinen is een belangrijke bezigheid in China.
Ook bij het keizerlijk paleis hoort een grote tuin die wordt gebruikt bij activiteiten zoals boogschieten of het spelen van spelletjes.

 

Collectie: Archeologisch Instituut, Jingdezhen.


 photo WP_20170414_058HansVanBentemImperialStacksJingdezhen2017Porselein.jpg

Hans van Bentem, Imperial Stacks, Jingdezhen, 2017, porselein.

 photo WP_20170414_059HansVanBentemImperialStacksJingdezhen2017Porselein.jpg

 photo WP_20170414_060HansVanBentem.jpg

Hans van Bentem

 

Hans van Bentem (Den Haag, 1965) werkt sinds zijn afstuderen aan de Haagse kunstacademie aan monumentale sculpturen, omvangrijke installaties en lichtobjecten.
Hiervoor gebruikt hij liefst klassieke, traditionele materialen.
Om die reden is hij altijd op zoek naar ambachtelijke ateliers en eeuwenoude technieken, en verdiept hij zich in brons uit India, houtwerk uit Senegal en porselein uit China.

 

Hans van Bentem komt al sinds 2006 in Jingdezhen en realiseerde daar, met hulp van plaatselijke ambachtslieden, grote series werk in porselein.
Met deze ervaring ontwikkelde hij als Artist in Residence het werk Imperial Stacks.
Het bestaat uit drie stapelingen van elk drie losse objecten, die van samenstelling zouden kunnen veranderen.
Deze interactieve groep sculpturen verwijst in vorm en decoratie naar symbolen uit de Chinese (Keizerlijke) cultuur en maken tegelijkertijd deel uit van de kenmerkende hedendaagse beeldtaal waar van Bentem bekend om staat.

 photo WP_20170414_062HansVanBentemImperialStacksJingdezhen2017Porselein.jpg

Hans van Bentem, Imperial Stacks, Jingdezhen, 2017, porselein.


 photo WP_20170414_063SchotelChenghua1464-1487Porselein.jpg

Schotel, Porselein, Chenghua (1464 – 1487).

 

In de Chinese dierenriem is de draak het belangrijkste wezen en daarom ook het symbool van de keizer.
Een keizerlijke draak heeft vijf tenen, maar hier heeft de porseleinschilder een foutje gemaakt.
Een van de klauwen heeft namelijk zes tenen.
Dit wordt gezien als een ware belediging van de keizer en het bord is dan ook vernietigd.

 

Collectie: Archeologisch Instituut, Jingdezhen.

 photo WP_20170414_063SchotelChenghua1464-1487PorseleinDeDraakMetDeZesTenen.jpg

Draak met de zes tenen (rechts op de foto in een soort ‘cirkeltje’. Dat mag natuurlijk niet.


 photo WP_20170414_065BordChenghua1464-1487Porselein.jpg

Bord, Porselein, Chenghua (1464 – 1487).

 

De gebruikte decors op het porselein van Keizer Chenghua laten duidelijk zien dat hij taoistische en boeddhistische religies aanhangt.
Zeker het Sanskriet op dit bord geeft de meditatieve kant van het boeddhisme weer.
De latere keizer Jiajing (1521 – 1567), die vooral taoist is, breekt met deze traditie van de vroege Ming en verbiedt het boeddhisme in China.

 

Collectie: Archeologisch Instituut, Jingdezhen.


Ook bij deze tentoonstelling is er geen catalogus.
Dat is heel erg jammer.
Hopelijk is het geld dat een museum normaal gesproken
in een catalogus steekt naar het Artists in Residence programma
gegaan van de Chinese en Nederlandse kunstenaars.

 photo WP_20170414_067MaaikeRoozenburg.jpg

 photo WP_20170414_068MaaikeRoozenburg.jpg

Maaike Roozenburg

 

Na haar afstuderen aan de Gerrit Rietveld Academie richtte Maaike Roozenburg (Delft, 1979) haar eigen studio op.
Ze werkt aan producten en projecten op het snijvlak van design, erfgoed en digitale technologieen.
Met haar ontwerpen wil ze historische gebruiksvoorwerpen en hun verhalen terugbrengen in het dagelijks leven.
Vaak zoekts ze daarbij samenwerking op met wetenschappers, archeologen, ambachtslieden en programmeurs.

 

Roozenburg heeft in Jingdezhen gewerkt aan twee projecten:
Voor ‘Kommen voor de keizer’ heeft ze zich verdiept in de zo karakteristieke gekleurde glazuren van keizerlijk porselein.
Samen met de ambachtslieden van Jindezhen heeft zij een selectie kommen gereproduceerd volgens de methode van weleer, en ze vervolgens geglazuurd in edelsteenblauw, krabpantsergroen en Youli-rood.
Voor ‘True replicas, to Delft and back’ werkte ze samen met de TU-Delft.
Zij maakte 3D-scans en -prints van porseleinen voorwerpen die gemaakt zijn in 17de-eeuws China en opgegraven in Delft.
Op basis hiervan maakte ze samen met de ambachtslieden van Jingdezhen nieuwe ontwerpen.


Prints uit China

Het Metropolitan Museum of Art in New York
heeft in samenwerking met het British Museum op dit moment
een tentoonstelling van Chinese prints door de eeuwen heen.
Helaas ben ik er niet geweest maar heb ik op de website
de prenten kunnen bekijken en er een selectie gemaakt.
Die selectie deel ik hier op mijn weblog.
De prints zijn werkelijk fantastisch.

Dit is de oudste ptint in de selectie die ik van de tentoonstelling maakte: Prekende Buddha, Preaching Buddha, early Tang Dynasty, circa 700, wooblock print, ink on paper with added color.


Detail van de houtgravure uit de Tang dynastie. Inkt op papier en daarna ingekleurd.


Door Guardian, Qing Dynasty, early 18th century, woodblock print, ink and color on paper with additional hand coloring.


De kop van deze wachter is zo prachtig. Kijk eens naar de ogen en de uiteinden van de baard.


Vis of nog beter de karper is een veelvoorkomend, traditioneel thema in de Chinese kunst. Hier een opspringende karper: Leaping carp, Qing Dynasty, circa 1644 – 1753, woodblock print, ink and color on paper.


Nog een traditionele voorstelling. De hemelse geluksbrenger: The heavenly official bestows happiness, Qing Dynasty, late 19th century, woodblock print, ink and color on paper with additional hand coloring.


Vooral de 5 vleermuizen rond het prachtige hoofddeksel zijn van belang. Ze zijn een soort rebus die de 5 grote gelukwensen vertegenwoordigen: een lang leven, veel welvaart, een goede gezondheid, een voorkeur voor deugdzaamheid en een vredige dood. Five great fortunes: longevity, wealth, health, love of virtue and a peaceful death.


Bloemen zijn een genre op zich zelf. Hier een iris tussen de rots. Wang Gai, Wang Shi en Wang Nie, Iris and rock from Mustard Seed Garden Manual of Painting Part 3, Qing Dynasty, Kangxi period, circa 1701, woodblock print, ink and color on paper.


De iris in detail.


Drie opera acteurs in actie. Three Equestrians (ruiters), Qing Dynasty, woodblock print, color on paper.


De ronde vormen van de veren en rijzweepjes brengen eenheid in het beeld.


Soms met slechts een paar strepen wordt een heel beeld opgeroepen. Hier bamboe in de mist. Bamboo in mist, after Ge Zhongxuan, Leaf from the Ten Bamboo Studio Collection of Calligraphy and Painting, Ming Dynasty, Chongzhen Period, circa 1633, woodblock print, ink and color on paper.


Meer modern, uit de communistische tijd met de verheerlijking van de kracht van de mens. Duan Ganqing, Trackers along the Jialing River, 1940s, woodblock print, ink on paper.


Het lijkt zo eenvoudig maar het is super effectief.


Wu Jide, Chatting over tea, 1984, multiblock woodcut, ink and color on paper.


Kletsen bij een kop thee. Let eens op de delicate kleuren op de achtergrond. Prachtig.


Goud en jade. Gold and Jade, late 20th century, woodblock print, ink and color on paper.


Dit is waar deze print om gaat: het spelen door het wat dikke jongentje met de vissen. Dit is een manier om mensen zonen toe te wensen die een goed leven tegemoet gaan.


Men laat de propaganda achter zich en wordt heel modern: Wang Qi, Rhythm of the street from the series Life in the Big City, 1985, woodblock print, oil-based ink on paper.


Dit is een fantastisch werk dat meerdere technieken in zich heeft. Wang Weixin, Palace museum (de Verboden Stad) from the series Ancient Capital Beijing, 1981, etching on blind-pressed paper.


Zo staan aan de onderste rand allerlei voorwerpen afgebeeld die in het Palace Museum te zien zijn.


De centrale as van de Verboden Stad.


Dit lijkt zo’n typisch Chinees landschap met mist, bomen en bergen. Maar schijn bedriegt. Yang Yongliang, Phantom landscapes III, 2007, digital pictures, inkjet print on paper


Kijken we wat dichterbij dan zien we electriciteitsmasten, verkeersborden en moderne Chinese huizen.


De Chinese traditie brengt meesterwerkjes voort. Kijk bijvoorbeeld maar eens hoe natuurlijk de volgende print is: Zhao Yannian, The true story of Ah Q, 1980, woodblock print no 1 in a series of 60, oil-based ink on paper.


In detail.


China reisverslag / travelogue 66

Mijn reis naar China is al meer dan een jaar geleden
en mijn reisverslag, fotoverslag is nog niet gereed.
Iedere keer wordt er weer een klein stukje aan toegevoegd.
Zo ook vandaag.
Eerlijk gezegd vond ik de foto wel mooi
of beter gezegd de afbeelding op een van de scherven keramiek.
Maar de betekenis was mij onduidelijk.
Waarschijnlijk ook toen ik in China was.
Mijn gids kon ik moeilijk alles laten vertalen.
De foto zat ook op een beetje vreemde plaats in de serie foto’s.
Ik weet zeker dat de foto is gemaakt in het Shenyang Imperial Palace.
Maar er zat geen bordje bij met Engelse tekst.


Dit zijn de scherven. Zo te zien niet eens van 1 voorwerp. Waarschijnlijk van een paar voorwerpen gemaakt van hetzelfde materiaal in dezelfde periode.


En dit is de mysterieuze afbeelding die mijn aandacht trok. Toen in China en nu in Nederland. Wat is dit?


(Een deel van) het antwoord staat op dit kaartje.

Mijn collega heeft het voor me vertaald:
De Chinese tekens en de Engelse tekst zijn van mijn collega.
Het Nederlands is van mij.

China (porcelain) pieces unearthed from Hetuala ruine.

Porceleinen scherven opgegraven bij een Hetuala ruine.

Hetuala is a Manchurian ancient city
and it means a hillock with flat top in Manchurian language.

Hetuala is een oude ‘Chinese’ stad uit de tijd van de Mantsjoes
en de naam betekent een heuveltje met een afgeplatte top.

Wikipedia

De Mantsjoes zijn een Toengoezisch volk die haar oorsprong had in Noordoost-Azie, in een gebied dat bekend is geworden als Mantsjoerije. De voorouders van hen stichtte de Jin-dynastie (1115-1234). Tijdens de verovering door de Mantsjoes in de 17e eeuw, veroverden zij China dat toen onder het bestuur stond van de Ming-dynastie en stichtten daar het Qing-rijk, dat China bestuurde tot 1912, toen de Chinese Revolutie hen van de troon stootte. Vanaf de Qing-dynastie begon de sinificatie. Ze begonnen met het veranderen van hun achternamen in een Chinese achternaam, een fenomeen dat na de val van de Qing nog versnelde. Tegenwoordig zijn ze de op twee na grootste Chinese minderheid. De Mantsjoes wonen vooral in de Chinese provincie Liaoning.