Displacement / This placementHet standpunt in de moderne kunst.Dit is een verhaal over moderne kunst dat verschijntbij de tentoonstelling MyPainting.nu in Lokaal01 in Breda.Het is geschreven door Christophe Van Eecke,zelf kunstenaar en deelnemer aan de tentoonstelling.Het betoog kan men gratis van de website van Lokaal01 downloaden.
In dit verhaal worden een heleboel kunstwerken genoemdals illustratie van het betoog.Ik heb in deze log een aantal van deze kunstwerken samengebracht.Niet allemaal want soms ging het over films en somszijn de werken niet te vinden.Volgens de auteur van het betoog hebben deze werken allemaaliets met elkaar gemeen.Ga op onderzoek.De naam van het betoog is wel goed gevonden.Het perspectief in de kunst, in de meest brede zinvan het woord ‘perspectief’, staat centraal,in het betoog en de tentoonstelling.De opstelling van de tentoonstelling gaat bovendien nog een aantal malenwijzigen: het perspectief op de werken verandert.De titel is Engels voor:Displacement:misplaatst in de betekenis van verkeerd weggezet, of verplaatstThis placement:deze plaatsing in de betekenis van ‘zo, bewust weggezet’.Als je de begrippen in het Engels uitspreektkun je het verschil tussen de twee begrippen nauwelijks horen.
Gustave Caillebotte, Intxc3xa9rieur, femme xc3xa0 la fenxc3xaatre, 1880.
Gustave Caillebotte, Jeune homme xc3xa0 sa fenxc3xaatre, 1875.
Gustave Caillebotte, Jeune homme jouant du piano, 1876.
David Hockney, Mulholland Drive, the road to the studio, 1980.
David Hockney, Pear blossom Hwy 11-18th April 1986, #2.
Eugxc3xa8ne Delacroix, La mort de sardanapale, 1827.
Edouard Manet, Le balcon, 1868 – 1869.
Egon Schiele, Sitzender mxc3xa4nnlicher Akt, 1910.
Paul Gauguin, The vision after the sermon, 1888.
Jeff Wall, Picture for women, 1979.
Jeff Wall, The destroyed room, 1978.
Jeff Wall, The storyteller, 1986.
Jeff Wall, The stumbling block, 1991.
John Singer Sargent, Madame X (Mme. Gautreau), 1884.
Magnus Enckell, The raising, 1894.
In zijn inleiding schrijft Christophe Van Eecke:
Kunstwerken zijn een uitnodiging tot medeplichtigheid: hun betekenis komt altijd tot stand in een dialoog tussen het werk en de toeschouwer. …… Moderne kunst verlangt dan ook van haar toeschouwer dat hij zijn blik langs de blik van de kunstenaar legt om de wereld waar te nemen zoals de kunstenaar haar zag.
Aan het werk dus!
Afd IV, 31, blad 5 links, Bloemmotief, door mij digitaal ingekleurd.
Afd IV, 31, blad 4, Schets van een man met pet.Een wat hoekige schets van man met een pet.
Afd IV, 31, blad 6, Boerderij.Deze schets is de schets die het meest voltooid is in het schetsboek.De bomen zijn deels geel ingekleurd.
Afd. IV, 31, Blad 8, Koperen Ko.Ik noem dit koperen Ko omdat dat een begrip is dat bij mij bekend is.Of dat ook in de negentiende eeuw een bekend begrip was weet ik niet.De schets is maar klein maar compleet en het is een onderwerpdat ik verder nog niet bij Constant Huijsmans ben tegengekomen.Volgens Wikipedia is het begrip Koperen Ko van later:
Afd. IV, 31, blad 9, Een herberg.
Afd. IV, 31, blad 11, Ton, trog, tobbe, kruiwagen en paardenkar voor boerderij en hooimijt.Helaas nog maar een heel vage schets.Een paar van de voorwerpen zijn iets uitgewerkt.Dat is te zien op de volgende afbeelding.
Afd. IV, 31, blad 11, Ton, trog, tobbe, kruiwagen en paardenkar, detail.1. Trog2. Ton3. Tobbe4. Kruiwagen5. PaardenkarWie een betere term kent dan “paardekar” mag me dat laten weten.Ik vind het zelf niet de juiste naam.Maar een sjees is het niet want volgens mij is een sjees bedoeldvoor het vervoer van mensen.Een kar voor het vervoeren van allerlei andere zaken heeft vast een andere naam.
Afd. IV, 31, blad 13, Onleesbaar gedateerd, uitzicht op instorting en pomp met twee figuren.Deze tekening is interessant.Hij is gedateerd maar op de versie die het stadsarchiefop het internet heeft staan kan ik de datum niet lezen.Ook het enkele woord van toelichting is onleesbaar.Daarmee is wat er op de afbeelding staat een raadsel voor mij.Aan de naam die ik aan de tekening geef moet dus niet te veelwaarde worden gehecht.In dit schetsboek staan nog ten minste drie pagina’smet handgeschreven tekst.Ook die kan ik niet duiden.
Afd. IV, 31, blad 13, Uitkijkpost van stro.
Afd. IV, 31, blad 16, Ezel met tuig.Van dat tuig is vast meer te zeggen dan ik kan.Het lijkt me niet geschikt om de ezel te kunnen berijden.Waar het dan wel voor dient is mij onbekend.
Het Turfschip lag nog buiten het Kasteel.De Italiaanse soldaten (die in Spaanse dienst waren)sleepten het schip het Kasteel binnen.Eenmaal in het Kasteel begon Van Bergen het schip te lossen.Maar wilde natuurlijk daar niet te ver mee komen.Dan zouden immers de Nederlandse soldaten ontdekt kunnen worden.De knecht bleef maar pompen. Dat viel wel op.
Nu was het de vooravond van carnaval.De stemming zat er al in dus stelde Van Bergen vooreen glas te gaan drinken in de stad.Daar hadden de soldaten wel oren naar.
Willem van Bergen verliet inmiddels de stad om Prins Mauritste vertellen dat het plan op schema lag.De soldaten in het ruim waren onrustig en dat hoorde een van de wachters.
En weer was het Adriaen van Bergen die de missie redde.Maar nu werd het toch echt tijd om in actie te komen.
Er worden schoten gelost, de Heraugiere raakt gewond.De Spanjaarden delven het onderspit en slaan uiteindelijk op de vlucht.De soldaten die in de stad waren zijn gealarmeerden schieten hun collega’s te hulp.Hohenlo en Prins Maurits naderen de stad met versterkingen.
Met beperkte middelen werd zo een belangrijke slag geslagen.De turfschippers speelden daarin een belangrijke rol.Vandaar het standbeeld voor Adriaen van Bergen in Breda.
Ga maar eens kijken op het Stadserf.
Het verhaal van Troje inspireerde Gerrit de Morxc3xa9e tot ten minste deze twee illustraties.
Al Braithwaite, Twinned towers in Rajef, 2008.Modern, niet heel genuanceerd zou ik zeggen.Waarom die blikjes aan elkaar gemaakt?
Amelie von Wulffen, Untitled, 2003.
Artus Quellinus, Greyhound, 1657.Aankoop van het Rijksmuseum in Amsterdam.De maker van dit houten beeld is ook betrokken geweestbij het bouwen van het Paleis op de Dam.
Barbara Hepworth, Curved reclining form (Rosewall), 1960 – 1962.
Clarence Sinclair Bull, Hedy Lamarr, 1939.foto’s van beroemde mensen.Geeft altijd een dubbel gevoel.Deze foto is echter schitterend,en wie (her)kent haar nog: Hedy Lamarr?Gelukkig is daar Wikipedia:
Diane Arbus, Tattooed man at a carnival, 1970.
Gustav Klimt, Portrait of a woman (Ria Munk).Onlangs teruggegeven aan de Joodse familie waarvan dit werkwas gestolen door de Nazi’s.Misschien niet echt een topwerk van Klimt.Onder andere omdat het niet af is.
Helen Levitt, New York, circa 1940.
Juan Muxc3xb1oz, Figures seated with five drums, 1999.Dit en het volgende werk staan per ongeluk bij elkaar.Maar wat een leuk toeval.
Nayarit seated couple, Ixtlxc3xa1n del Rio polychrome style.Dit is uit Mexico, een verbeelding van een chief paar.Zeg maar het stamhoofd en zijn vrouw.Proto classic period, West Mexico,gemaakt tussen 100 voor Christus en 250 na Christus.
Peter Vanderwarker, Zakim bridge at night, 2003.Prachtig van kleur.Zakimbrug in de nacht.
Portrait of Henry VIII, 1513.Dei is het oudst bekende portret van Hendrik de Achtste.De maker is onbekend.Knap dat ze dan toch weten dat het uit 1513 is (?)
Scribe: Sancho, miniturist: Florencio, Mozarabic Bible, Leon, 960.Dit miniatuur uit een bijbel die van een bepaalde groepSpaanse Christenen is (Mozarabic Bible uit Leon) endie in staat waren hun geloof te belijden onder de heerschappijvan de Islam in Spanje.Dit fragment is veel in het nieuws geweest omdat kenners bewerendat Picasso dit werk gebruikt zou hebben als inspiratie voor de Guernica.En er wordt dan specifiek naar dit plaatje verwezen.Ik kan niet zeggen of dit wel of niet het geval is.Wat mij wel opvalt is dat er slechts erg weining van de afbeeldingen van deze bijbel te vinden zijn op het internet en datdie afbeeldingen die er dan zijn heel anders van stijl zijn dan deze afbeelding.Op zich is het niet vreemd dat Picasso zich zou hebben laten beinvloeden.Bekend is de beinvloeding van de oude meesters en Afrikaanse maskers.De schrijver van de tekst van deze bijbel is bekend: Sanchoen de maker van de miniaturen is Florencio.Wat ik er zo van gezien heb lijkt het me een prachtig manuscript.Picasso of niet.















































Diego Velazquez, El Bufxc3xb3n Calabacillas, 1637 – 1639.Dit portret van een nar aan een Spaans hofheeft een beklemmende atmosfeer.In een kleine ruimte, in een ongemakkelijke houdingzit een man die loenst.Let op zijn handen.Hij lacht maar is niet blij.
Erwin Olaf, El Bufxc3xb3n Calabacillas, 2008.




Bartholomeus Willemsz Dolendo, De inname van Breda, 1600 – 1601.De plaat bestaat uit vier delen die ieder een deel van het verhaal vertellen.Let wel, van enige propaganda is hier natuurlijk wel sprake.Deze afbeelding is afkomstig van het Rijksmuseum.De inname van Breda door het Staatse leger onder Maurits,4 maart 1590.Vier aparte opeenvolgende scxc3xa8nes.Linksboven: de inscheping in het turfschip;rechtsboven: het turfschip wordt de burcht ingetrokken;linksonder: de troepen komen tevoorschijn en raken slaags met de bezetters;rechtsonder: aankomst van de troepen van Mauritsen het vluchten van de bezetters.Apart onder de voorstelling gedrukt de legenda 1-9 in het Nederlands.Kunstenaar toegeschreven aan Dolendo, Bartholomeus Willemsz., Vervaardigingsplaats Noordelijke NederlandenDatering1600 tot 1601
De inscheping in het turfschip.
Het turfschip wordt de burcht ingetrokken.
De troepen komen tevoorschijn en raken slaags met de bezetters.
Aankomst van de troepen van Maurits en het vluchten van de bezetters.
MyPainting.nu.
Patrick Vanden Eynde, Office days, 2006.
Teun Hocks, 213 Untitled, 2006.Teun Hocks gebruikt hier een haast klassieke benadering.Als kijker kijk je naar de kunstenaar die naar zich zelf kijkt.Hier slim toegepast.Geen spiegel maar een fotocamera waardoor de kunstenaar een wel heel bijzonder zelfportret gaat vastleggenterwijl wij als toeschouwers toekijken.
Janice McNab, Double-page Spread, 2008.
Kris Van Dessel, 3, 2, 1, 0 Square Push, 2008.
Martijn Schuppers, #0914, 2009.
Jan Maarten Voskuil, Zonder titel (staand & liggend), 2008.
Hedwig Houben, Eclectisch chique, 2008.
Tina Gillen, Plane kids, 2003.
Kees Goudzwaard, Long division, 2007.
Fabian Marcaccio, Energy Libido Information, 2003-2004.Marcaccio creert een microcosmos.Het grote werk dat uit twee delen bestaatlijkt op het eerste gezicht op een grote printplaatmet wat klodders verf erop.Veel verf.
Detail.Maar als je gaat kijken naar de details dan is het allemaal niet zo eenvoudig.Soms is het net of je via Google Earth kijkt.Zijn het spoorlijnen, zijn het weilanden,is het een printplaat of zie je iets anders.
Dollar.
Erwten.
Krulspelden.
Prikkeldraad.
Spijker.
Touw.
Christopher Richard Wynne Nevinson, The Arrival, 1913.De aankomst.Niet omdat Christopher Richard Wynne Nevinson nouzo’n bekende naam is in de kunstwereld maaromdat de stroming Futurisme niet zo vaak te zien is.Dat is de reden waarom ik dit werk hier vandaag laat zien.
Claes Oldenburg and Coosje van Bruggen, Shuttlecock/Sphinx, 1996.Altijd werk met zoveel fantasie!
Eudora Welty, Sunday errand, circa1935.’s Zondags klusje.Ijs gaan halen voor de rijke, blanken.
Fernand Lxc3xa9ger, Un tournesol sur fond polychrome, 1954.
Gerrit Adriaensz Berckheyde, The golden bend in the Herengracht in Amsterdam, seen from the Vijzelstraat, circa 1672.De gouden bocht in de Herengracht in Amsterdam,gezien vanaf de Vijzelstreet.Dit is een van de schilderijen waar zo veel om te doen is in het nieuws.Dit schilderij diende als onderpand voor een lening bij een bank (JP Morgan)en was tegelijkertijd verkocht aan het Rijksmuseum in Amsterdam.
Herbert Bayer, Yellow centre, 1970.
Latchezar Boyadjiev, Movement I.Dit is prachtig modern glaswerk.Zie er 10 van op een rij dan zie je dat het veel meereen trucje is dan iets anders.Daardoor niet minder knap gemaakt.Maar wel heel dicht tegen het kitch aan.
Louise Bourgeois, Crouching spider, 2003.
Luis Melxc3xa9ndez, Still life with melon and pears, circe 1772.
Mario Carrexc3xb1o, Fuego en el batey (Fire in the farm), 1943.
Nam June Paik, Enlightenment compressed, 1994.Dit is een belangrijk werk van een van de pioniers van de videokunst.De Boeddha zit te mediteren voor een televisie die, live,de mediterende Boeddha uitzendt.Is televisiekijken het moderne mediteren?
Oswaldo Guayasamxc3xadn, El grito II / The cry II, 1983.
Graspositie #1.







Andreas Gursky.Een geweldig fotograaf.Zeker van architectuur.De foto’s zijn, zeker later in zijn carrierre, wel dgitaal bewerkt.
Bruce Davidson, Untitled (Brooklyn Band series), 1959.
Fragment van een Rpmeins fresco met afbeelding van een landschap.Ongeveer gemaakt tussen het jaar 50 en 25 voor Christus.Onlangs teruggegeven aan Italie.
Giorgio Morandi, Natura morta con il cestino del pane, 1921.
Liselotte Grschebina, Sport in Israel, around 1937.Zo’n mensbeeld verwacht je dan toch niet in Israel.
Pablo Picasso, Woman at the mIrror, 15.12.1950.Persoonlijk favouriet grafisch werk van Picasso.
Paul Gauguin, Dxe2x80x99oxc3xb9 venons-nous? Que sommes-nous? Oxc3xb9 allons-nous, 1897-1898.Waarheen, waarvoor of:Where do we come from? What are we? Where are we going?Waar komen we vandaan? wat zijn we? Waar gaan we naar toe?
Pierre Alechinsky, Sage, 1970.
Rafael, Knight’s dream.Droom van de ridder.
Sean Gutowski, Burning ship, 2009.Humor.Hoeveel boten zal dat wel niet gekost hebben ?
Tamara de Lempika, Portrait de la Duchesse de la Salle, 1925.Ik las iemand die de stijl van deze kunstenares “soft cubism”,zacht kubisme, noemde.Vrouwen komen in ieder geval over als krachtige figuren.Dat was in de jaren 20 van de vorige eeuwnog niet de algemeen geaccepteerde manier van doen.De persoon op dit portret is een vrouw van Griekse komafdie door haar huwelijk Duchess de la Salle de Rochemaure.geworden was.Eerst bekende/vriendin van Picasso, later meer afstand.
Todd Hido, Untitled #3277, 2003.Zeer sfeervol, mooie compositie.
Wassily Kandinsky, Improvisation 19, 1911.Heel mooi werk. Volgens mij onlangs ook al eens hier te zien.De vorm en de kleur zijn hier net als bij Leger, twee losse dingen.Vergelijk dat maar eens met het volgende werk.Daar domineert de kleur de vorm.
Yves Oppenheim, Untitled, 2008.







Alec Soth, Germantown, Tennessee, 2007.Dit is ook een foto over de Verenigde Staten.Verderop kom je nog een foto tegen over New York.Ook een goede foto maar New York is natuurlijk maar een stukje van de VS.Dit is een heel ander beeld.
Eva Rothschild, Mass mind (Steel version), 2007.
George Segal, Chance meeting, 1989.
Helen Levitt, New York, 1988.
Jacob Jordaens, The Tribute Money: Peter finding the silver coin in the mouth of the fish, 1630 – 1645.Eerst dringen in een telefooncel,nu dringen op een boot.350 jaar verschil.
Josef Koudelka, Invasion ’68: Prague.
Liberale di Verona, Madonna and Child, circa 1470.
Norman Lewis, Untitled (Alabama), 1967.
Paul Outerbridge, Images de Deauville, 1936.Een fotografisch stilleven.
Richard Long, A line in Scotland, 1981.
Seated musician, Qin dynasty, 221-206 voor Christus, terracotta.
Rembrandtvan Rijn, Portret van een jonge man, 1666.Door het Rembrandt Research Project wordt dit schilderij ingedeeld bij de groepalgemeen geaccepteerd als een werk dat door Rembrandt zelf is geschilderd.Een echte dus!In 1666 zal Rembrandt nog drie jaar leven.Hij is dan negenenvijfig of zestig jaar oud.Het is de tijd waarin hij een serie prachtige zelfportretten schildertals een man op leeftijd.Het is het jaar waarin het Joodse Bruidje wordt geschilderd.Een prachtig subtiel werk. Niet het grote gebaar.Maar het zachte licht en het fijne gezicht.
Alberto Giacometti, Le Chat, 1951.
Filippo Lippi – Fra Diamante, Nativitxc3xa9 avec Saint Georges et Saint Vincent Ferrer, circa 1456.Filippo Lippi en Fra Diamante waren beide Karmelieten.Het werk wat Filippo Lippi begon in Spoleto werd door Fra Diamante afgemaakt.De afbeelding hierboven is daar een voorbeeld van.
Flow, New Yorkers.
Franz Marc, The Dream, 1912.
Guido Cagnacci, David with the head of Goliath, 1645 – 1650.
Joan Mirxc3xb3, Jeune fille s’evadant, 1967.
Pablo Picasso, Bohemia Madrilexc3xb1a, Madrid, 1901.
Pieter Hugo, Mallam Mantari Lamal avec Mainasara, The hyena & other men, Nigeria, 2005.‘The hyena & other men’ is een heel indringende fotoseriemet foto’s van mensen in Afrika die dieren houden en expoloiteren.
The Rothschild bucket, mid 14th century, Syria or Egypt.
Willem Willemsz van der Vliet, Portraits of Willem de Langue and Maria Pijnaeker, 1626.Ik weet niet of deze schilderijen bedoeld zijn om zoals hierbovente tonen. Het gaat om een echtpaar.Dat wel.
Willem Willemsz van der Vliet, Portrait of Willem de Langue, 1626.Willem Willemsz van Vliet (c. 1584-1642).Schilder van historische stukken en portretten, ook schilder van kerkinterieurs.Rond 1605 kan hij zijn opgeleid door Michiel van Mierevelt.Hij vertoont beinvloeding door de Utrechtse Carravagistenzoals Van Honthorst en Peter Wtewaelen door de Leidse schilder Jan Lievens.Later in zijn loopbaan wordt hij meer beinvloed door classicistische tendensen.Theatrale uitingen en actie verdwijnen ten gunste van rustige,tijdloze en statige composities.
Willem Willemsz van der Vliet, Portrait of Maria Pijnaeker, 1626.In 1626 schilderde hij de portretten van Willem de Langueen zijn vrouw Maria van Pijnacker.De Langue verplaatste zich graag in artistieke kringen enhad bijvoorbeeld te maken met Vermeer.Zijn naam wordt vaak genoemd in het Delfts huizenregister.Met inbegrip van een belangrijk gebouw aan de oostzijdevan de Oude Delft, nummer 202.
Bichitr, Mino album, Jujhar Singh Bundela kneels in submission to Shah Jahan, circa 1630.Neem dit voorbeeld, een afbeelding uit een album dat in het bezit wasvan de graaf van Minto (Earl of Minto).Het toont Jujhar Singh Bundela, de heerser van Bundelkhand,die knielt voor Shah Jahan, de bouwer van de Taj Mahal.En hij knielt niet zomaar, nee ‘onderdanig’.Eerst zag ik Jujhar Singh Bundela helemaal niet.Niet verwonderlijk.
Bichitr, Mino album, Jujhar Singh Bundela kneels in submission to Shah Jahan, circa 1630, detail.Jujhar Singh Bundela is de persoon in de rechtse hoek,niet in volle kleur maar slechts met zwart aangegeven.Het komt overigens niet altijd voor dat de maker bekend is.Hier weten we wel wie de maker is. De kunstenaar heet Bichitr.
Bichitr, Mino album, Jujhar Singh Bundela kneels in submission to Shah Jahan, circa 1630, detail.Maar zo’n kroontje en zwevende engeltjes.Dat is niet echt iets voor India.Kronen en juwelen wel, ook de Indiase mythologie kent allerleiwezens, goed en slecht. Maar hier zijn ze overduidelijk Westers.
Bichitr, Mino album, Jujhar Singh Bundela kneels in submission to Shah Jahan, circa 1630, detail.Natuurlijk is Shah Jahan de man.Omringd met stralen, in full color en groter dan welk ander wezen op de afbeelding dan ook.
Bichitr, Mino album, Jujhar Singh Bundela kneels in submission to Shah Jahan, circa 1630, detail.Typisch Indiaas.De liefde voor bloemmotieven.Heel vaak als rand voor een afbeelding.Zo ook hier.Maar die liefde voor planten en bloemen zie je ook terugin de tuinen van de paleizen en forten in India,en in bijvoorbeeld de motieven op de wanden van de Taj Mahal.
Virgin Mary and the Christ child with cross in the clouds, 1595-1600.De maagd Maria met het Christuskind in de wolken met een kruis.Dat is natuurlijk een motief uit de Westerse kunst.
Balchand, Shah Jahan and sons on a globe, 1627 – 1630.Weer engeltjes met een kroon.