Zoals ik al eerder heb aangegeven, is de tentoonstelling Signatuurzeer de moeite waard.Het laat op een mooie manier de ontwikkeling en veelzijdigheidvan het kunstwereldje van Breda en omgeving zien.Zoals de uitnodiging zegt:Een keuze van ruim 140 werken van 80 verschillende kunstenaarsverbindt oude en hedendaagse kunst.De tentoonstelling wordt zo een spannende wandeling door de tijd.Zoals de uitnodiging zegt:(de werken)….markeren een boeiende wandeling door een tijdperkwaarin Breda en omstreken langzaam maar zekeraansluiting vonden op een grotere wereld.Van een aantal van deze werken kon ik gisteren een foto maken.En die zie je natuurlijk terug op deze website.
De Geboorte van ChristusPetrus van SchendelOlieverf op doek1858Dit monumentale doek is ruim twee jaar geleden herontdektin de H. Kruiskerk in de Brusselse deelgemeente Elsene.Het was daar buiten gebruik en dientengevolge is het schilderijnu als langdurig bruikleen terechtgekomen in de verzamelingvan het museum.In het najaar van 2008 is het doek hier in deze zaal gerestaureerden vervolgens in de vaste expositie opgenomen. Het is het grootste schilderij dat van Van Schendel bewaardis gebleven en waarschijnlijk ook het grootste dat hij ooit heeft gemaakt.De kunstenaar maakte dit werk niet in opdracht,maar voor eigen risico.Na voltooiing heeft Van Schendel het op enkele plaatsen tentoongestelden er veel waardering voor gekregen.Een keer heeft hij een bod op het werk afgeslagen. Voor een schilder die zich specialiseerde in nachtelijke taferelenen daarbij de historieschilderkunst als hoogste ambitie koesterde,is de kerstvoorstelling natuurlijk de uitdaging bij uitstek.En Van Schendel moet van voorbeeldenvan de hand van meesters van vxc3xb3xc3xb3r zijn tijd op de hoogte zijn geweest,al weten we nog niet hoe precies.Zijn compositie en stoffering daarvan met figuren vertonenduidelijke overeenkomsten met nachtelijke kerstvoorstellingenvan Guido Reni en Correggio.De voorstelling is klassiek van compositie,met de menselijke figuren in een driehoek gevat.Links van de kribbe met het Christuskind Maria en Jozef.De overige personen zijn de herders en herderinnendie als eersten getuigen waren van de geboorte.Zij hebben geschenken meegenomen, zoals een mand met duivenen een brood en, op de achtergrond, een amfoor met drank.De os en de ezel zijn links, respectievelijk rechts in de voorstelling te zien.Als plaats heeft Van Schendel gekozen voor een klassieke ruxc3xafneen niet voor een stal.Hij heeft deze ruxc3xafne geschilderd naar een voorbeelduit de Romeinse stad Palmyra in Syrixc3xab,waarvan in Van Schendels tijd prenten waren gepubliceerd.
Licht en diepte crexc3xabert Van Schendel met twee fakkelsterwijl de stralen van de ster van Bethlehem het geheelin een zacht aanvullend licht brengen. Om ruimtelijke redenen is de originele, monumentale lijstvan het schilderij niet in zijn geheel benut kunnen worden.Nu is alleen de binnenlijst aangebracht. Inv.nr. G 2503Langdurig bruikleen Heilige Kruiskerk, Brussel
Bivak bij GageldonkConstant HuijsmansOlieverf op doek1832
In verband met de Belgische Opstand moest Huijsmanszijn studie aan de academie in Antwerpen afbrekenen werd hij gedwongen terug te keren naar Breda.Hij nam dienst bij de vrijwillige schutterij en trok als foerier door Brabant.Hij vertoefde onder meer enige tijd op de hei bij Dongenen maakte daar waarschijnlijk de schetsen voor schilderijen.Dat zullen veelal details geweest zijn van het soldatenlevendie hij later verwerkte in een romantische landschappelijke omgeving.In dit geval heeft hij het huis Gageldonk in de Haagse Beemdenbij Breda gebruikt als een fantasievolle stoffering in een heuvellandschap.De kleurstelling met het morgen- of avondrooddoet denken aan de Duitse romantische landschapskunst uit zijn tijd.
Constant Huijsmans, Bivak bij Gageldonk, detail.Inv.nr. S 5368Bruikleen Stichting Stedelijk Museum Breda
Stilleven met sierkistje en anemonenJan BogaertsOlieverf op doek1912Inv.nr. G 30Bruikleen Vereniging Vrienden van Bredaxe2x80x99s Museum
Umbrische vrouwAkke SinsHoutsnede1966Akke Sins (1928) is grafisch kunstenares.Ze is van Friese afkomst maar woont al vele jaren in Breda.Naast vrije grafiek maakt ze veel gelegenheidsgrafiek,geboorteaankondigingen, ex-libris, vignetten en dergelijke.Ook monumentale opdrachten heeft ze uitgevoerd,bijvoorbeeld glas in loodramen voor de Driesprongkerk in Breda.
Deze houtsneden uit de jaren zestig maakte Sins in een figuratieve stijldie in de verte is afgeleid van het kubisme.Vele kunstenaars met haar bezigden deze stijl die behalve in grafiekook veel werd toegepast in monumentale kunstals wandschilderingen en glas in lood. Inv.nr. G 750Breda!s Museum
Zonder titelTom ClaassenBrons1995De beelden van de beeldhouwer Tom Claassen (Heerlen 1964)zijn ooit getypeerd als ‘psychomorfisch’.De vorm waarin hij zijn mens- en dierfiguren en ook dingen brengt,roepen meteen een gevoel of een sensatie op.Hij weet dat effect te bereiken door vormen sterk te vereenvoudigenen door materiaalgebruik en overdrijving tegelijk ook een karakterof een toestand uit te beelden.Dit menselijke figuurtje (ondanks zijn formaatziet het er namelijk toch klein uit) wekt de indruk zojuistheel hard op de grond neergestort te zijn.Zo hard dat zijn vorm zich op een heel kunstmatige wijzeaan de gevolgen van die val heeft aangepast.Zulke effecten kennen we van tekenfilms of stripswaarin figuren een harde klap krijgen of van grote hoogteop de grond vallen en dan helemaal plat wordenof de vorm aannemen van datgene waarin ze terechtgekomen zijn.Even later zijn ze meestal weer helemaal de oude. 
Tom Claassen laat met xc3xa9n rondom zijn sculptureneen andere wereld ontstaan, waar we ons bevinden in een tekenfilm,een strip of een kinderboekillustratie.De fantasiexc3xabn uit die wereld worden ineens een tastbare realiteit,vaak op een groter formaat dan we verwachten.Het knappe is dat Claassen deze sensatie weet op te roepenzonder te leunen op directe ontleningen uit bekende cartoons.En of het nu voorstellingen zijn van dierlijke en menselijke figurenof van voorwerpen, al zijn beelden dreigen elk momentte kunnen gaan leven.We hebben de neiging ze aan te raken, het materiaalvan hun huid te voelen.Verleidelijke beelden maar ook een beetje beangstigend.Een kinderdroom op de grens van het griezelige. Inv.nr. G 4155Breda!s Museum
Versteende bewegingRini HurkmansKeramiek1981Rini Hurkmans (Deurne 1954) maakt beelden, installaties, foto!s en videofims.Ze studeerde aan St. Joost maar woont reeds lang in Amsterdamwaar ze doceert aan de Rietveld academie.Dit keramisch werk is afkomstig uit het stadhuisvan de voormalige gemeente Teteringen.Bij het werk hingen foto!s waarop de losse delenop een strand waren geplaatst en werden overspoeld door de opkomende vloed.Dat is ook het proces die dit werk uitbeeldt:de kleine golfbewegingen van opkomend water op het zand van een strand. 
Inv.nr. G 4007Breda!s Museum
Gestutte wolkSef PeetersPolyester en beschilderd hout1981/1983Een wolk is niet blauw.En een wolk zweeft uit zichzelf.Met deze eenvoudige beeldtaal zet Sef Peeters ons evenop het verkeerde been.Hij benadrukt het artificxc3xable van een kunstwerk.En wat voor kunstwerk is het eigenlijk?Een beeldhouwwerk? Een schilderij? Het is iets er tussenin.Een schilderij dat in onderdelen uiteen is gehaalden tot een sculptuur is omgevormd.De vier stutten, zijn dat de vier latten van het spieraam of de lijst?Het “doek! van het schilderij verwijst alleen door middel van zijn omtreksvormnaar een wolk, maar bevat verder eigenlijk geen afbeelding.
Vluchtige ingevingen, een gedachte.Sef Peeters probeert die zo direct mogelijk in zijn kunstwerken vorm te geven.Woorden, begrippen zet hij om in een ruimtelijke gestalte.Dat deed hij al in de jaren zeventig met performances en installaties.En tegenwoordig vooral met taalkunst, het ruimtelijk in spanning brengenvan woorden zodat ze de beschouwer aanzetten tot zorgvuldig kijken en lezen.En de waarde ervan goed tot zich kan laten doordringen.Inv.nr. G 570Breda!s Museum
Met deank aan de tekst:SignatuurKunstenaars en collectie1800 xe2x80x93 hedenCatalogusTekst: Jeroen Grosfeld
De meest recente nieuwsbrief bevatte de volgende tekst:BREDAxe2x80x99S MUSEUM Uitnodiging / Nieuwsbrief – 16 februari 2009Geachte mevrouw, meneer, De expositie xe2x80x98Signatuurxe2x80x99 toont de Bredase kunsttraditiemet kunstonderwijs als verbindend element.Een keuze van ruim 140 werken van 80 verschillende kunstenaarsverbindt oude en hedendaagse kunst.Bredaxe2x80x99s Museum bouwt daar metcollectie en ruimte voor tentoonstellingen op voort.Ter gelegenheid van deze tentoonstelling organiseert Bredaxe2x80x99s Museumdaartoe een forumbijeenkomst.Wat is het toekomstig belang van een museale collectieen een podium voor de beeldende kunsten in Breda?Hoe gaan heden en verleden elkaar inspireren?Tijd voor een gedachtewisseling en u bent van harte welkom.Op zaterdag 7 maart 2009 om 16.00 uur organiseertBredaxe2x80x99s Museum xe2x80x98Signatuur het Forumxe2x80x99.Na een welkomstwoord van museumdirecteur Jeroen Grosfeldhoudt Jules van de Vijver, directeur van AKV/St. Joostin Breda en Den Bosch een inleiding.Vervolgens spreken academiedocent Renxc3xa9 Bosma,student Anneroos Goossen en kunstenaars Loek Grootjans,Colin Peters, Pieter Laurens Mol, Jacomijn den Engelsenen Jaap de Vries over hun ervaringen en ideexc3xabnen is er voor ieder de kans om gedachten naar voren te brengen.Het Forum wordt een rexc3xbcnie en kennismaking voor kunstenaars,kunstliefhebbers en museumbezoekers.Vanzelfsprekend is er tijd voor een drankjeen een bezoek aan de expositie.xe2x80x98Signatuur is een verrassende kennismaking met werkenvan een groot aantal bijzondere kunstenaars.Hun namen markeren een boeiende wandeling door een tijdperkwaarin Breda en omstreken langzaam maar zekeraansluiting vonden op een grotere wereld.Kunstenaars hadden en hebben daar op hun manier een aandeel in. 
Constant Huijsmans, Waalse Kerk, 1831.
Waalse Kerk Breda, 1 maart 2009.
In 1440 sticht Johanna van Polanen een Gothische kapel,die wordt toegewijd aan de heilige Wendelinus, een pestheilige. In 1550 wordt deze kapel geschonken aan de Begijnen.Als Prins Maurits Breda verovert (1590) brengt dateen groot aantal protestanten en Frans sprekende protestantenin het katholieke Breda.De kapel wordt dan van de Begijnen afgenomen en wordt Waalse Kerk.Maar in 1625 wordt Breda door Spinola ingenomenen wordt de kapel aan de Begijnen teruggegeven.Echter niet voor lang: als Prins Frederik Breda verovert (1637)wordt de kapel weer Waalse Kerk,hetgeen in 1648, bij de Vrede van Munster, zijn bekrachtiging krijgt.De Sint Wendelinuskapel of Waalse Kerk is een zeldzaam exemplaarvan een oorspronkelijk middeleeuwse stadskapel,die veel elementen uit de oudste tijd heeft behouden.Voorbeelden daarvan zijn de fraaie,met in diverse kleuren beschilderde sluitstenenversierde kruisgewelven en de spitsboogvensters.
Moeilijk hetzelfde stanpunt te krijgen als de maker van de schets.
Het is toch wel dezelfde kerk.
Een bruidspaar, Zuid Duitsland, circa 1400.
Bust of a king, Kish East, Sasanian period, AD 224-637.Borstbeeld van een koning.Kish East is de naam voor een streek (en eiland) in Irak.De Sassaanse dynasty is de naam voor het laatste rijkvoor de introductie van de Islam.
Damien Hirst, Papilio Ulysses, 2008.Je kunt van Hirst zeggen wat je wil,hij heeft een neus voor het creeeren van relletjesen het behalen van de voorpagina’s.Als je dit werk ziet denk je:mooi mozaiek. Mooie kleuren.Bij beter bekijken blijkt dit geen mozaiek te zijn van bijvoorbeeldstenen of porcelein.Nee deze afbeelding is gemaakt met de vleugels van vlinders.Ik ben geen aanhanger van Marriane Thiemeen als een vlieg me hindert zal ook ik er naar slaan.Maar om zo doelloos dieren te verbruiken, daar heb ik het moeilijk mee.Het doel van veel kunst is om de natuur te evenaren of verbeteren.In dat kader is dit zeker een interessant werk.Maar heiligt het doel de middelen, hier?De natuur is meestal schitterend en de details van dit werktonen dat ook:
Francisco de Zurbarxc3xa1n, Still life with lemons, oranges and a rose, 1633.Stilleven met citroenen, sinaasappels en een roos.
Funerary stela of C. Julius Valerius, Egypt, 3rd century CE.Een grafzerk (stela) voor een driejarig kind,gevonden in Egypte.Het kind heeft een Romeinse vader en Egyptische moeder.Een en ander is op te maken uit de details van de afbeelding:Romeins tuniek, Horus, Anubis, Egyptische kindlok enz.Derde eeuw na Christus.
Hendrick ter Brugghen, Bagpipe player in profile, 1624.
Jan Lievens, Pilate washing his hands, ca 1625xe2x80x931626.Pilatus wast zijn handen (in onschuld).Het bijzondere aan dit werk is,dat onderzoekers beweren dat Jan Lievens, tijdgenot en kennis van Rembrandt,in dit schilderij Rembrandt als model heeft gebruikt.Het vlezige gezicht met de volle bos donker haar, is van Rembrandt,zo menen zij. Ze claimen op drie andere schilderijennog meer portretten van de jonge Rembrandt te hebben ontdekt.
Josxc3xa9 Manuel Broto, Atlas, 2005.
Pieter de Hooch, The courtyard of a house in Delft, 1658.Nee, geen Vermeer. Er zijn meer straatjes in de kunst.
Richard Serra, Equal parallel: Guernica-Bengasi, 1986.Over controversieel gesproken.Vorig jaar bleek een gerennomeerd Spaans museum dit werk ‘kwijt’ te zijn.Waarschijnlijk verwerkt tot schroot.Serra heeft nu, zonder betaling, meegewerkt aan het opnieuwmaken (gieten ed) van dit werk.
Salvador Dali, Metamorphose de Narcisse, 1937.
Tarsila do Amaral, Pescador, 1925.
Vincent van Gogh, The starry night over the Rhxc3xb4ne, 1888.Sterrenhemel boven de Rhxc3xb4ne.
Veel mensen zullen zich afvragen, wie is dan wel die man op de foto.Hopelijk zeggen nog meer mensen wat een prachtige foto. Op de foto zit Sean Penn.Naar mijn gevoel een van de beste Amerikaanse filmacteurs van dit moment.Speelt de hoofdrol in ‘Milk’.Door de jaren heen speelt hij sterke rollen in films die niet altijd,of misschien beter, meestal niet, bij het grote publiek terecht komen.De foto is gemaakt door Paolo Pellegrin.
Het lijkt wel een carnavalsoptocht,maar het is een detail van een van de schetsen vanConstant Huijsmans.Deze Bredasche kunstenaar/tekenleraar is van groot belang geweestvoor het tekenonderwijs in Nederland.Ook het feit dat hij een tijd langde leraar van Vincent van Gogh is geweest,mag niet onvermeld blijven.De Gemeente breda heeft drie schetsboeken van hem in bezit.Ze bevinden zich in het archief van Breda.een van de drie boeken richt zich op:. porttretstudies;. schetsen voor feestversieringen;. en nog een aantal losse onderwerpen.Die laatste groep staan in het filmpje van vandaag centraal.Veel plezier!
Anselm Kiefer, Am anfang (In the beginning), 2008.
Elias Goldensky, Portrait of three women, ca 1915.Onlangs kwam er een ander voorbeeld van pictorialisme voorbijin mijn blog. Vandaag dus weer een.Fotografie als kunst.Leuk als je naam dan ook nog Goldensky (Gouden lucht) is.PictorialismeHet pictorialisme was de eerste echte stroming uit de geschiedenisvan de fotografie.Zij beoogde de erkenning van een artistiek statuut,en de esthetische ontplooiing van het medium.De bedoeling was de eenvoudige weergave van de realiteitvoorbij te streven door het gebruikvan bepaalde opname- en afdruk techniekendie een persoonlijke `touch` aan het beeld moesten geven,rekening houdend met de esthetische regels van die tijd.Een filosofie die eigenlijk niet zxc3xb3 verwijderd isvan hetgeen de aanhangers van digitale beeldverwerkingvandaag nog nastreven..Gevonden op 
George Masa, Untitled, mountain landscape, ca 1920.
Giotto di Bondone, Dormitio Virginis (Marientod), ca 1310.Zeg maar Werelderfgoed.
Henri Matisse, The reflection, 1935.De weerspiegeling.
Jan Lievens, The lamentation of Christ, ca 1640.De bewening van Christus.Jan Lievens (Leiden, 24 oktober 1607 – Amsterdam, 4 juni 1674)was een Nederlands kunstschilder en een uitmuntend tekenaar,die vooral bekend is omdat hij in zijn jonge jarenzeer nauw met Rembrandt samenwerkte.
Mark Rothko, Reds No.5, 1961.
Nancy Jurs, Undaunted, from the Armor series, 2003.‘Onverschrokken’.Onlangs was al een ander werk van haar op mijn web log te zien.
Paul Thek, Chrysler building, 1983.
Kaartje Vincent van Gogh-huis Zundert.
De Verwoeste Stad, drie maal.
Ossip Zadkine, Buste Vincent van Gogh, eerste staat, 1956.
Ossip Zadkine, Gebroeders Van Gogh, zittend, 1956-1963.
Ossip Zadkine, Van Gogh lopend door het veld, 1956.
Ossip Zadkine, Van Gogh monument Saint-Remy-de-Provence.Borstbeeld van Vincent met brief van Theo in zijn hand.
Catalogus.
Op een van de afbeeldingen kun je de naam ‘Oisterwijk’ wel herkennenmet een beetje goede wil.
Afd. IV-23, blad 16, Boerderij.
Afd. IV-23, blad 16, signering: Oisterwijk 52 (?).
Afd. IV-23, blad 17, Boerderij met put.
Afd. IV-23, blad 17, signering.
Afd. IV-23, blad 19, Boerderij langs de weg.
Afd. IV-23, blad 19, signering: Oisterwijk, 19 Augustus ’52.Het betreft hier allemaal schetsen.Meestal staat er dan ook niet bij wat het voorwerp van de schets is.De namen die ik hier vermeld, heb ik er dan ook zelf aan gegeven.Het schetsboek heeft bijna altijd op de rechterkant schetsen of tekeningen staan.Daar voorkom je mee dat tekeningen, als ze doorschijnen,het beeld op de achterkant beinvloeden.Heel af en toe is ook de linkerhelft van de pagina gebruikt.Het algemene beeld is dus zoals hieroner wordt getoond:
Omslag schetsboek Constant Huijsmans, Afd. IV-23.
Schetsboek Constant Huijsmans, Afd. IV-23, blad 4.Zoals u kunt zien is het linkerblad leeg.Het rechterblad bevat een aantal portretstudies.
Afd IV, nummer 23, Blad31.En dan nu de digitale bewerking….
Zo ziet er dus een 19e eeuwse partytent uit.Mocht je denken: ‘wat zit die Argusvlinder nou allemaal te klooienmet die tekeningen’.‘Blijf eraf! Daar is dat niet voor bedoeld’.Dan wil ik je er even op wijzen dat het wel de bedoeling was van de tekenaar.Op hetzelfde blad waar de gekleurde versie staat van de halve tentstaat ook een zwart/wit schetsje dat aangeeft wat uiteindelijk de bedoeling was.Mijn digitale bewerking is in lijn daarmee:
Vandaag nog niet hoor.Ik kon het niet laten.In een van de schetsboekjes van Constant Cornelis Huijsmans (1810 -1886)vond ik een schets voor een half aankondigingsbord.Met de huidige technologie kun je daar eenvoudig een heel bord van makenen van tekst voorzien.Bovendien kwam de letter in het midden ook prima van pas.Hier is de originele schets van de Bredase tekenleraar Constant Huijsmans:
Deze schets vind je terug in schetsboek Afd. IV, nummer 23, op blad27.
Jackson Pollock, Untitled (Abstract Ram), circa1944.Van Pollock zie je natuurlijk steeds de olieverfwerkenwaar de verf op gesmeten, dan wel gedruppeld is.Abstract expressionisme is naam van de stroming waar hijen bijvoorbeeld Willem de Kooning toe behoren.Action painting wordt zijn werk ook wel genoemd.Maar hier een grafisch werk, bijzonder.
Karen Kunc, The wanting pool, 2007.Blokprinting, oftewel een blok hout bewerken en daar afdrukkenmee maken.Al een heel oude techniek.Dit is een wel heel mooi werk.
Philip Townsend, The Beatles with Maharishi.Dat dit met muziek heeft te maken lijkt me duidelijk.
Radcliffe Bailey, Storm at sea, 2006.
Robert Melee, It Alone, 2008.Over Action Painting gesproken.Echter dit is een metalen beeld. Maar de coating zou best verfkunnen zijn. 
Salvador Dali, The persistence of memory, 1931.
Sasha Rudensky, Bus station Sebastopol, Oekraine, 2004.
Susanne Schapowalow, Louis Armstrong.Of hier muziek in zit!
Umberto Boccioni, Dynamism of a human body, 1913.De dynamiek van het menselijk lichaam.Is deze futurist een optimist of niet?
Winold Reiss, Interpretation of Harlem jazz, 1925.De jazz spat van het doek.
Winslow Homer, On the Bluff at Long Branch at the bathing hour, 1870.
Alberto Giacometti, Zelfportret, 1921.
Nefretete, Amarna, 1340 v. Chr.
