Jan Fabre: Pietas

Ik raad aan om hier eens te gaan kijken. Samen met een bezoek aan het MAS in Antwerpen. Jan Fabre: Pietas.


De tentoonstelling bevindt zich in deze oude loods. Voor het eerst in gebruik als tentoonstellingsruimte.


Dit zijn de titels van de individuele beelden die samen met het gouden altaar Pietas vormen:

Objecten van poetisch terrorisme

Levende graftombe

Fontein van het leven

Opstijgende orakelstenen

Barmhartige droom

Cocon


De curatoren zeggen het volgende over de tentoonstelling:

Tot op heden zijn allegorieen het voorrecht van de kunst. Het enige wat daarbij in de buurt komt, is waarzeggerij x96 de eeuwenoude manier om te communiceren met het hiernamaals, ook al kan niemand met zekerheid zeggen of die ‘overkant’ niet bestaat bij de gratie van het menselijk brein.

Katerina Koskina

Het brein vormt het middelpunt van de tentoonstelling. Als we dit essentiele orgaan van nabij bekijken, zien we dat het een elliptische vorm vertoond, die doet denken aan een in elkaar gedoken lichaam of een foetus. Aldus ontstaat er een verband tussen lichaam en geest, maar eveneens een herinnering aan de oorsprong van het leven in zijn elliptische eivorm: het ei, symbool bij uitstek voor geboorte en wedergeboorte.

Giacinto Di Pietrantonio


Maar er is meer te zien in Antwerpen. Wat te denken van een waterspeeltuin.


Of deze muurschilderingen.



Mijn foto’s van de Pieta’s van Jan Fabre

Overzicht van het werk Pieta’s van Jan Fabre in Park Spoor Noord.


‘In mijn interpretatie ‘Barmhartige droom’ (Pieta V) offert de moeder zich op voor haar zoon. Dit keer ligt niet Jezus, maar wel een kunstenaar in haar handen. Uit de hand van de kunstenaar glijdt een brein. Ik heb mezelf hier afgebeeld in de traditie van het zelfportret omdat ik in een soort geleende tijd leef, net zoals Christus vind ik. Hij heeft zich opgeofferd voor zijn geloof. Ik offer mezelf als kunstenaar aan de schoonheid’.


.


Jan Fabre, Cocon.




De vier eerste sculpturen zijn grote hersenen waaruit telkens een spiritueel of religieus symbool groeit: het kruis van het paganisme of de nagels van Christus. Daarmee refereer ik naar verschillende geloofsovertuigingen.



Jan’s brein glijdt uit zijn hand.


Jan Fabre portret in marmer.


Ga je dan ook akkoord met wat Marcel Duchamp (1887-1968) zei? Dat het kunstwerk voor 50% wordt gemaakt door de kunstenaar en de rest wordt voltooid door degene die het ziet?

JF: Uiteraard. Goede kunst is soeverein en komt tot leven via de ogen en het brein van de toeschouwer. Eigenlijk is het een soort geheim verbond.


Voor mij is schoonheid de kleur van de vrijheid. Dat betekent dat esthetiek en ethiek samen moeten kunnen gaan, want als je enkel esthetiek uitbeeldt, dan is dat niets meer dan make-up. Heel veel van mijn werken verleiden. Je wilt ze aanraken. Dat fysieke aspect is heel belangrijk. Maar wie dichterbij komt, kan inderdaad wel eens weerhaken voelen. Dat is de essentie van het werk. Die weerhaken zullen je raken in je lichaam en geest. Ze zullen wonden creeren in je denken.


‘Elk insect refereert naar het lichamelijke en zintuiglijke, maar ook naar oude installaties en tekeningen’.



Het is een ode aan het brein. Imitatie, empathie of compassie hebben we niet van God gekregen. Het is een constructie die ons brein voor ons maakt.




De teksten die ik als toelichting gebruik bij mijn foto’s
zijn afkomstig uit twee interviews met Jan Fabre:
een interview met tekst van Nathalie Allard;
een interview door Hilde Van Canneyt.

Jan Fabre: Pietas, de publiciteitsfoto's

Jan Fabre is niet alleen een beeldend kunstenaar.
Hij is misschien vooral een theaterman.
Een met gevoel voor marketing.
Als je Jan Fabre opzoekt op het internet
stuit je gelijk op twee verschillende bedrijven.
Een voor zijn theateractiviteiten en een
voor zijn activiteiten als beeldend kunstenaar.
Een bedrijf dus als Damien Hirst.
Maar goed de tijd dat een kunstenaar moest lijden
ligt gelukkig ver achter ons.
Jan Fabre zorgt gewoon goed voor zichzelf,
zijn werk en zijn medewerkers.

Jan Fabre, Pietas, Installatiezicht, foto Pat Verbruggen.


Toen ik iets van de tentoonstelling in Antwerpen liet zien
aan mijn Chinese collega was hij eerst verward.
Hij spreekt heel aardig Nederlands maar ‘Pietas’?
Pie-tas? zei hij vragend.
Nee Pie-e-tas, antwoorde ik.
De correcte schrijfwijze is: Pixebta.

Waarom kiest een kunstenaar die graag blijk geeft
van grondigheid, van diepzinnige filosofie,
voor een verkeerd gespelde titel?


Jan Fabre, Fontein van het leven, mimesis van een miniatuur naar vorm en stijl, Pixebta III, Objecten van poxebtisch terrorisme, Pixebta I, Cocon, foto Pat Verbruggen.


Deze laatste foto toont drie onderdelen van het werk.
De basis wordt steeds gevormd door een stel hersenen.
Alle werken, behalve de veelkleurige cocons die aan het plafond hangen
en de goudkleurige vloer (het altaar), zijn van marmer.
Het witste marmer dat er bestaat.
Dat maakt het fotograferen ook zo moeilijk.
Het wit straalt zowat van de beelden af.

Om het makkelijk te maken hebben de drie onderdelen allemaal
hun eigen titel:
Fontein van het leven, mimesis van een miniatuur naar vorm en stijl, Pixebta III
Objecten van poxebtisch terrorisme, Pixebta I
Cocon

‘Objecten van poxebtisch terrorisme’ is een titel die ook gebruikt wordt
bij een opstelling in het MAS.


Jan Fabre, Barmhartige droom Pixebta V, foto Pat Verbruggen.


Als een kunstenaar met internationale ambities
moet de titel ook in het Engels: Merciful dream.
Het Frans raakt blijkbaar uit de mode in Belgixeb.

Dit zelfverklaard hoogtepunt van het werk
is geinspireerd op de Pietxe0 van Michelangelo.
Maar hier ligt niet Christus in de armen van een bedroefde Maria
maar Jan Fabre zelf in de armen van een vrouwenfiguur met een doodshoofd.
Net zoals de andere onderdelen van het werk
bevinden er zich veel insekten op het werk.
Vlinders, torren, enz.


Jan Fabre, Barmhartige droom (detail).


Jan Fabre, Fontein van het leven, mimesis van een miniatuur naar vorm en stijl (denk ik) en Cocon (detail).


Technisch is het erg verfijnd. Bijna kitsch.
Je krijgt daar een heel goed beeld van als je in pantoffels
over de gouden vloer schuifelt om op dit altaar
de diverse onderdelen van het werk in detail te bekijken.