Bijziendheid is de basis van idealisme en schilderkunst

Van de Russische dichter, prozaschrijver en vertaler
Michail Koezmin (1832 – 1936) verscheen bij de Statenhofpers
zijn Dagboek 1934.
Het is niet een dagboek met iedere dag een beschrijving
van die dag en de belevenissen.
Regelmatig zijn het essay-achtige verhalen die wel vaak
een (zijdelingse) relatie hebben met de betreffende dag.
Neem 18 juli.

18 juli – Landschap met vliegtuig
Voortdurend gaan hier vliegtuigen over, als ze niet trillen, ben ik klaar in te slapen, als bij het stilstaan van een trein.
Ze voegen een bijzonder karakter aan het landschap toe, helemaal niet modern, maar iets onhandigs en kinderlijk belerends.
Ik zag achter de proefvelden een dam met de aankomende trein, langs de dam reed een kar, en in de hemel boven de korte dikke fabriekspijp een rokend vliegtuig.
De indruk van André Rousseau of van illustraties van Chodovetsky bij ‘Orbis pictus’.
Er ontbrak alleen nog maar een schip in de zee en een fiets aan.
Maar helemaal niet modern.
Het vliegtuig is op een of andere manier eerder verouderd dan dat het in een andere fase overging.

Zowel van André Rousseau of van Chodovetsky kan ik niets
vinden op internet.
Chodovetsky blijkt volgens de noten
Daniel Nikolaus Hodovetski te zijn.
Maar zijn geboortedatum en overlijdensdatum zijn een beetje
door elkaar gegooid (1926 – 1801).
Als ik zoek op Daniel Nikolaus Hodovetski kom ik uit bij
Daniel Chodowiecki (16 oktober 1726 – 7 februari 1801).
Een Duitse schilder en maker van prenten.
Het meest bekend als etser.

Dankzij het Rijksmuseum vond ik een paar van de prenten die
als pre-view diende voor ‘Orbis pictus’. Een werk dat hij illustreerde.

DanielNikolausChodowieckiRondreizendeActeurs1780EtsTotaalRijksmuseum

Daniel Nikolaus Chodowiecki, Rondreizende acteurs, 1780, ets. Deze prent maakt deel uit van een serie van vier prenten die verschenen als voorbeeld van illustraties voor een nieuwe uitgave van Orbis Pictus door Georg Christoph Lichtenberg.


DanielNikolausChodowieckiRondreizendeActeurs1780EtsMiddelsteAfbeeldingRijksmuseum

De middelste afbeelding van de Rondreizende acteurs.


DanielNikolausChodowieckiMannelijkeBediendenEnHunWerkgevers1780EtsTotaalRijksmuseum

Daniel Nikolaus Chodowiecki, Mannelijke bedienden en hun werkgevers, 1780, ets.


DanielNikolausChodowieckiMannelijkeBediendenEnHunWerkgevers1780EtsIngezoomdRijksmuseum

Ingezoomd op de Mannelijke bedienden en hun werkgevers. Overigens ontgaat me een beetje het volgende deel van de tekst: De indruk van André Rousseau of van illustraties van Chodovetsky bij ‘Orbis pictus’. Er ontbrak alleen nog maar een schip in de zee en een fiets aan. Maar helemaal niet modern.


Nog even over Orbis pictus, Wikipedia:

Orbis Pictus, or Orbis Sensualium Pictus (Visible World in Pictures), is a textbook for children written by Czech educator John Amos Comenius and published in 1658. It was the first widely used children’s textbook with pictures, published first in Latin and German and later republished in many European languages. The revolutionary book quickly spread around Europe and became the defining children’s textbook for centuries.

IMG_8351StatenhofpersKoezminDagboek1934

Statenhofpers, Koezmin, Dagboek 1934.


Overigens is het verhaspelen van de datums niet het
enige issue in de tekst van Dagboek 1943.
Op pagina 10 (22 mei) staat:
‘Bijziendheid is de basis van idealisme en schilderkust‘.

Dagboek 1934 is een deel van de Salden-reeks.
Leuke kleine boekjes waarvan het ene deel interessanter is dan de ander.
De charme zit hem in de keuze van de teksten en de uitvoering van
de boekjes.

Ter herinnering: Boekenweek

De Boekenweek gaat gestaag door.
Zorg er voor dat, nu het weer kan, je voldoende cultuur
tot je neemt.
Dat kan allerlei vormen aannemen bijvoorbeeld in de vorm van
een boekje van minder dan 50 pagina’s met Alexandrijnse Gezangen.
Geschreven door de mij volledig onbekende schrijver Koezmin.

Wikipedia is dan een goed startpunt:

Michail Aleksejevitsj Koezmin (Jaroslavl, 18 oktober 1875 – Leningrad, 3 maart 1936) was een Russisch schrijver, dichter en componist. Daarnaast was hij criticus en vertaler.

Koezmin stamde uit een adellijke familie en studeerde aan het conservatorium van Sint-Petersburg, onder andere bij Rimski-Korsakov. Als componist wist hij echter niet echt naam te maken.

Pas op zijn drieëndertigste publiceerde hij zijn eerste werk als schrijver. Koezmin behoorde aanvankelijk tot de symbolisten en wordt gerekend tot de ‘zilveren’ generatie van de Russische literatuur. Hij was de enige Russische schrijver die in zijn tijd openlijk voor zijn homoseksualiteit uitkwam. Zijn korte roman “Op vleugels” (1906), die zich afspeelt in de zwoele Jugendstilsfeer van Sint-Petersburg, veroorzaakte deswege een schandaal. Koezmin werd ook “de Peterburgse Oscar Wilde” genoemd.[1]

In 1910 publiceerde Koezmin in het acmeïstische tijdschrift ‘Apollon’ het manifest “Over de schone klaarheid”, waarin hij aangaf terug te willen keren naar de klassieke verzen van bijvoorbeeld Aleksandr Poesjkin. Hij eist van de dichter duidelijkheid, logica en adequate vormen en objecten. Zelf noemt hij dit ‘klarisme’. Koezmins poëzie is doordrongen van een rituele religiositeit en een erotische sensualiteit.

Na 1929 werd zijn werk in Rusland niet meer herdrukt. Zes jaar later stierf Koezmin op 61-jarige leeftijd in grote armoede.

Alexandrische gezangen, 1906, gedichten.

IMG_5435StatenhofpersDenHaagKoezminAlexandrijnseGezangen

Dus dit is een deel uit de Saldencahiers, nummer 5 van de Statenhofpers in Den Haag. Alexandrijnse gezangen. Deze keer is de vorm waarin de boekenweek tot me komt een boek van een margedrukker met een voorliefde voor de bijzondere letterontwerpen van Helmut Salden.