Zo’n kastje wil ik ook wel

Het Huis van het Boek heeft naast zijn tijdelijke tentoonstellingen
ook een vaste collectie.
Naar de middeleeuwse schilderijen, bijvoorbeeld, ga ik altijd even kijken.
De boekenzaal is prachtig. Alleen al vanwege de vitrines.
Fotograferen van de boeken in die vitrines valt niet mee.
En dat wil ik graag want deze keer lagen er weer werken van
drukkers en margedrukkers met een grote ‘D’ en ‘M’.

DSC03572EuclidesOpusElementorimInGeometriamArtemVenetièErhardtRatdolt1482

De vitrines zorgen voor spiegelingen en donkere en lichtere banen. Het best kun je ook zelf gaan kijken natuurlijk. Bijvoorbeeld naar dit boek: Euclides, Opus elementorum in geometriam artem, Venetiè, Erhard Ratdolt, 1482.


Je ziet in deze eerste versie in druk van dit werk
van de Griekse wiskundige die leefde rond 300 voor Christus
(hij wordt ook wel de vader van de meetkunde genoemd),
in de marges de tekeningen die in de tekst besproken worden.
Het boek alleen is al de moeite waard om te zien maar
het lag hier naast een boek dat er door is geïnspireerd.

DSC03573SjoerdHofstraElementsOfGeometryByEuclidAmsterdamNewYork1994

DSC03575SjoerdHofstraElementsOfGeometryByEuclidAmsterdamNewYork1994

Hier voeren de afbeeldingen de boventoon. En hoe! Wat zou ik graag willen zien hoe dit boek opent en wordt gesloten. Ik ben nu al onder de indruk van de zinsbegoocheling en de techniek die er komt kijken bij het maken van dit beeld. Sjoerd Hofstra, Elements of geometry by Euclid, Amsterdam – New York, 1994.


DSC03576AnnaSimonsTotelsInitialenDanteAlighieriLaDivinaCommediaMùnchenBremerPresse1921

Iets heel anders. Gewoon prachtige titels en koppen in deze versie van Anna Simons: Dante Alighieri, La Divina Commedia, München, Bremer Presse, 1921.


DSC03579HenkVanotterlooTonVanZuilenZetwerkPortretVanLaurensJanszoonCoster 01

Dit is ook bijzonder. Je ziet hier niet de afdruk maar het zetwerk. De loden letters en sierelementen die een portret vormen. Henk van Otterloo en Ton van Zuilen met hun zetwerk voor het ‘Portret van Laurens Janszoon Coster’.

DSC03579HenkVanotterlooTonVanZuilenZetwerkPortretVanLaurensJanszoonCoster 02

In detail.


DSC03580HuisVanHetBoek

De bibliotheek van Huis van het Boek.


DSC03581HuisVanHetBoek

Zo’n kastje wil ik ook wel.


DSC03582HuisVanHetBoek

Dat allemaal na de tentoonstelling ‘Groeten uit de Oriënt’. Ik zou zo zaterdag weer gaan!


De goddelijke komedie

Tijdens onze vakantie dit jaar in Italie
werd door reisgidsen en verklarende teksten steeds verwezen
naar de invloed van Dante Alighieri en in het bijzonder
La divina commedia (De goddelijke komedie).

 photo IMG_20141005_0020GiovanniDaModenaLInfernoLaPunizioneDeiSacrileghiSopraHelDeStrafVanHeiligschennisBoven.jpg

Giovanni da Modena, L’inferno, la punizione dei sacrileghi (Hel, de straf van heiligschennis).Een van de afbeeldingen van de fresco’s die samen La Cappella Dei Re Magi vormen in de Basilica di San Petronio (De Driekoningenkapel in de Duomo van Bologna), circa 1410.

Omdat ik wil begrijpen in welke mate Dante de beelden
die in de beeldende kunst zijn gebruikt (de iconografie)
heeft beinvloed, heb ik eerst maar eens op wikipedia
gekeken naar de opbouw van ‘De goddelijke komedie’.

Die is als volgt:

De hel is volgens Dante ingedeeld in negen kringen:

De eerste kring is het limbo of voorgeborchte.
Hier bevinden zich de deugdzame heidenen (Cicero, Euclides, Homerus,
Ovidius, Socrates, Plato, maar ook mythische figuren als Aeneas.)

Koning Minos is de bewaker van kring twee (onmatigen).
In deze kring woedt een eeuwige storm,
die de zielen van de wellustigen voortblaast.

In de derde kring, waar het eeuwig regent,
bevinden zich de vraatzuchtigen.
Cerberus (Meerkoppige hond) is er de bewaker.

In de vierde kring duwen de hebzuchtigen en de verkwisters
zware lasten zinloos heen en weer

De vijfde kring bevat de moerassige Styx, waarin de agressievelingen
elkaar tot in eeuwigheid bevechten.
De wrokkigen liggen onder water.

De zesde kring van de hel, is een grafveld met brandende open graven,
waarin de ketters liggen.

In de zevende kring lijden de geweldplegers:
– degenen die geweld hebben gepleegd tegen anderen
(kolkende bloedrivier, denk Attila de Hun)
– zelfmoordenaars, die geweld tegen zichzelf gepleegd hebben
(een woud waar harpijen hun scherpe klauwen in de takken zetten,
waarbij de bomen bloeden)
– de godslasteraars, die geweld plegen tegen God, de sodomieten,
die geweld plegen tegen de natuur, en de woekeraars,
die geweld plegen tegen de kunst (woestijn met vuurregen)

De achtste kring van de hel heet de malebolge,
Italiaans voor “buidels van het kwaad.” (bedriegers).
– Verleiders en koppelaars (opgezweept door duivels)
– vleiers (baden in drek)
– simonisten (het verhandelen door middel van koop, verkoop of ruilhandel
van geestelijke zaken, voorbeeld:
paus, die op zijn kop in een gat in de grond zit
waar alleen zijn brandende voeten uitsteken)
– magiërs, heksen en zieners (hoofd achterstevoren op hun lichaam)
– corrupte politici en ambtenaren (een bad van kokend pek
en belaagd door duivels met hooivorken)
– huichelaars (lopen in loden pijpen met gouden glans, denk Kajafas)
– dieven (Zij ontbranden spontaan, waarna ze weer uit hun as herrijzen)
– kwade raadgevers (branden, denk Odysseus)
– de schismatici (verminking-genezing-verminking, denk Mohammed en Ali,
deze voorbeelden worden letterlijk getoond en zijn natuurlijk erg controversieel
voor de moslimgemeenschap)
– alchemisten en vervalsers (vreselijke kwalen)

De nedende kring bestaat uit verraders (bevroren meer met 4 delen)
– Caina – verraders van familie
– Antenora – landverraders
– Ptolemaea – verrader van gasten
– Giudecca – verraders van hun meester (denk Judas, verrader van Christus;
Brutus en Cassius, verraders van Julius Caesar; en Lucifer, verrader van God)

 photo IMG_20141005_0020GiovanniDaModenaLInfernonLaPunizioneDiUnPersonaggioDalNomeIlleggibileSottoDeStrafVanEenPersonageMetEenOnleesbareNaamHie.jpg

Giovanni da Modena, L’inferno, la punizione di un personaggio dal nome illeggibile (De straf van een personage met een onleesbare naam.

Met dank aan mijn vader (voor het inscannen van de afbeeldingen),
Wikipedia voor de tekstsamenvatting van De goddelijke komedie
en Google translate voor de Italiaans-Nederlandse vertaling bij de afbeeldingen.