De tittel van dit bericht is misschien een beetje stoffig.
‘Archeologie’ is volgens mij niet echt populair.
Maar de twee Etruskische beelden vind ik sensationeel.
Het eerste beeld heeft in meerdere talen z’n eigen
Wikipedia pagina, zelfs in het Nederlands.
National Archeological Museum, Florence, Chimera of Arezzo, around 400 BC, bronze and copper.
De ‘Arringatore’ of ‘The Orator’, end 2nd – early 1st century BC, bronze and copper.
Het mooie aan de collectie is dat bij veel werken vermeld
wordt wat de geschiedenis van de vondst en de collecties
is. Daarnaast geven ze ook detailinformatie over de
geslaagde en minder geslaagde restauraties.
Dit is een deksel van een Etruskische urn waar wat problemen zijn met het hoofd. National Archeological Museum of Florence, Lid of a molded cinerary urn in terracotta, 175 – 150 BC.
Gold funerary diadem with laurel leaves, 4th century BC. Gouden begrafenisdiadeem met laurierbladeren.
Vertalen is een kunst en mijn Italiaans is niet bestaand. Coperchio con presa plastica a forma di due cavalieri. Vrij vertaald: Deksel met greep in de vorm van twee ruiters. End 7th – begin 6th century BC. Tomb in Pitigliano.
Helaas heb ik hier geen informatie over. Wel mooie vorm.
Bacile decorato con figurine plastiche di cavalieri e di piangenti. Schaal gedecoreerd met ruiters en rouwenden. End 7th – begin 6th century BC. Tomb in Pitigliano.
Tazza decorata con fregio di animali, Cup decorated with animal friez. First half 7th – second quarter 6th century BC, Vulci, tomba B, ceramics.
#notalion
De belichting van het beeld was een beetje ongelukkig. Etruscan funerary lion, circa 350 BC. This is the tomb of Nevza Arnth.
Etruscan alabaster urn case with a scene from the myth of ‘Seven against Thebes’, Volterra, 2nd century BC. Er is een Engelstalige Wikipedia-pagina over het verhaal dat hier wordt afgebeeld.
Ik heb onvoldoende tijd genoemen om de collectie van dit museum
goed te zien. Mijn reis per trein terug naar Amsterdam,
zou niet veel later beginnen.
Het museum verdient meer aandacht.
Archeologische musea vind ik ingewikkeld.
Gebrek aan kennis is waarschijnlijk de belangrijkste oorzaak
maar al je dan in een grote zaal komt met schalen en vazen
met mooie afbeeldingen, kan ik niet nalater er te gaan kijken.
De eerste vondsten in dit bericht komen uit een tentoonstelling over werken uit een verzameling van een rijke Italiaanse familie met een lange geschiedenis. Ze bezitten deze werken maar blijkbaar ook de villa waar een aantal van deze voorwerpen gevonden zijn. National Archeological Museum of Florence, Kylix, Cup, Type B, Sabouroff Painter, Theseus converses with brigand Periphetes, 470 – 465 before Christ. From Bettolle (Sinalunga, Siena), necropolis Villa Passerini.
Dezelfde vindplaats. Pinakion (small plate), Dancer Amasis dances to music of the double flute of the hetaira (= courtesan) Hippotia, Paseas, circa 510 before Christ.
Neck amphora, Centaur Chiron, Leagros Group, circa 510 before Christ.
Met deze afbeelding op de andere kant.
Amphora with continuous profile, type B, Two pairs of dualling warriors, recalls the Swing Painter, 530 – 520 BC. From Bettolle (Sinalunga, Siena) necropolis of Quercia Caffera.
Gemaakt van een steensoort die een geur afgeeft. Pair of small cinerary urns in fetid stone, circa 5th century BC.
Deze vaas stond op een draaiend plateau. Column krater (Symposium vase for mixing wine and water), Group of Bologna 824, 430 – 410 BC.
Als je in Florence bent zie je niet alleen museumkunst.
Je loopt ook over straat en kijkt je ogen uit.
Zomaar op een dag in september.
Street art.
In de ochtend zijn de straten nog leeg.
Zoals Ponte Vecchio.
Met winkels vol kitsch.
Dan de hotelkunst. Dit was het hoofdeinde van het bed waar ik in sliep. Gelukkig heb je dan je ogen dicht.
Graffiti.
Dan was er dat beeld.
Het ging duidelijk over een boek.
Maar wat was het?
De naam op het boek was ‘Le ovventure di un burattino’. Dat vertaald als: De avonturen van een marionet. Het gaat dus over het boek van Carlo Collodi dat wij als ‘Pinokkio’ kennen.
In een volgend bericht een volgende dag.
Wat mijn excuus is?
Al een paar keer was ik langs de ingang gelopen en
het was er steeds erg druk.
Van wat het nou precies was had ik geen voorstelling.
Een reisgids had ik niet bij me.
Maar het had te maken met de Medici dus ik kocht een toegangsbewijs.
Nadat ik binnen was kwam ik in een ruimte die vooral gebruikt werd
voor crowdcontrol. Er werd gewerkt met tijdslots van 15 minuten.
In die ruimte, misschien om mensen bezig te houden, stonden
vitrines met reliekhouders.
Een kunstvorm op zichzelf. Zeker niet altijd mooi.
Vaak tegen het kitsch aan.
Oordeel zelf.
Foto’s maken viel niet mee, de felle belichting en spiegeling. Florence, Museum of the Medici Chapels, Reliqulario Santa Maria Egizia, circa 1704.
Bij de makers van deze reliekhouders zijn kunstenaars betrokken die ook beelden maken voor kerken en pleinen, goudsmeden, zilversmeden en mensen die edelstenen bewerken. Reliqulario Di San Alessio, 1690 – 1691.
Vaak heel dramatisch maar ook heel gedetailleerd in de kleding
en compleet als het gaat om de attributen van de heiligen van
wie de relikwieën in deze opbergruimtes bewaard werden.
Het kon gaan om een complete schedel, een vingerkootje, haar,
een splinter van het Heilige kuis van Christus enz.
Zorgvuldig bewaard en gereed om te tonen aan de pelgrims.
Reliqulario di San Filippo Benizi, 18e eeuw.
Reliqulario di San Tommaso de Hereford, 1647.
Zelfde jaar, zelfde maker. Reliqulario di San Zanobi, 1647.
Dit is een voorbeeld van een reliekhouder met een complete schedel. Reliqulario di San Feliciano, 17e eeuw. Met twee engelen als dragers van het relikwie.
Reliqulario di Sant’ Ambrogio, 1705. Als goede herder (?):of zijn het leeuwen (#notalion).
Reliqulario di Sant’ Emerico, 1698 – 1717.
Florence is schitterend en kent nauwelijks tegenvallers.
Voor mij was dat er 1: Boboli.
Deze tuin wordt overal aangeraden maar op mij maakte het
vooral een vervallen en lege indruk. Veel van de beelden zijn
in slechte staat. Ik was er natuurlijk in september en ik kan me
dan voorstellen, zelfs in Italië, dat de meeste bloemen
dan wel weg zijn. Maar géén bloemen?
Zelfs de mooie grote kassen waren helemaal leeg.
Een paar dagen eerder had ik in Amsterdam nog kassen
met vlinders en bloemen bezocht. In Florence niets.
Wel veel rondscheurende busjes met tuinmannen en
een hoge toegangsprijs.
Het gebouw op de achtergrond is Palazzo Pitti.
De zon is er wel. De lucht is strak blauw. Maar de zon staat nog laag.
Je kunt niet alleen naar kunst kijken. Soms moet je eten.
Soms genieten van het uitzicht. Soms is het dan supertoeristisch.
Dat kan overigens best meevallen.
De wandeling naar Piazzale Michelangelo is leuk, het uitzicht
vanaf dit pleintje prachtig en de wandeling naar beneden is
ook leuk (let bij omhoog gaan op het huis van Galileo Galilei en
af en toe omkijken loont).
Even de weg oversteken. Basilica di San Miniato.
Never a dull moment.
Toen ik het museum bezocht had ik helemaal geen idee
wat ik daar zoal zou kunnen zien.
Maar de kamer van Savonarola was wel het laatste
waar ik aan gedacht had.
Eerder was ik in Ferrara, daar staat een standbeeld van
Savonarola. Maar kan er zo snel geen foto van vinden.
Savonarola is een vorloper van het protestantisme gezien.
Iemand die een uitgesproken mening had en die ook een
tijd wereldlijke macht had.
In het voormalige klooster zijn een aantal relieken te zien. Of die ook echt van hem geweest zijn is niet altijd met zekerheid te zeggen. Ze lijken wel uit die tijd te zijn.
Florence, Museo di San Marco, Baccio della Porta of Fra Bartolomeo, Portret of Savonarola, circa 1498, oil on wood.
Onbekende schilder / Francesco Rosselli (wellicht?), Savonarola’s execution in Piazza della Signoria, circa 1500, painting on wood.
Een bureau in de stijl van de tijd van Savonarola.
Een houten kruisbeeld. Ook uit die tijd maar niet in bezit geweest van Savonarola. Kijk nog eens goed naar de Calvarieberg waar het kruis in staat.
In het Museo Nazionale di San Marco zijn de cellen te zien
van de geestelijken die in het gebouw woonden waar nu
het museum gevestigd is.
Een reeks voorbeelden.
Romeins soldaat doorsteekt de zijde van Christus. Eerder had ik nog nooit de stroompjes bloed gezien die van het kruis naar de Calvarieberg stromen. In Florence zag ik ze iedere keer.
Driekoningen en de Man van smarten.
De meeste cellen hadden wel een afbeelding.
De tuin van Getsemane.
Florence, Museo di San Marco, Fra Angelico, The Madonna of shadows of Madonna delle ombre, 1450, fresco.
Het laatste voorbeeld.
Florence, Museo di San Marco, Attr to ‘Master of the Bosco ai frati psalters, psalter-hymnal, C27V, Initial D, God the Farther blessing, circa 1470 – 1475, parchment manuscript.
Attr. to Zanobi Strozzi, psalter-hymnal, C3R, Initial B, St. Francis receiving the stigmata, circa 1440, parchment manuscript.
Bovenste ruimte van de letter B:
Christus boven bergen in de kruishouding met gespreide armen.
Onderste ruimte van de letter B:
Sint Franciscus ontvangt de stigmata in handen en voeten.
Vandaag een begin met de bibliotheek waar nu onder andere
middeleeuwse liederenboeken te zien waren.
De engel rechts, hadden we gisteren in het bericht al gezien:
Florence, Museo di San Marco, The Library, Zanobi Strozzi, Madonna and Child with four angels – Santa Maria Nuova alterpiece, 1434 – 1439.
Bartolomeo di Antonio Vernucci, C2R, Initial A, The three Marys at the tomb, antiphonary, circa 1440 – 1445, parchment manuscript.
Dit laatste detail is het wapen van De’ Medici.
Battista di Niccolo da Padova, C2V, Initial A, St Francis receiving the stigmata, antiphonary, circa 1440 – 1445, parchment manuscript.
Stevig ingebonden maar ook nog voorzien van metalen beslag op de randen van de band.
Dit voormalig kloostercomplex in Florence is een ongelofelijk
gebouw met verbluffende kunstschatten.
De komende berichten zullen gaan over de zolder!
De zolder is waar de slaapvertrekken, de cellen, van de
kloosterlingen waren. Op de muren werk van oa Fra Angelico.
Het is op dit zolder dat de toegang is tot een bibliotheek.
Niet zomaar een kamer waar boeken werden gezet maar een
ruimte ontworpen door Michelozzo di Bartolomeo Michelozzi
om boeken te bewaren en in te kunnen zien.
De verzameling boeken is verspreid maar de ruimte is
er nog te zien.
In dit bericht een eerste voorsproefje.
Een voorbeeld van een van de gedecoreerde cellen.
Dan de bibliotheek…
…met twee voorbeelden van er zoal te zien was….
Detail van Zanobi Strozzi, Madonna and Child with four angels – Santa Maria Nuova Alterpiece, 1434 – 1439.
Attributed to Zanobi Strozzi, Initial B with St Francis receiving the stigmata, Psalter, circa 1440, parchment manuscript.
Na de fresco’s in de omgang van het klooster gaat deroute
naar de zolder. De slaapvertrekken van de monniken met één
heel bekende monnik en een legendarische bibliotheek.
Maar onderweg daar naar toe twee bijzondere kunstwerken.
Florence, Museo di San Marco, Lorenzo Lippi (nier verwarren met vader en zoon Filippo en Filippino Lippi), Crocifissione con le Marie e San Giovanni, circa 1647. Olieverf op linnen. De titel van het werk heb ik nog twee keer gecontroleerd omdat ik op internet ook andere titels tegenkwam. Maar volgens Google translate staat hier ‘Kruisiging met de Maria’s en Johannes’. Dat komt overeen met bijvoorbeeld de titel: ‘Crocifissione con Maria, Giovanni e la Maddalena dolenti’. Dat betekent dan weer ‘Kruisiging met Maria, Johannes en Maria Magdalena in rouw’. De Italiaanse Wikipedia-pagina over Lorenzo Lippi zal het dus wel over hetzelfde werk hebben als ik hier laat zien.
Als je dan de trap op gaat kom je boven dit tegen:
Beato Angelico (Fra Angelico), Annunciation, circa 1442, fresco.
Zowat alles aan dit museum is apart en bijzonder.
De meesterwerken vallen zowat over elkaar heen.
Alles om je heen is (kunst)geschiedenis.
Zelfs na dit bericht (en alle voorgaande) volgen
nog een aantal ruimtes met heel bijzondere werken.
Maar eerst maar eens de twee frescos voor dit bericht.
Een lunette met deze afbeelding was al in een vorig bericht te zien. Alleen dit is het origineel. Florence, Museo di San Marco, Beato Angelico, Christ as a pilgrim received by Dominicans, 1441 – 1443. Frescoed lunette, detached.
De volgende muurschildering is enorm.
In omvang maar ook in het programma dat het bevat.
Het draait om de kruisiging van Christus maar is verworden tot
een soort van religieus manifest waarbij de orde der Dominicanen
centraal staat.
De kwaliteit van de foto is helaas niet best. Beato Angelico, Fresco with Crucifixion with saints, 1441 – 1442.
Voor de verklarende tekst hebben alle onderdelen van de fresco een letter of een nummer gekregen. Er zijn naast de kruisiging met Christus, Maria, aportelen en de aanwezigen zoals vermeld in het evangelie, profeten, pausen (vooral van de Medici-familie) en heiligen die naast Dominicus deel uitmaken of betrokken zijn bij de orde.
De volgende twee foto’s geven een beetje een beeld
van de grootte van deze muurschildering.
De heiligen onder aan het werk (17 in totaal) zijn verbonden door een grote tak. Dominicus, de oprichter van de orde der dominicanen is de centrale figuur die de tak vast heeft waarmee alle heiligen verbonden worden. Hier zie je Dominicus in het midden. Van links naar rechts zie je hier Paus Innocenzo V, San Domenico en Paus Benedetto XI.
Als vijfde van rechts zie je hier nogmaals Dominicus. Daarnaast vanf links: Paus Benedetto XI, Kardinaal Giovanni Dominici, Dominicaans theoloog en aartsbisschop Pietro della Palude en Dominicaan, filosoof en theoloog Alberto Magno (Albertus Magnus).
Dit museum heb ik als overrompelend ervaren.
Het maakte zoveel indruk.
De prachtige kleuren van de werken, de verhalen, vaak complex.
Heel erg indrukwekkend.
Dit bericht gaat over 1 werk:
Beato Angelico (Fra Angelico), The Last Judgement.
Het laatste oordeel.
In het midden zie je Christus als rechter, omringd
door engelen met Maria (links voor de kijker) en
Johannes de Doper (rechts. Mijn interpretatie).
Wat lager zitten zowel links als rechts apostelen en heiligen
als getuigen van het oordeel.
Je kunt Petrus en bijvoorbeeld Franciscus herkennen.
Weer wat lager, links, zie je de hemel.
Rechts, een voorgeborchte waar mensen worden opgejaagd
door duivels en helemaal echts de hel. Met allerlei straffen
en een alles verslindend monster.
Dat zie je allemaal (en misschien nog meer) in één
werk dat de achterkant is geweest van een sedilia,
een in veel gevallen stenen zetel voor de priester
in de muur van bijvoorbeeld het hoofdaltaar van een kerk.
Helaas werkte het licht onvoldoende mee. Florence, Museo di San Marco, Beato Angelico, The Last Judgement, circa 1420 – 1430, tempera on wood.
De bovenste afbeelding, Christus als rechter in alle glorie. Met links waarschijnlijk Maria en rechts Johannes de Doper.
De apostelen en heiligen. Rechts, op de eerste rij, met sleutel, Petrus.
Nog een groep heiligen met waarschijnlijk Franciscus op de eerste rij, helemaal rechts.
De hemel.
Deze mensen zijn veroordeeld en worden door duivels naar de hel gedreven.
De hel in verschillende verdiepingen met steeds ergere straffen.
Tot en met een allesverslindend monster.
De kalender van het kerkelijk jaar ga ik met dit bericht
geweld aan doen. Veel van de werken horen meer in
de Paastijd dan in de Kersttijd thuis.
Maar toeval wil dat ik op dit punt van mijn vakantie
in Florence aangekomen ben.
Florence, Museo di San Marco, Beato Angelico of Fra Angelico, The lamentation over the dead Christ, circa 1440, tempera on wood. Gevolgd door twee foto’s van details van dit werk:
Dit kleine schilderij maakte ooit deel uit van een predella. Beato Angelico, The naming of St John the Baptist, before 1435, tempera on wood. In het museum hing informatie over een reconstructie van de hele predella. Let op in de tekst staat tweemaal het nummer 3, de tweede keer wordt waarschijnlijk een ‘4’ bedoeld.
Beato Angelico, Annalena Altarpiece, circa 1435, tempera and gold on panel. Hieronder volgen twee van de schilderijen die met nog een aantal de predella vormen van dit altaarstuk. De keuze voor juist deze twee onderdelen van de predella is volledig willekeurig.
De derde afbeelding vanaf rechts.
De eerste afbeelding vanaf rechts.
Twee werken. Met een complexe samenstelling en daarom
zo interessant en moeilijk te doorgronden.
Ik was vooral gecharmeerd van het goud en de musicerende engelen.
Fra Angelico.
De maagd Maria met het Christuskind, vele heiligen en een predella: Florence, Museo di San Marco, Beato Angelico, The Bosco ai Frati Alterpiece, after 1450, tempera on wood.
De wie is wie is meteen duidelijk: op de voorgrond St. Antonius en St. Franciscus.
Detail van een kwast aan een gouden kussen, direct achter het blauwe kleed van Maria, tegen een gouden achtergrond. De structuren in het goud zijn prachtig.
Een van de elementen in de predella: St. Bernardino.
Beato Angelico, Lorenzo Ghiberti (marble frame), The Tabernacle of the Linaioli (linen makers guild), 1433 – 1436, tempera on wood. Wat je niet meteen ziet is dat in de boog direct rond de centrale afbeelding, musicerende engelen afgebeeld staan. In prachtige kleuren, bijzondere kleding, ieder op een eigen wolkje en ieder met een ander instrument. Een paar het ik apart gefotografeerd.
Florence, Mercato Nuovo.
De Arno en Ponte Vecchio.
In het vorige bericht had ik het over een grote vitrine,
nou ik had één foto verder moeten kijken.
Flamingo’s en Pustaha-boeken uit Indonesië.
Een herbarium van F. Parlatore met gedroogde takken van de Italiaanse brem (Genista Aetnensis). Sicilië, 1845.
Kort voor ik naar Florence ging had ik een lezing gevolgd
over de Flora Batava in Amsterdam. Toen ik naar die lezing ging wist
ik niet dat in meerdere Europese landen het verschijnsel
van een boek met alle planten die in het land voorkomen (een Flora)
een normaal wetenschappelijk project was.
Filippo Parlatore heeft in Italië een begin gemaakt met zijn
Flora Italiana. Op de tentoonstelling was een deel I te zien.
Van de hand van Parlatore zijn 5 delen verschenen.
Florence, Basilica of San Lorenzo, Flora Italiana, 1st volume, Filippo Parlatore, uitgeverij Le Monnier, Florence, 1848.
De informatie over deze voorwerpen ontbreekt maar het zijn zulke prachtige voorwerpen….
De foto’s in dit bericht zijn foto’s van boeken.
Niet zomaar wat boeken maar wichelboeken.
Boeken uit Indonesië verzameld door Elio Modigliani.
Dit soort boeken staan bekend onder de naam ‘Pustaha’.
Florence, Basilica of San Lorenzo, Pustaha (magische boeken), Indonesia, 1886 – 1894.
Op een website van een kunst- en antiekdealer vond
ik een korte beschrijving van de collectie:
The Florentine Elio Modigliani travelled to the Indonesian islands between 1886 and 1894 and collected many ethnographic items. The collection is important because of this clear provenance and time frame of collecting.
Modigliani travelled through the Batak lands, relying on a rebel leader fighting against the Dutch who led him from the Dutch possessions on Sumatra’s western coast to the eastern coast and then back again by another route. He was able to thus cross Sumatra twice and travel through areas that remained still largely closed to Europeans. His work on the region’s ethnography was recognised across Europe and the Netherlands awarded him the Order of Orange-Nassau.
Batak divination books were known as pustaha and generally the ‘leaves’ are made of bark, most probably the inner bark of the alim tree (a species of aquileria). The books have been known to the western world for several hundred years. There are at least a thousand pustaha in public and private collections. The earliest datable example is in the British Library which was donated in 1764. Most pustaha do not carry dates – provenance and patina are the main tools used in approximating a date. (This is one reason why the Modigliani collection is important.) Pustaha mostly deal with magic, divination and medicine (hadatuon) and tended to be compiled by Batak.
Boek en twee foto’s met details.
De toelichting op de tentoonstelling:
Detail van de vorige foto.
Mijn foto’s zijn een willekeurige selectie uit een behoorlijk grote vitrine met veel boeken (volgens mijn geheugen).
Argusvlinder 