Als je de keuze hebt tussen papier scheuren of snijden…

Ooit was ik bij een presentatie van een Engelse drukker in
Amsterdam. Hij zei iets, als ik me goed herinner:
Als je de keuze hebt papier te sheuren of te snijden,
scheur dan het papier.
Zeker als je betere papiersoorten scheurt dan zie je,
in één oogopslag, veel meer van de structuur in het papier,
het maakproces van het papier en het resultaat is mooier.
Dat ik daar vanochtend aan dacht wordt hopelijk dadelijk
duidelijk.

Een paar weken geleden volgde ik een workshop Natuurdruk
bij Grafische werkplaats RAAF in Breda.
Je gebruikt dan planten, verse geplukt of gedroogd, al dan
niet in combinatie met andere materialen, in een drukproces
op een etspers.
Als papier werd vochtig gemaakt etspapier gebruikt. Heel
degelijk papier.

Drukken, in al zijn varianten, is een prachtige techniek en
blinddruk (drukken zonder inkt) vindt ik zelf erg mooi.
Dus vroeg ik me af of dat ook met natuurdruk zou werken.
Het resultaat van een blinddruk van brandnetel liet ik
al eerder zien maar dat herhaal ik hier even.

IMG_7067RaafNatuurdrukBlinddrukMetEcoline

De natuurdruk is wel gemaakt zonder inkt maar het resultaat is niet kleurloos. De sappen uit de brandnetel, in combinatie met het water waarin het papier gedompeld was, leveren dondere delen, zelfs groene delen en delen waarin helemaal of nauwelijks kleur zit. Idee is om te zien of ik dit kan inkleuren met ecoline. Een klein probleem is dat de natuurdruk niet centraal op het papier is gemaakt. Het staat scheef op het papier en helemaal aan een kant.


Ecoline laat zich eenvoudig aanbrengen en het idee is
om de sporen van de brandnetel te volgen daar waar geen of
niet te veel kleur zit.

IMG_7068RaafNatuurdrukBlinddrukMetEcoline

Wat ik hier doe heeft weinig met schilderen te maken. Ik ben alleen aan het invullen en ik probeer ook niet ‘platgedrukte brandnetels’ uit te beelden. Ik gebruik de lijnen en kleurloze delen van de druk om deze op te vullen met op het eerste gezicht onnatuurlijke kleuren.


Je ziet dat het papier uit een groter vel papier komt. In
de voorbereiding is het door de workshopleiding gescheurd
uit grotere vellen etspapier.
De boven- en rechterkant waren onderdeel van de buitenrand
van het papier.
Ik ga proberen, met scheuren, om de randen beter te laten
aansluiten op de afdruk van de basis waarop bij natuurdruk
de inkt wordt aangebracht met daarop de plant. De randen
van dit basis worden door het drukproces zichtbaar.
Bij etsen is het vaststellen dat er zo’n rand in het papier
zit, één van de kenmerken waardoor je kunt zien met
welke techniek een afdruk is gemaakt.

IMG_7069RaafNatuurdrukBlinddrukMetEcoline

Helemaal recht op het papier krijg ik de afdruk niet als ik ook de indruk van het weglopende water nog wil blijven zien aan de onderkant vn de afbeelding. Volgens mij wordt dit een mooie illustratie in mijn dummy (het boek dat ik ga inbinden om de bindtechnieken nog even te oefenen voordat ik aan ‘Denken over oorlog en vrede’ ga inbinden).


Drukken met de Natuur: Fluitenkruid

Er waren al veel resultaten te zien op mijn blog van de
workshop Natuurdruk bij Grafische Werkolaats RAAF.
Eén serie was aan mijn aandacht ontsnapt is die opsomming.
Vandaag vandaag een kort bericht over die serie.

IMG_6897 01 GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukFluitenkruid(AnthriscusSylvestris)

De serie met Fluitenkruid (Anthriscus sylvestris) ging van donker naar licht met daartussen nog drie blaadjes die niet eerder waren gebruikt maar waarvan een kant met een beetje rode drukinkt was geverfd.


IMG_6897 02 GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukFluitenkruid(AnthriscusSylvestris)

Het is een ideale plant voor deze techniek: karakteristiek en met voldoende stevigheid waardoor het beeld vertrouwd overkomt, terwijl de bloemenkroon echt in elkaar gedrukt wordt en tot bijnaa moes worden. De drukinkt is bewust niet egaal aangebracht.


IMG_6897 03 GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukFluitenkruid(AnthriscusSylvestris)

Welke vind je het mooist, de donkere of de lichte?


Drukken met de Natuur

Gisteren heb ik een tweede workshop gevolgd bij Grafische Werkplaats RAAF
in Breda. De eerste workshop was op Koningsdag en was een lino workshop.
Die lino resultaten waren eerder te zien op mijn blog.
Gisteren was ik benieuwd naar natuurdruk, want daar had ik nog geen
voorstelling van.

IMG_6858GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukPlukken

Deze foto zag je gisteren misschien ook al. Het is de inhoud van mijn tas die aan het stuur van mijn fiets hangt. De fiets staat bij het Spanjaardsgat in Breda waar ik nog een paar takken verzamelden.


Gisteren was het ‘Natuurdruk’.
Het is een proces waarbij je met behulp van drukinkt, planten en
een pers afdrukken maakt op vochtig etspapier van de planten.

Het begon op vrijdag op de markt waar ik een gemengde bos bloemen
kocht met een aantal bloemen waarvan ik hoopte dat die het goed
zouden doen (nee, dus).

Op zaterdag selecteerde ik enkele bloemen uit de bos en besloot onderweg
nog wilde grassen en ‘onkruid’ te verzamelen.

IMG_6859GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukOogst

De paarse en blauwe bloemen uit het boeket van de markt bleken minder geschikt te zijn. Te veel bloemen bij elkaar levert geen helder individueel bloembeeld op maar een witte vlek. Dat kun je gebruiken om bij een volgende drukgang op die plaats weer andere dingen te doen. Bijvoorbeeld andere kleuren of andere planten interoduceren.


Vervolgens ga je na een welkom en instructie van twee vrijwilligers
van de werkplaats aan de slag.
Uiteindelijk heb ik een vijftal series van afdrukken gemaakt.
Je ‘speelt’ met een aantal variabelen:
– de drukinkt (veel, weinig, egaal aangebracht of juist niet, zonder drukinkt, ….)
– de plant (ieder takje is anders, vers, gedroogd, eenmalig of hergebruik,
stevige stengels en bladeren, zachte bladeren, simpele bloem,
complexe bloem in trossen, …..)
– de compositie
– gebruik de fysieke indrukken in de drukinkt van de eerste drukgang
bij volgende drukgangen tot de afdrukken heel licht worden en
langzaam vervagen, …..
– combineer met andere structuren dan planten (ik heb dat zel niet
uitgeprobeerd dus ik heb er geen voorbeelden van maar bijvoorbeeld kaasdoek,
of wat te denken van touw, zand, andere structuren)

IMG_6867GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdruk

Dit is een voorbeeld van natuurdruk zonder drukinkt. Het relief en de verkleuring zijn het gevolg van de plant, de sappen en restant kleur van vorige serie. De donkere kleur boven het midden zijn plantenresten die tot moes gedrukt zijn. Die kun je nog verwijderen natuurlijk maar op zich geven die ook een interessant beeld. Al zal dat met verloop van tijd verkleuren.

IMG_6868GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukOntussenInHetDroogrek

Een beetje opgeschoond. Hetzelfde blad etspapier maar nu in het droogrek.

IMG_6869GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukCompositie

Hier is bewust gekozen voor het niet egaal ininkten van de plaat. Vervolgens is er een compositie gemaakt met planten.

IMG_6870GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdruk

Dit is dan het resultaat.

IMG_6871GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukWasRodePlant

In een volgende drukgang een blad toegevoegd dat bij een eerdere reeks rood geworden was. Dat rood komt bij het afdrukken weer duidelijk in beeld.

IMG_6872GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukInHetDroogrek

Je kunt best drie of vier afdrukken maken zonder iets aan de inkt te veranderen.

IMG_6873GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukBewustNietEgaleInkt

Nog een begin van een serie met onder andere tijm.

IMG_6874GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdruk

Afdruk en origineel na afdruk.

IMG_6875GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukThijm

Nog een takje thijm.

IMG_6876GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdruk

Afdruk en origineel na afdruk. Het grote blauwe blad is nog van een vorige drukgang.

IMG_6877GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukRechtsPlaat

Alle bladresten eraf en dan nog een keer afdrukken. Afdruk en plaat.

Met lino en het werken met gutsen heb je meer techniek nodig
(ontwerpen, snijden, vlakverdeling enz) dan bij natuurdruk.
Daar speelt toeval een grote rol en ook je ambitie om dat toeval
te kunnen beïnvloeden.
Met lino vertel je sneller een verhaal, bij natuurdruk blijf je
achter in verwondering.

Ik heb enkele foto’s gemaakt van het proces en eindresultaat.
Die deel ik hieronder, zodat je zelf kunt zien hoe natuurdruk
tot leven komt.

IMG_6862GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukDeCompositie

Dit was het allereerste begin van de workshop. Op de nog blanco plaat leg ik drie bladeren. Zeg maar de compositie. Vervolgens kies ik een kleur en breng die kleur aan op de plaat.

IMG_6863GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukDeCompositie

Na de plaat te kleuren plaats ik de bladeren er weer op zoals het plan was. Zo kan er een vel doorweekt etspapier op en kan het in de etspers.

IMG_6864GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukVochtPlantOpAchterkant

Toen plaat, planten en papier uit de etspers kwamen zag je meteen de groene sappen die door het papier gekomen waren. Nu haal je het papier van de plaat om het resultaat te zien.

IMG_6889GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukSerie1RoodMetPlantensap

Dit is het resultaat. Egaal, vet rood. Sap van de bladen. De bladen haalde ik van de plaat af. Het middelste smalle blad legde ik weer op de plaat maar dan zo dat het een ‘X’ vormt met de eerdere vorm. Met de kant waar het blad in aanraking met de verf is geweest naar boven.

IMG_6890GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukSerie1TweedeDrukgangZelfdeMiddenblad

Achter de plaats waar de twee buitenste bladen hadden gezeten zat nog steeds rode verf. Die drukt nu dus de indruk van de bladen af. Dat is ook zo voor het smalle blad maar er is een smal blad ‘bijgekomen’. Resultaat: een ‘X’.

IMG_6865GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdruk

Hier zie je resultaat en plaat na afdruk.

IMG_6866GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdruk

Vervolgens heb ik blaadjes van een tak getrokken en die los op de plaat gelegd. Opnieuw een afdruk gemaakt. Het resultaat zie je rechts.

IMG_6891GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukSerie1NogVolVet

En nogmaals het resultaat. Je ziet dat de resultaten van eerdere afdrukken in de serie nog steeds te zien zijn al vervagen ze.

IMG_6892GrafischeWerkplaatsRAAFWorkshopNatuurdrukSerie1Spookbeeld

Alle planten weggehaald en nog een laatste afdruk.


Vandaag volgde ik een cursus Lino snijden en afdrukken bij Grafische werkplaats RAAF

Op Koningsdag heb ik een cursus Lino snijden en afdrukken
gevolgd bij Grafische werkplaats RAAF in Breda.
Natuurlijk maakte ik een paar foto’s en in de middag
was ik nog even in de binnenstad.

De inspiratie waren de koepels in India.

IMG_6802GrafischeWerkplaatsRAAFLinoDeLino

De gesneden lino. Wat ik hiervan geleerd heb is dat ik me beter moet voorbereiden. De tekening moet van een hogere kwaliteit zijn al blijft het een lino, het is geen foto.


IMG_6804GrafischeWerkplaatsRAAFLinoMisluktAndersGeluktDanBedoeld

De eerste afdruk had te maken met te dunne inkt. De inkt liep in de gutslijnen en verspreid zich op papier op een manier die niet de bedoeling was. Het zou toch nog een stuk beter eindigen dan je hier zou vermoeden.


IMG_6805GrafischeWerkplaatsRAAFLino

Met een andere kleur inkt, inkt die dikker was werd het resultaat beter. Ook zonder een tweede kleur inkt kun je al andere resultaten krijgen met een andere kleur papier.


IMG_6806GrafischeWerkplaatsRAAFLinoIMG_6807GrafischeWerkplaatsRAAFLino

In het droogrek.


IMG_6808GrafischeWerkplaatsRAAFLino

Om met een andere drukkleur te werken (zwart) experimenteerde ik met lijnen (verschillende van dikte) die een beetje de contour van de koepel vormen, op de helft van de afbeelding. Als je die dan afdrukt op de ‘mislukte’ eerste afdruk krijg je een interessant resultaat. Linksboven het resultaat en rechtsonder de tweede versie van de lino.


IMG_6809GrafischeWerkplaatsRAAFLinoIMG_6810GrafischeWerkplaatsRAAFLino

Dit was de eerste afdruk van de tweede versie van de lino. Je ziet aan de onderkant dat de lino een paar maal schoongemaakt is en dat de wals het water uit de lino perst. Dat is een effect waar ik niet naar op zoek was.


IMG_6811GrafischeWerkplaatsRAAFLino

Alles bij elkaar een leuk effect.


IMG_6812Koningsdag2025BredaGroteMarktGroteKerk

In de middag dan nog Koningsdag.