Gelezen: King Leopold’s Ghost

WP_20171206_12_29_27_ProFolioSocietyAdamHochschildKingLeopoldsGhost

King Leopold’s Ghost van Adam Hochschild, hier in de 2017-versie van de Folio Society. Een mooie uitvoering die als basis de herziene versie van 2013 gebruikt. Boek met harde kaft, fotosecties, bronvermelding en notenapparaat en een slipcase (beschermende doos).


Het boek heb ik in een paar weken gelezen.
Meestal net voor het slapen of in het weekend.
Het boek is indrukwekkend.

Het taalgebruik is een beetje statisch, soms wat ouderwets.
Dat valt in het Engels als het niet je eerste taal is niet mee.
Maar het boek heeft nog iets anders aparts.

Als je een geschiedenisboek schrijft heb je feiten nodig.
Het liefst feiten die door alle betrokken partijen bevestigd worden.
Maar in een situatie waarin de partij die het meest ‘schade’ heeft opgelopen
nauwelijks een geschreven geschiedenis heeft en de partij die
het meest ‘gewonnen’ heeft opereerde als een sooort marketingmachine,
dan is dat een enorme ongelijke wedstrijd.
De schrijver heeft daar iets op moeten verzinnen.

WP_20171206_12_30_37_ProFolioSocietyAdamHochschildKingLeopoldsGhost

Het is 1482 als een Portugese zeevaarder een enorme rivier ontdekt
aan de Westkust van Afrika. De zeevaarder is Diogo Cão.
De naam van de rivier: Congo.
Bij de rivier lag een koninkrijk met zo’n 3 miljoen inwoners
en een koning, de ManiKongo.
Het koninkrijk kende, net als in de rest van Afrika, slavernij.
Maar niet op de schaal die de Europeanen er van gingen maken.

In 1841, op 28 januari werd John Rowlands geboren, een bastaard.
Plaats: Denbigh, Wales.
Wij kennen deze persoon allemaal als: Henry Morton Stanley.
Ontdekkingsreiziger. De man die onder andere op zoek ging
in Afrika naar David Livingstone (bron van de Nijl).

Afrika was hot, cool, hip.
In 1875 was Leopold II koning van Belgie geworden.
Hij wilde graag voor Belgie kolonieen. Maar die waren niet zomaar
voor handen. Dus ging hij op zoek.
Hij vond Henry Morton Stanley, ze ontmoetten elkaar in 1878.
Stanley ging voor Leopold naar Africa om zoveel mogelijk land te kopen.
Van het een kwam het ander: handel in ivoor en vooral handel in
natuurlijk rubber. Het werk werd gedaan door de lokale bevolking.
Dat de bevolking niet zachtjes werd aangepakt blijkt wel uit
de sterfteschattingen die over de hele periode
10 miljoen of meer belopen.
Naast alle honger, verminkingen, verkrachtigen, berovingen, al het geweld,…
Terwijl Leopold ruim een miljard rijker werd. Als prive-persoon (pag. 291).

De manier waaop Adam Hochschild dit ontbreken van geschreven bronnen
heeft opgelost, is door de tegenstanders van Leopold in beeld te brengen en
hun bevindingen: hun brieven, artikelen, lichtbeelden (foto’s), enz.
Mensen als Edmund Dene Morel, John Hobbis Harris en Mrs. Harris (Alice Seeley),
Roger Casement, William Henry Sheppard en George Washington Williams.

Het verlies aan menselijk leven was onvoorstelbaar en
in 1908 ‘verkocht’ Leopold II de Kongo aan Belgie.

WP_20171206_12_31_16_ProAdamHoghschildKingLeopoldsGhost

Adam Hochschild, King Leopold’s Ghost, 2017, Folio Society.


Je wordt triest als je het boek leest.
Het is zo onvoorstelbaar.
Triest zijn ook een deel van de reacties op het boek.
Natuurlijk waren ook andere landen fout (Nederland).
Maar dat rechtvaardigt niet, de ontkenning die er in Belgie nog steeds is.

Murray’s hand book India, Burma & Ceylon

Kort geleden kocht ik deze reisgids:

 photo DSC_7797MurraysHandBookIndiaBurmaCeylon12thEdition1926.jpg

Murray’s Hand book India, Burma & Ceylon. A hand book for travellers in India, Burma and Ceylon including all British India, the Portuguese and French possessions, and the Indian States. Twelfth edition with eighty-six maps and plans.


London, John Murray, Albemarle Street.
Calcutta Thacker, Spink, &Co.
1926

Als je op zoek bent naar een goede reisgids voor bijvoorbeeld Suriname of
Indonesie, dan ga je niet eerst een Nederlandse uitgever raadplegen.
Maar voor landen van het Britse koloniale rijk is dat dus anders.

Murray was een literaire uitgeverij.
Schrijvers als Jane Austen, Lord Byron, Walter Scott, Charles Darwin,
Herman Melville, David Livingstone, Sir Arthur Conan Doyle
en vele andere lieten Murray hun boeken uitgeven.

Dit handboek en andere gidsen werden in nauwe samenwerking
met Thomas Cook uitgebracht.

 photo DSC_7798MurraysHandBookIndiaBurmaCeylonAdvertentieThomasCook.jpg

Ook deze advertenties geven aan dat de firma Thomas Cook betrokken was bij deze gids. Een van de familieleden werkte zelfs voor de uitgeverij.


Murray begon met gidsen over gebieden in het Verenigd Koninkrijk
en na zelf reizen te hebben gemaakt buiten Engeland
kwam gidsen over Europa en gebieden zoals India daarbij.

In 1859 verscheen de gids: The Bombay, Madras and Bengal presidencies, 3 volumes.
In 1892 verscheen deze gids als een (1) boek.
Het boek is geschreven en geredigeerd door verschillende auteurs.
Precies zoals de Lonely Planet vandaag de dag.

 photo DSC_7799MurraysAHandBookForTravellersInIndiaBurmaAndCeylonIncludingAllBritishIndiaThePortugueseAndFrenchPossessionsAndTheIndianStates.jpg

Titelblad: Murray’s Hand book India, Burma & Ceylon. A hand book for travellers in India, Burma and Ceylon including all British India, the Portuguese and French possessions, and the Indian States. Twelfth edition with eighty-six maps and plans. Murray’s handboek voor India, Birma en Ceylon inclusief heel Brits India, de Portugese en Franse bezittingen en de Indiase staten. Twaalfde editie met 86 kaarten en plattegronden. 1926.


Het boek bevat naast algemene inleidingen en beschrijvingen van religies, klimaat, gewoontes enz, 51 routes waarvan 36 routes voor op het Indiase subcontinent.
De gidsen werden later onderdeel van het bedrijf dat de Blue Guides uitgeeft.
Die algemene inleiding wordt in het boek ‘General hints’ genoemd.
Daar zitten een paar mooie stukjes tussen.

Zoals bijvoorbeeld in het hoofdstukje over Motoring:

The customs duty is 30 per cent. ad valorum: if the car is re-exported within two years, a refund of 7/8ths of the amount deposited is returnable.

De kosten van de douane zijn bij het invoeren van een auto
30% van de waarde.
Exporteer je de auto binnen 2 jaar weer uit India dan kun je
zeven-achtste van het betaalde bedrag terugvragen.
En zo gaan de adviezen maar door voor die toeristen die
hun eigen vervoer meebrengen uit Engeland.

For landing and getting ready for the road, Rs. 100 should be allowed. Bombay is the best place to land for a tour through Northern India, as the roads are good, and arrangements for petrol etc., are easily made.

Om de auto aan land te brengen en gereed te maken om te rijden in Insia
moet rekening worden gehouden met een kost van 100 Roepies.
Bombay is de beste plaats om Noord-India te bezoeken.
De wegen zijn er goed en benzine kan er eenvoudig geregeld worden.

 photo DSC_7800MurraysHandBookIndiaBurmaCeylonAverageRainfall.jpg

Murray’s Hand book India, Burma & Ceylon: kaart met gemiddelde hoeveelheden regen.


Dan is er een hoofdstuk over Travelling servants, reizende bedienden.

A travelling servant who can speak English is almost indispensable, but should not be engaged except through friends resident in India or on the recommendation of a trustworthy Agent. Such a servant is almost necessary to wait on his master at hotels, where, without him, he may be but poorly served; and will be found very useful in a hundred different ways when travelling by rail or otherwise, and as an interpreter.

Een reizende bediende die Engels spreekt is bijna onmisbaar
maar moet alleen aangenomen worden via vrienden die in India wonen
of op aanraden van een betrouwbare agent.
Zo’n bediende is bijna noodzakelijk om zijn meester te bedienen in hotels,
waar zonder hem, je wel eens slecht bediend kunt worden; en is daarnaast
voor honderd andere dingen heel handig als je met de trein reist
of anderszins, en als vertaler.

 photo DSC_7804MurraysHandBookIndiaBurmaCeylonLucknow.jpg

Murray’s Hand book India, Burma & Ceylon: Lucknow.


Over hotels wordt het volgende gezegd:

Outside the Presidency towns, the chief hill stations and certain exceptional places, there are hardly any hotels in India really up to the European standard of excellence. At all the chief places fairley large airy rooms will be found in the hotels, but the traveller will hardly be well waited upon unless he brings a servant with him.

Buiten de Engelse koloniale hoofdsteden, de zomerresidenties
en enkele uitzonderlijke plaatsen zijn er in India geen hotels
die werkelijk voldoen aan de hoge Europese standaarden.
In alle grote plaatsen zijn er hotels met ruime kamers die
goed gelucht kunnen worden maar
de reiziger zal bijna nergens correct bediend worden behalve als
je zelf een bediende meeneemt.

Gelukkig is er in 100 jaar veel veranderd.

 photo DSC_7802MurraysHandBookIndiaBurmaCeylonVegetableProducts.jpg

Murray’s Hand book India, Burma & Ceylon: kaart die aangeeft waar de belangrijkste gewassen overwegend geteeld worden (rijst, graan ed.).


Over het eten staat er bijvoorbeeld:

The traveller will, of course, realise that he must not expect the quality of meat, fowls and eggs to be always up to the standard of a more temperate climate.

De reiziger zal zich natuurlijk dienen te realiseren dat je niet
de kwaliteit van vlees, wild en eieren kunt verwachten
die standaard is in een meer gematigd klimaat.

 photo DSC_7803MurraysHandBookIndiaBurmaCeylonBenaresVaranasi.jpg

Murray’s Hand book India, Burma & Ceylon: Varanasi of Benares zoals het genoemd werd.

Heel leerzaam vond ik het hoofdstuk over sport. De tekst gaat er
namelijk automatisch vanuit dat met sport niet zo zeer lichaamsbeweging
wordt bedoeld maar de jacht.

The equipment for these pursuits varies from day to day, and each man must best know his own wants. Firearms are subject to a heavy duty when brought into the country…. Large-game shooting is expensive and takes time; it should not be attempted except in company with a really good shikari and with the assistance of persons of local authority,….Small-game shooting- i.e., wild fowl, hare, etc., with an occasional shot at an antelope- is an easier matter, and will afford excellent sport.

De uitrusting voor deze uitdagingen varieeren van dag tot dag
en iedere man weet het best wat hij wil.
Vuurwapens zijn onderworpen aan hoge douanetarieven wanneer
je die het land invoert.
Jacht op groot wild is duur en kost tijd.
Onderneem geen poging hiertoe berhalve als men in het gezelschap is
van een groot-wildgids en dan met de hulp van lokale autoriteiten.
Jacht op klein wild (bijvoorbeeld gevogelte of haas) met af en toe een schot
op een antiloop, is een eenvoudigere aangelegenheid, en levert
prima sport op.

 photo DSC_7801MurraysHandBookIndiaBurmaCeylonListOfRoutes.jpg

Murray’s Hand book India, Burma & Ceylon: het overzicht met de routes die in het boek besproken worden.