Leids Dagblad: restauratie oudste boek in Nederlandse collectie

ElizaJacobiCodex01Kop

Het is niet echt nieuws. Het artikel waar deze kop vandaan komt is al verschenen op 7 november 2020. In het artikel vertelt Eliza Jacobi over het handschrift dat bekend staat onder de aanduiding ‘AMS 9’ en de restauratie die ze daar op kon uitvoeren. Eerder vertelde ik daar al over naar aanleiding van een presentatie/lezing vanuit het Rijksmuseum Van Oudheden in Leiden. ‘RMO restaureert oudste complete papyrus boek’, de twee woorden ‘oudste’ en ‘complete’ vatten de nieuwswaarde samen.


ElizaJacobiCodex01 5Web

Het artikel is niet beschikbaar op de web site van de krant. Als je het wilt lezen moet je een abonnement nemen. Beetje vreemd. Gelukkig had ik toegang tot een krantenknipsel.


ElizaJacobiCodex02TextElizaJacobiCodex03 01TextElizaJacobiCodex03 02TextElizaJacobiCodex04 01TextElizaJacobiCodex04 02TextElizaJacobiCodex05TextElizaJacobiCodex06TextElizaJacobiCodex07 01TextElizaJacobiCodex07 02Text


AMS 9 04 01

Dit is een pagina uit de codex. Er is een serie foto’s beschikbaar op de website van het RMO. Let op de linker hoek van de pagina, onderaan.


AMS 9 04 02

Dit is die hoek. Je ziet de restauraties zitten, door de verkleuring bijvoorbeeld. Helaas ontbreekt bij de foto’s het verhaal. Je weet nu niet of dit een foto is van voor of na de restauratie.


AMS 9 04 03

Maar de foto’s tonen wel de strookjes perkament (die hier verticaal lopen) die samen de pagina zijn gaan vormen. Je ziet ook dat er ook in de 6e eeuw al versieringen in en bij de tekst werden aangebracht. Tegelijk zie je dat het vertalen en analyseren van de tekst geen kleine klus is en heel wat ervaring vraagt.


Als je wat meer informatie en/of meer foto’s wilt zien
dan zijn er een paar websites waar je terecht kunt:
= De Instagram-pagina van het RMO;
= De universiteit van Würzburg, de Julius-Maximilians-Universität,
heeft een website over magische teksten in het kader van een
researchproject dat al een paar jaar loopt. In een van de
artikelen wordt deze codex beschreven;
= De collectiepagina van de codex van het RMO, met foto’s;
= het boek van J.A. Szirmai, The archaeology of Medieval bookbinding
(Aldershot 1999) pag. 34, 37, 41, 43, fig. 3.3 en 3.8. Dat pluis ik
nog verder uit want dit boek heb ik.
= In “Egyptische Magie”, (Leiden 2010), pagina 169 – 171,
geschreven door Maarten Raven (oud-conservator Egypte RMO)
vind je een vertaling van de brief van Jezus aan Abgar,
die ook in deze codex is opgenomen. Ook dit pluis ik
nog verder uit want dit boek heb ik gekocht;
= Een complete Engelse vertaling: Meyer, Marvin W., and Richard Smith.
Ancient Christian Magic: Coptic Texts of Ritual Power.
Princeton (New Jersey): Princeton University Press, 1999, no. 134, pp. 311-322.

Anderhalve meter cultuur

Heel graag zou ik weer naar een tentoonstelling willen.
Misschien wel naar ‘Textiel uit Egypte’, onderstaande foto van een
tweet kondigt die tentoonstelling aan.

TweetDanielSolimanRMOTextielUitEgypte

Daniel Soliman van het RMO (Rijksmuseum van Oudheden in Leiden) toont trots de opbouw van de nieuwe tentoonstelling die in volle gang is. Er is echter een probleem.


Ik ken niet de details van deze tentoonstelling.
Laat staan dat ik weet hoe de inrichting er uit gaat zien.
Maar ik ken de ruimte in het RMO wel.
De tentoonstellingsruimte van de tijdelijke tentoonstellingen
in bij uitstek geschikt om ingericht te worden op de
‘Anderhalve meter cultuur’.

Probleem bij de meeste musea is dat de tentoonstellingen
opgebouwd zijn rond zalen.
Je loopt dan van zaal naar zaal, kris kras, je eigen route zoekend,
individueel maar samen, met vaak tientallen andere bezoekers.
Hele drommen voor ieder schilderij of voorwerp.
Denk toptentoonstellingen Rijksmuseum in Amsterdam.
Dat kan nu even niet.

Bij het RMO is dat niet anders maar daar liggen wel kansen:
de looproute van de tentoonstelling is:
uit de lift rechts naar de ingang van de tentoonstelling en
dan links en links en links en links tot je terug bij het begin bent.
Okay, de werkelijkheid is misschien iets ingewikkelder maar
dit klopt in grote lijnen wel.
Tot nu toe kon je de tentoonstelling ook in omgekeerde
volgorde bekijken als je dat wil.

Dan staan de voorwerpen eigenlijk grofweg links tegen de muur,
rechts tegen de muur en in het midden vaak in vitrines.
Vitrines weg, is dus meer ruimte voor de bezoeker.

Door de hoeken in het ‘parcours’, de natuurlijke begrenzing van de
originele kamers waar de tentoonstelling wordt opgesteld
en de geringe afmetingen van ieder ‘compartiment’,
kun je een route door de tentoonstelling maken (éénrichtingsverkeer)
waarbij mensen op een redelijk natuurlijke manier,
allemaal in dezelfde richting lopend,
in kleine groepjes van 1 of 2 of per familie,
van ‘compartiment’ naar ‘compartiment’ lopen.

Daarbij moeten ze er voor zorgen of moeten er voorzieningen komen,
dat men pas een nieuw compartiment kan betreden
als dat verlaten is door de vorige bezoeker(s).

Waarschijnlijk moet dat dan met een gereduceerd aantal voorwerpen.

Ideaal is het niet, maar nu kunnen we niets zien.

Op twitter heb ik gevraagd of de tentoonstelling
‘1,5 meter-proof’ was. Nog geen reactie gehad.

Het boek bij de tentoonstelling lijkt me interessant.