XXL Papier

Vandaag was ik in het Rijksmuseum in Amsterdam
en zag daar de tentoonstelling XXL Papier.
Een tentoonstelling over grote voorwerpen die op
papier zijn uitgevoerd.
Dat leidde tot een verrassende selectie.

IMG_8323WoodyVanAmenHabanera(AriaUitBizetsCarmen)1961BeschilderdGeperforeerdKarton

Woody van Amen, Habanera (Aria uit Bizets Carmen), 1961, beschilderd en geperformeerd karton.

IMG_8326WoodyVanAmenHabanera(AriaUitBizetsCarmen)1961BeschilderdGeperforeerdKartonTxTIMG_8325WoodyVanAmenHabanera(AriaUitBizetsCarmen)1961BeschilderdGeperforeerdKarton


IMG_8327ErikAndriesseTakMetWitteLelies1992GouacheEnPenInInkt

Erik Andriesse, Tak met witte lelies, 1992, gouache en pen in inkt (en let op de skeletdelen).

IMG_8328ErikAndriesseTakMetWitteLelies1992GouacheEnPenInInkt


IMG_8329GebroedersBorgmannEnHeinrichHeylReuzenCycloramaCa1853GouacheFragment

Gebroeders Borgmann en Heinrich Heyl, Reuzen Cyclorama, circa 1853, gouache (Fragment).

IMG_8330GebroedersBorgmannEnHeinrichHeylReuzenCycloramaCa1853GouacheTXT


IMG_8332XuYanghong(toegeschreven)HonderdKinderenCa1700PenEnPenseelInInktEnWaterverfFragmentIMG_8333XuYanghong(toegeschreven)HonderdKinderenCa1700PenEnPenseelInInktEnWaterverfFragment

Xu Yanghong (toegeschreven), Honderd Kinderen, circa 1700, pen en penseel in inkt en waterverf (Fragmenten).

IMG_8331XuYanghong(toegeschreven)HonderdKinderenCa1700PenEnPenseelInInktEnWaterverfTXT


Steendruk

In mijn werkplaats was ik altijd steendruk met het binden van
boeken en ik was toen ook geïnteresseerd in het drukproces.
Een van de mensen die toegang had tot het deel van de
FutureDome waar mijn werkplaats zich bevond, liet een
folder achter van het Nederlands Steendruk Museum.
Afgelopen weekend ben ik er op bezoek geweest.

De grootste wow-factor zat hem in de link van Senefelder via
zijn uitvinding van de steendruk, via fotolithografie en
chromolithografie naar de chip machines van ASML.

DSC03798NederlandsSteendrukMuseumCarolusgebouw

Het Carolusgebouw in Valkenswaard is een complex met meerdere culturele organisaties. Het Nederlands Steendrukmuseum is er één van.


Het museum bestaat eigenlijk uit drie delen:
= het museum dat de uitvinding van Senefelder uitlegt en de ontwikkelingen
die er daarna op zijn voortgebouwd;
= een ruimte waar lithografische (toegepaste) kunst wordt getoond
= een werkplaats met een paar machines, veel lithostenen en veel ruimte
voor workshops.

DSC03799NederlandsSteendrukMuseumAloisSenefelderReplocaEersteLithopers

Dit is een replica van de pers die Alois Senefelder gebruikte om zijn lithostenen af te drukken.


DSC03801NederlandsSteendrukMuseumVanGoghAardappeletersOpSteen

In een vitrine ligt deze lithosteen met ‘De aardappeleters’ van Vincent van Gogh.

DSC03800NederlandsSteendrukMuseumVanGoghAardappeletersOpSteenTXT


DSC03802NederlandsSteendrukMuseumHaagscheHopjesHollandsTafereelMoskouChocolade

Het lithografisch proces begon met het maken van zwart/wit afbeeldingen. Die kon je met losse loden letters niet maken. Dat proces ontwikkelde zich via het gebruik van negatieven en later kleur, tot een middel om reclame en verpakkingsmateriaal te maken. Zoals hier op blik. Haagsche hopjes en een blauw/wit Hollands tafereel gemaakt in Moskou voor een blik met chocolade.


DSC03805NederlandsSteendrukMuseumFotolithographie

Hier ligt een negatief op een steen waarmee later in het proces de afdrukken kunnen worden gemaakt. De steen is de drager en het begin van het proces. De kombinatie van de eigenschappen van de steen (glad te schuren, kalk, poriën), het tekenen met een geprepareerde tekenstift, Arabische gom en nog een paar stoffen, stappen en goed kunnen tekenen maakt de steendruk.


DSC03806NederlandsSteendrukMuseumBelichting

Hier zie je hoe de belichting in zijn werk ging.


DSC03807NederlandsSteendrukMuseumJanSluijtersOntwerp1919

Kunstenaars gebruikten de techniek en het museum heeft er een aantal voorbeelden van. Deze sprak me aan (boek), Jan Sluijters heeft een litho ontworpen in 1919 voor de boekband in deze vitrine.


Deze Netflix avant la lettre is een thuistheater (cyclorama) met een verhaal gemaakt uit afbeeldingen die gemaakt zijn met het lithografieproces.

DSC03810NederlandsSteendrukMuseumCycloramaAnExpeditionThroughAfricaCa1890LuxusPapierfabrikBerlinTXT

Het product is gemaakt door Luxus Papierfabrik Berlin. Cyclorama: An expedition through Africa, circa 1890.


DSC03812NederlandsSteendrukMuseumSnelpers1900Demonstratie

Een van de vrijwilligers gaf graag een demonstratie met deze pers uit 1900. Dit is een ‘kleine’ Snelpers. De pers heeft een mechanisme om de steen in te inkten, rollen om het papier in te voeren en te bedrukken en een bed dat de lithosteen beweegt. Één persoon kon de pers bedienen.

DSC03813NederlandsSteendrukMuseumSnelpers1900

Hier ligt de steen nog voorin…….

DSC03814NederlandsSteendrukMuseumSnelpers1900

…..en hier ligt hij achterin.

DSC03815NederlandsSteendrukMuseumSnelpers1900TXT


DSC03816NederlandsSteendrukMuseumDraagbaarSteendrukpersje

Dit is een ‘draagbaar’ model.

DSC03817NederlandsSteendrukMuseumDraagbaarSteendrukpersje


Binnenkort meer over de werkplaats.

Verander de drager van steen naar silicium (zand), print de afbeelding
met een materiaal waardoor elektriciteit loopt (halfgeleider) en je spreekt
van de chip. Dat is de link naar ASML.