Aantekeningen uit Musée Guimet (7): Shiva en Parvati

Het beeld werd aan het Musée Guimet geschonken
door Jean-Pierre Schotsmans
ter nagedachtenis aan zijn echtgenote Janine Schotsmans-Wolfers.
Zij was kunsthistorica, hoofd van de afdeling India en Zuidoost-Azië
van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel
en publiceerde over Indiase kunst.
De schenking verbindt dit Zuid-Indiase brons
niet alleen met de religieuze en artistieke cultuur van Tamil Nadu,
maar ook met de geschiedenis van het Europese onderzoek naar Indiase kunst.

DSC08104 01 ParijsMuseeGuimetShivaEtParvatiTamilNadu13th-14thCentCEBronzeDonJPSchotsmansEnSouvenirDeJanineSchotsmans-WolfersMA6056
Parijs, Musée Guimet, Shiva et Parvati, Tamil Nadu, 13th – 14th century CE, bronze, don J.-P. Schotsmans en souvenir de Janine Schotsmans-Wolfers. MA 6056.

Shiva en Parvati zijn gezeten op afzonderlijke kussens
op een rechthoekig platform.
Shiva bevindt zich links voor de beschouwer
en is iets groter weergegeven dan Parvati.
Hoewel hun houdingen elkaar spiegelen,
is de compositie niet volledig symmetrisch.
Bij beide figuren rust één been gevouwen op het kussen,
terwijl het andere ontspannen over de voorzijde afhangt.
Beide godheden behouden daarbij duidelijk een eigen plaats
binnen de voorstelling.
Zij raken elkaar nergens en lijken als afzonderlijke figuren
op het platform te zijn geplaatst.
Of deze ruimtelijke scheiding een bewuste artistieke keuze was
of samenhangt met de technische opbouw van het ensemble,
valt op basis van het beeld alleen niet vast te stellen.
Het resultaat is in ieder geval een voorstelling
waarin Shiva en Parvati als paar optreden
zonder hun individuele aanwezigheid te verliezen.

DSC08104 02 ParijsMuseeGuimetShivaEtParvatiTamilNadu13th-14thCentCEBronzeDonJPSchotsmansEnSouvenirDeJanineSchotsmans-WolfersMA6056
DSC08104 03 ParijsMuseeGuimetShivaEtParvatiTamilNadu13th-14thCentCEBronzeDonJPSchotsmansEnSouvenirDeJanineSchotsmans-WolfersMA6056
DSC08104 04 ParijsMuseeGuimetShivaEtParvatiTamilNadu13th-14thCentCEBronzeDonJPSchotsmansEnSouvenirDeJanineSchotsmans-WolfersMA6056

Shiva neemt binnen de compositie de meest prominente plaats in.
Hij is vierarmig weergegeven en draagt in zijn opgeheven handen
een bijl en een hert,
traditionele attributen die hem onmiddellijk identificeren.
Meerdere halssnoeren, borstornamenten en parelsnoeren
volgen de contouren van het bovenlichaam
en benadrukken schouders en borst.
Opvallend is hoe verschillende snoeren
boven een centraal borstornament samenkomen.
Van daaruit lopen drie parelsnoeren verder naar beneden,
waarvan er twee lijken aan te sluiten bij de sieraden rond de heupen.
Het resultaat is een opvallend lijnenspel
dat zich uitstrekt van de hals tot onder de navel.
Toch blijft de anatomie opmerkelijk rustig gemodelleerd.

DSC08104 05 ParijsMuseeGuimetShivaEtParvatiTamilNadu13th-14thCentCEBronzeDonJPSchotsmansEnSouvenirDeJanineSchotsmans-WolfersMA6056
Shiva.
DSC08104 06 ParijsMuseeGuimetShivaEtParvatiTamilNadu13th-14thCentCEBronzeDonJPSchotsmansEnSouvenirDeJanineSchotsmans-WolfersMA6056
Parvati.
DSC08104 07 ParijsMuseeGuimetShivaEtParvatiTamilNadu13th-14thCentCEBronzeDonJPSchotsmansEnSouvenirDeJanineSchotsmans-WolfersMA6056
Shiva.
DSC08104 08 ParijsMuseeGuimetShivaEtParvatiTamilNadu13th-14thCentCEBronzeDonJPSchotsmansEnSouvenirDeJanineSchotsmans-WolfersMA6056
Parvati.
DSC08105 01 ParijsMuseeGuimetShivaEtParvatiTamilNadu13th-14thCentCEBronzeDonJPSchotsmansEnSouvenirDeJanineSchotsmans-WolfersMA6056
DSC08105 02 ParijsMuseeGuimetShivaEtParvatiTamilNadu13th-14thCentCEBronzeDonJPSchotsmansEnSouvenirDeJanineSchotsmans-WolfersMA6056
DSC08107ParijsMuseeGuimetShivaEtParvatiTamilNadu13th-14thCentCEBronzeDonJPSchotsmansEnSouvenirDeJanineSchotsmans-WolfersMA6056
DSC08108ParijsMuseeGuimetShivaEtParvatiTamilNadu13th-14thCentCEBronzeDonJPSchotsmansEnSouvenirDeJanineSchotsmans-WolfersMA6056

Ook in het hoofd keert het contrast tussen een rustig gemodelleerd gezicht
en een rijk uitgewerkte kroon terug.
Het gezicht met zijn langgerekte ogen, rechte neus en volle lippen
straalt rust uit, terwijl de hoge kroon veel rijker is uitgewerkt.
In de opgestoken haardos zijn verschillende symbolische elementen verwerkt,
waaronder vermoedelijk de halvemaan.
Grote cirkelvormige oorsieraden begeleiden de overgang
van hoofd naar lichaam.
Achter het hoofd zijn bovendien wielvormige schijven zichtbaar,
die het silhouet verder accentueren

DSC08109ParijsMuseeGuimetShivaEtParvatiTamilNadu13th-14thCentCEBronzeDonJPSchotsmansEnSouvenirDeJanineSchotsmans-WolfersMA6056

Parvati vormt een rustiger tegenwicht voor Shiva.
Zij is met twee armen weergegeven en haar kroon is eenvoudiger van opbouw
dan die van Shiva.
Dat betekent echter niet dat zij minder rijk is versierd.
Ook Parvati draagt talrijke sieraden rond hals, schouders,
bovenarmen, middel en benen.
Haar gestalte is zorgvuldig gemodelleerd,
waarbij vooral de nadrukkelijk weergegeven borstpartij
haar een sterke aanwezigheid binnen de compositie geeft.
De verschillen tussen beide figuren liggen daardoor
minder in de rijkdom van de uitwerking
dan in de iconografische nadruk die aan Shiva wordt gegeven.

Pas bij nadere beschouwing blijkt dat het rechthoekige platform
meer is dan een sokkel.
Aan de zijkanten bevinden zich grote ringen,
terwijl aan de voorzijde ronde openingen zichtbaar zijn.
Welke functie deze constructieve elementen precies vervulden,
valt op basis van het beeld alleen niet vast te stellen.
Zij suggereren echter dat het platform een functie had
die verder ging dan het vormen van een basis voor de beide figuren.