Aantekeningen uit Musée Guimet (3): drie onverwachte gouden lotussen

Mijn bezoek aan het Musée Guimet was nog maar nauwelijks begonnen
toen de afdeling India mij al twee onverwachte voorwerpen voorschotelde.
Eerst stond daar een megalithische sarcofaag,
niet bepaald het eerste wat ik hier had verwacht.
Aan de andere kant van de gang lagen gouden sieraden
die bij dezelfde grafvondst bleken te horen.
Ook die verrasten mij,
niet alleen door hun aanwezigheid,
maar vooral door de verfijning van het goudsmidswerk.

DSC08093ParijsMuseeGuimetBijouxEtÈlémentsDeBijouxIndiaSouttoukenyPuducherry2ndCentBCEGold PendentifÀChaînetteEtFleursDeLotusMA1836-BouclesD'OreillesMA1837
Parijs, Musée Guimet, Bijoux et èléments de bijoux, India, Souttoukeny, Puducherry, 2nd century BCE, gold: pendentif àchaînette et fleurs de lotus, MA 1836 – Boucles d’oreilles, MA 1837.

De foto’s waren moeilijk te maken.
De gouden voorwerpen lagen achter spiegelend glas,
aan de andere kant van de gang waar ook de megalithische sarcofaag stond.
Pas later begreep ik dat beide bij elkaar hoorden.
Het waren grafgiften uit dezelfde megalithische grafkamer:
gouden oorbellen, armbanden, kralen en een uitzonderlijk fijne ketting
met lotusbloemen.
Een deel van deze sieraden was in een van de sarcofagen
bij de menselijke resten neergelegd;
andere lagen in een pot onder de stenen vloer van het graf.

Vooral de verfijning van het goudsmidswerk valt op.
De oorbellen zijn opgebouwd uit talloze kleine gouden kegeltjes.
Aan de lange, uiterst fijne ketting hangt onderaan een lotusvormige hanger.
Ook de twee andere uiteinden van de ketting
eindigen elk in een kleinere lotusbloem.
Zo keert het lotusmotief op drie plaatsen in het sieraad terug.

Misschien lagen er nog meer bijzondere voorwerpen in de vitrines,
maar tijdens mijn bezoek
was de samenhang met de sarcofaag mij volledig ontgaan.

DSC08091ParijsMuseeGuimetBijouxEtÈlémentsDeBijouxIndiaSouttoukenyPuducherry2ndCentBCEGold BouclesD'OreillesMA1837
Boucles d’oreilles, MA1837. Mission archéologique Francaise des Indes, fouilles de Jean-Marie en Geneviève Casal, 1947–1950 (Franse archeologische missie in India, opgravingen door Jean-Marie en Geneviève Casal, 1947–1950).

Misschien is het vooral de combinatie van ouderdom en verfijning
die mij ontroert:
ruim tweeduizend jaar later is de aandacht
waarmee deze sieraden zijn gemaakt nog altijd zichtbaar.


Aantekeningen uit Musée Guimet (2): Wat is dit?

Inleiding

Toen ik het Musée Guimet voor het eerst binnenkwam
ging ik meteen op zoek naar de Shiva Nataraj.
Ik zag hem in de verte staan op een hoge sokkel en nadrukkelijk uitgelicht.
Terwijl ik erheen liep via wat mij een brede gang leek,
viel mijn oog op een merkwaardig object.

Het stond links in de ‘gang’, een beetje alleen.
Ik had geen idee wat het was of waar het voorwerp vandaan kon komen.
Ik keek er goed naar en zag de vele poten onder iets wat ik
nog nooit eerder had gezien.
Natuurlijk fotografeerde ik ook de Franse zaaltekst.
Die tekst probeerde ik te ontcijferen, maar mijn Frans is onvoldoende
en ik wilde naar het grote Shiva-beeld.
Ik dacht: dat komt vast wel als ik thuis ben.
Ik keek nog eens goed en maakte de foto van de korte kant van het voorwerp.
Pas thuis ontdekte ik dat ik stond te kijken naar een sarcofaag uit Zuid-India.

DSC08088 01 ParijsMuseeGuimetSarcophageMégalithiqueSouttoukenyPuducherry200BCERedTerracottaMA997
Parijs, Musée Guimet, Sarcophage mégalithique, Souttoukeny, Puducherry, 200 BCE, red terracotta, MA 997.
DSC08089ParijsMuseeGuimetSarcophageMégalithiqueSouttoukenyPuducherry200BCE Txt

Vertaling door Copilot:

Sarcofaag afkomstig uit een megalithisch graf
Souttoukeny (grondgebied van Puducherry)
2e eeuw v.Chr.
Rode terracotta

Het megalithische graf dat op de vindplaats van Souttoukeny werd onderzocht, bevatte behalve een grote hoeveelheid aardewerk ook wapens en ijzeren werktuigen, evenals een uitzonderlijke verzameling gouden en zilveren sieraden en twee terracotta sarcofagen. Onderzoek van de botresten die in de sarcofagen werden aangetroffen, heeft aangetoond dat de lichamen eerst aan de open lucht waren blootgesteld en waren ont-vleesd, voordat zij in de sarcofagen werden bijgezet.

Franse archeologische missie in India; opgravingen van Jean‑Marie en Geneviève Casal, 1947-1950. Inventarisnummer MA 997.

DSC08090 01 ParijsMuseeGuimetSarcophageMégalithiqueSouttoukenyPuducherry200BCERedTerracottaMA997

Thuis bleek de Franse zaaltekst meer informatie te bevatten
dan ik tijdens mijn bezoek had kunnen ontcijferen.
Volgens het Musée Guimet gaat het om een terracotta sarcofaag
uit Souttoukeny, niet ver van het huidige Puducherry in Zuid-India.
Het voorwerp wordt gedateerd in de 2e eeuw v.Chr.
en maakt deel uit van een graftraditie
die door archeologen wordt aangeduid als megalithisch.

Die uitleg riep bij mij echter meer vragen op dan zij beantwoordde.
Bij het woord sarcofaag denk ik aan een stenen of houten kist,
niet aan een groot terracotta voorwerp dat op een reeks poten staat.
Ook de aanduiding “megalithisch” hielp mij aanvankelijk niet veel verder.
Ik kende het begrip vooral van Europese hunebedden
en had niet verwacht het tegen te komen bij een object uit India
dat nog geen 2500 jaar oud is.

Het museum vermeldt bovendien dat in deze sarcofaag
menselijke resten werden aangetroffen nadat de lichamen eerst
aan de open lucht waren blootgesteld
en de weke delen waren verdwenen.
Vervolgens werden de beenderen in de sarcofaag bijgezet.
Die informatie zegt iets over de begrafenisrituelen,
maar helpt nauwelijks om het voorwerp zelf te begrijpen.
Waarom koos men voor deze rechthoekige vorm?
Waarom heeft het zoveel poten?
Waarom is zoveel aandacht besteed aan de versiering?
En waarom ziet het er zo anders uit dan vrijwel alles
wat ik verder in de Indiase afdeling van het museum tegenkwam?

Juist daardoor bleef ik er langer naar kijken dan ik oorspronkelijk van plan was.

DSC08088 02 ParijsMuseeGuimetSarcophageMégalithiqueSouttoukenyPuducherry200BCERedTerracottaMA997
DSC08088 03 ParijsMuseeGuimetSarcophageMégalithiqueSouttoukenyPuducherry200BCERedTerracottaMA997

Toen ik de foto’s thuis beter bekeek, viel mij op
hoeveel aandacht aan de afwerking was besteed.
De poten zijn niet eenvoudig gevormde steunen
die het gewicht van de sarcofaag dragen.
Elke poot heeft een eigen vorm met verdikkingen en horizontale banden.
Ook de lange zijde is versierd met aangebrachte reliëfs
waarvan de betekenis mij niet duidelijk werd.

Dat roept vragen op.
Waarom heeft het voorwerp zoveel poten?
Wat stellen de ronde ornamenten voor?
In de informatie van het museum vond ik daar geen antwoord op.

Tijdens het zoeken naar meer achtergrondinformatie
stuitte ik op het artikel
Megalithic Burial Tradition in South India: Special Emphasis on Sarcophagi.
Daaruit bleek dat het object in het Musée Guimet
geen op zichzelf staande vondst is.
Sarcofagen van gebakken klei komen op verschillende plaatsen in Zuid-India voor.
Sommige staan net als dit exemplaar op poten,
terwijl andere een heel andere vorm hebben.
Het artikel noemt zelfs voorbeelden
die worden beschreven als dier-, boot- of brievenbusvormig.

Opmerkelijk genoeg noemt het artikel het exemplaar uit Souttoukeny niet.
Het hielp mij wel om het object in een bredere traditie te plaatsen,
maar niet om dit specifieke voorwerp beter te begrijpen.
Over de betekenis van de vele poten, de rechthoekige vorm
en de opvallende decoraties vond ik nauwelijks informatie.

Daardoor bleef de sarcofaag voor mij iets raadselachtigs houden.
De functie is duidelijk: het gaat om een grafobject.
Maar de vorm lijkt een betekenis te hebben gehad
die voor de oorspronkelijke gebruikers vanzelfsprekend was
en voor moderne bezoekers grotendeels verloren is gegaan.

DSC08088 04 ParijsMuseeGuimetSarcophageMégalithiqueSouttoukenyPuducherry200BCERedTerracottaMA997
DSC08090 02 ParijsMuseeGuimetSarcophageMégalithiqueSouttoukenyPuducherry200BCERedTerracottaMA997

Afronding

De foto’s beantwoorden uiteindelijk niet alle vragen.
Ook online bleek verrassend weinig informatie
over juist dit exemplaar uit Souttoukeny beschikbaar.
De sarcofaag blijkt deel uit te maken
van een grotere Zuid-Indiase graftraditie,
maar over de betekenis van de rechthoekige vorm,
de vele poten en de decoraties vond ik nauwelijks iets terug.

De geperforeerde bodem roept eveneens vragen op.
In een artikel over Zuid-Indiase sarcofagen wordt gesuggereerd
dat dergelijke openingen samenhangen met begrafenisrituelen
en mogelijk dienden voor de afvoer van water.
Het blijft echter een hypothese
en voor het exemplaar in het Musée Guimet
wordt geen nadere verklaring gegeven.

Misschien is dat wel wat mij het meest is bijgebleven
van mijn aanvankelijke vraag: “Wat is dit?”
Ik weet nu dat het gaat om een Zuid-Indiase terracotta sarcofaag
uit de 2e eeuw v.Chr.
Ik weet ook dat dergelijke sarcofagen deel uitmaken
van een bredere megalithische graftraditie.
Maar de vele poten, de decoraties en de geperforeerde bodem
blijven vragen oproepen waarop ik nauwelijks antwoorden heb gevonden.

Misschien is dat juist de kracht van dit object.
Bij veel museumstukken vertelt het zaalbord de bezoeker wat hij ziet.
Hier bleef een deel van het raadsel bestaan.

Wanneer je dat raadsel probeert te ontwarren,
valt op hoe moeilijk het soms is om wetenschappelijke kennis te bereiken.
Veel publicaties zijn slechts beperkt toegankelijk
en de informatie die wel beschikbaar is,
moet vervolgens nog worden geplaatst in de context van het voorwerp zelf.
Dat is precies de brug die de wetenschappelijke wereld
zegt te willen slaan tussen onderzoek en publiek.
Bij deze sarcofaag bleek die brug voor mij verrassend smal.

Toen ik verder liep naar de Shiva Nataraja
wist ik meer dan toen ik het object voor het eerst zag,
maar nog lang niet alles.


The Great Liao / De Grote Liao

The Great Liao / De Grote Liao is de naam van een dynastie
van heersers in grofweg Noord-China van 907 – 1125 na Christus.
Deze mensen leefden vooral als nomaden en dat zie je terug
in de vondsten die tentoongesteld worden in het Drents Museum.
Gisteren bezocht ik de tentoonstelling over de Khitan (naam
van het volk dat de Great Liao dynastie vormden) in Assen.

Deze voor ons onbekende cultuur levert een prachtige tentoonstelling op.
Zeer de moeite waard om daarvoor naar Drenthe te gaan.

 photo WP_20170715_004VerguldZilverenKleinoodFunctieOnbekend900-1100GrafvondstPrinsVanWeiChifeng.jpg

Verguld zilverend kleinood waarvan de functie ons onbekend is. Het is een grafvondst uit het graf van de Prins van Wei in Chifeng. 900 – 1100 na Christus.


 photo WP_20170715_007TweePrachtigeVazenLinksInDeVormVanLerenZak.jpg

Twee prachtige buidelvazen. Deze keramische vazen zijn afgeleid van en gemoddeleerd naar leren guidels die je, gevuld met vloeistof, mee kunt nemen tijdens paardrijden. Je ziet de leren naden in het keramiek.


 photo WP_20170715_008Tekst.jpg

 photo WP_20170715_007TweePrachtigeVazenLinksInDeVormVanLerenZakMetDraakDetail.jpg

Detail van de draak op de buidelvaas.


 photo WP_20170715_009Tekst.jpg

 photo WP_20170715_007TweePrachtigeVazenLinksInDeVormVanLerenZakRechtsMetAfbeeldingMythischeVogelMetMensenhoofd.jpg

Detail van het mythische wezen op de rechtervaas met de vogel met een menselijk hoofd.


 photo WP_20170715_010Paardentuig.jpg

Dat paarden belangrijk zijn voor nomaden lijkt me een open deur. Daarom is het paardentuig een goede mogelijkheid om te laten zien wat je maatschappelijke status is.


 photo WP_20170715_011VerguldPaardentuigTekst.jpg

 photo WP_20170715_010PaardentuigDetail.jpg

Detail van het verguld paardentuig. Wat ik zo mooi van de tentoonstelling vind is dat je goed de invloed kunt zien op latere kunstuitingen in China. Je ziet hier bijvoorbeeld al draken die honderden jaren later tijdens de Ming dynastie nog steeds belangrijk waren.


De graven die men sinds de jaren 80 en 90 van de vorige eeuw
heeft gevonden en onderzocht, vormen op zich zelf ook
belangrijke delen van de Khitan-cultuur. De manier waarop men
dat in Assen laat zien is door twee reconstructies van tombes
met daarbij de muurschilderingen. Misschien niet zo mooi
als de originelen die uitgebreid op video, film en foto’s te zien zijn
maar de reconstructies geven een goed ruimtelijk beeld.
De volgende foto’s zijn van de reconstructie:

 photo WP_20170715_012TombeReconstructieZhangShiqingWeHebbenAllesBijOnsOmBuitenTheeTeGaanDrinken.jpg

Tombereconstructie. Tombe van Zhang Shiqing. Deze afbeelding toont bedienden die alles bij zich hebben om ergens buiten van thee te gaan genieten. Parasol, paard en theeservies.


 photo WP_20170715_013TombeReconstructieZhangShiqingDak.jpg

Tombereconstructie. Tombe van Zhang Shiqing. Plafond van een grafkamer met de dierenriem.


 photo WP_20170715_014TombeReconstructieZhangShiqingEters.jpg

Tombereconstructie. Tombe van Zhang Shiqing. Twee mannen zitten aan tafel te eten.


 photo WP_20170715_015TombeReconstructieZhangShiqingWachters.jpg

Tombereconstructie. Tombe van Zhang Shiqing. Twee wachters aan beide zijdes van de tombe.


 photo WP_20170715_016TombeReconstructieZhangShiqingOrkestMetMannelijkeMizikanten.jpg

Tombereconstructie. Tombe van Zhang Shiqing. Orkest met mannelijke muzikanten.


 photo WP_20170715_017DierenriemOpPlafondVanGraftombe.jpg

Op een groot bord met een duidelijke foto wordt uitgelegd wat je precies ziet van de dierenriem op het plafond in de tombe.


 photo WP_20170715_018ZhangZhiqingKop.jpg

 photo WP_20170715_018ZhangZhiqingTekst.jpg

 photo WP_20170715_017TombeZhangShiqing.jpg


De tentoonstellingsruimte is aan alle kanten voorzien van beelden
van de steppes waar de Khitan leefden. Op een plaats zag ik
dat men ook beelden projecteerden op die foto.

 photo WP_20170715_019ProjectieOpDeWandMetHerderEnDieren.jpg

Zo zie je hier een herder die te paard uitziet over zijn dieren.


 photo WP_20170715_020ProjectieOpDeWandMetFotoVanBegrafenis.jpg

Terwijl even later een begrafenisstoet in een graftombe verdwijnt. Er zijn tombes die men gevonden heeft die geplunderd zijn over de eeuwen, maar er zijn ook graven volledig in tact gevonden. Van die laatste zijn er grafvondsten te zien in Assen die spectaculair genoemd mogen worden. Dan gaat het bijvoorbeeld om het graf van de prinses van de staat Chen en haar echtgenoot. Het graf dateert van 1018 en is in 1986 ontdekt bij Qinglongshan in Binnen-Mongolie.


 photo WP_20170715_021GoudenMaskerVanPrinsesVanChen1018naChr.jpg

Gouden masker van de Prinses van Chen, 1018 na Christus.


 photo WP_20170715_026GoudenMaskerVanPrinsesVanChen1018naChrTekst.jpg

 photo WP_20170715_022GoudenMaskerVanPrinsesVanChen1018naChr.jpg

Gouden masker van de Prinses van Chen, 1018 na Christus.


 photo WP_20170715_023GoudenMaskerVanPrinsesVanChen1018naChrPlatGezicht.jpg

Gouden masker van de Prinses van Chen, 1018 na Christus. Een zo typisch plat gezicht.


 photo WP_20170715_023GoudenMaskerVanPrinsesVanChen1018naChrPlatGezichtMetBevestigingsgaatjes.jpg

Hier zijn in het gouden masker van de prinses van Chen mooi de gaatjes te zien waarmee het masker kon worden vastgemaakt.


 photo WP_20170715_024VerguldenZilverenRijlaarzenVanPrinsesVanChen1018naChr.jpg

Dit zijn heel speciale voorwerpen: vergulden zilveren rijlaarsen van de prinses van Chen, 1018 na Christus.


 photo WP_20170715_024VerguldenZilverenRijlaarzenVanPrinsesVanChen1018naChrDetail.jpg

Dit is een detail van een van de laarzen. Je kunt aan de gaatjes zien hoe de verschillende zilveren delen aan elkaar gezet werden.

 photo WP_20170715_025VerguldenZilverenRijlaarzenTekst.jpg


 photo WP_20170715_027StenenBeeldVanEenBoeddhistischeHeilige1000-1100NaChrAnanmiaoChifeng.jpg

Stenen beeld van een Boeddhistische heilige, 1000 – 1100 na Christus, gevonden bij de oude stad An’anmiao, Chifeng.


 photo WP_20170715_029VerguldZilverenKroonUitEenGeplunderdeTombeInHohhot900-1100NaChr.jpg

Verguld zilveren kroon uit een geplunderd graf in Hohhot, 900 – 1100 na Christus.


 photo WP_20170715_031VerguldZilverenKroonUitEenGeplunderdeTombeInHohhot900-1100NaChrMiddeninZeteltEenPhoenix.jpg

Verguld zilveren kroon uit een geplunderd graf in Hohhot met in het midden een phoenix.


 photo WP_20170715_033VerguldBronzenPlaatGraftombeVanYeluYuzhiChifeng942NaChr.jpg

Verguld bronzen plaat van de sarcofaag van Yelu Yuzhi, Chifeng. 942 na Christus.


 photo WP_20170715_033VerguldBronzenPlaatGraftombeVanYeluYuzhiChifeng942NaChrDetail.jpg

Detail van de vogelkop.

 photo WP_20170715_034VerguldBronzenPlaatGraftombeVanYeluYuzhiChifeng942NaChrTekst.jpg


Kortom, je kijkt je ogen uit.
Een fantastische chinese wereld die voor veel mensen
volledig onbekend zal zijn.
Wat een kans!