De Pont: James Turrell

Fotograferen kun je het werk van James Turell eigenlijk niet.
Toch heb ik vanmiddag twee foto’s gemaakt in museum De Pont
in Tilburg, om hier te delen met mijn bezoekers.
James Turrell maakt kunst met licht.
Heel vaak fel gekleurd licht.
Zo ook in Tilburg, in de mooie grote ruimtes die vakkundig
verduisterd zijn.
Hierdoor worden je ogen gedwongen zich steeds weer, opnieuw
aan te passen en wordt je verstand even buiten spel gezet.
In dat korte moment dat je ogen wennen aan de donkerte
en de felle vlek voor je, weet je even niet precies wat je ziet.
Op dat moment zie je alleen maar licht.
Het lukt James Turrell iedere keer weer.
Het is een zeldzame ervaring en daarom zie ik zijn werk zo graag.

 photo WP_20150731_003JamesTurrell.jpg

De namen van de werken heb ik niet opgeschreven. Misschien kan ik ze vinden op de website van De Pont. Maar dit violette werk is geen projectie. In de hoek van een grote donkere ruimte is nog een ruimte gebouwd. Daarin straalt het felle licht. Je kijkt naar die ruimte door deze ‘ruit’. Maar omdat het geen projectie op een vlak is, kijk je ergens in. Maar je ziet in het begin de achtermuur niet. De contouren van de achterliggende ruimte blijven voor je verstand verborgen. Waar komt het licht vandaan? Je hersenen kunnen het niet plaatsen en even zie je alleen een object van licht. Fantastisch!.


 photo WP_20150731_006DePontJamesTurrell.jpg

Het tweede werk dat ik heb gefotografeerd is wel een projectie. Maar niet op een vlakke wand. Er is een vlak in een hoek van de zaal een beetje naar voor geplaatst. Op die manier bereikt hij ook wel een vervreemdend effect meer niet zo als met bijvoorbeeld Wedgework III, een werk in de collectie van De Pont dat ik vandaag weer gezien heb.


Ik heb het al eerder gezegd: wat een prachtige ruimtes.
Daar zou je alleen al voor moeten gaan kijken.
de werken die je er kunt zien zijn meestal heel bijzonder.

Een paar voorbeelden: een omdat het over boeken gaat en twee
omdat de kunstenaar een ‘kunstenaar van de schaduw’ is.
Een mooie tegenstelling tot James Turrell.

 photo WP_20150731_007GuidoGeelenZondertitelVaasbeeldMetBoekenRK0151993KleiGlasVerseBloemen.jpg

Dit werk hangt in het restaurant. Guido Geelen, Zonder titel (Vaasbeeld met boeken), R.K. 015, 1993, klei , glas en verse bloemen. Hangt dicht bij een mooie Marc Mulders.


 photo WP_20150731_004ChristianBoltanskiLesBouglesDeKaarsen199312KoperenFiguurtjesOpZinkenConcoleMetWaxinelichtjes01.jpg

Dit zijn twee voorbeelden van een werk van Christian Boltanski, Les Bougles (De kaarsen), 1993, 12 koperen figuurtjes op zinken console met waxinelichtjes.

 photo WP_20150731_004ChristianBoltanskiLesBouglesDeKaarsen199312KoperenFiguurtjesOpZinkenConcoleMetWaxinelichtjes02.jpg


Ai WeiWei

Ai WeiWei (met twee hoofdletters W is leuker).
Deel twee van mijn serie foto’s van de tentoonstelling in de Pont.

Ai WeiWei, Grapes, 2010.

Ai WeiWei, 5000 kilo sunflower seeds, 2010.

Sunflower Seeds bestaat uit miljoenen kleine beeldjes, ogenschijnlijk identiek, maar stuk voor stuk met de hand gevormd en beschilderd. Dit zijn twee kleinere versies van het werk waarmee Ai, toen hij het in 2010 voor het eerst toonde in Tate Modern, beroemd werd bij het grote publiek. De zonnepitten hebben meerdere betekenissen voor het Chinese volk. Ze dienen niet alleen als voedsel, maar hadden tijdens de culturele revolutie ook een symbolische lading. Nadat Mao Zedong zich de zon als persoonlijk symbool had toegexebigend, werd het Chinese volk vergeleken met zonnebloemen, die vol bewondering opkeken naar de grote roerganger. De duizenden zaden, die op de tentoonstelling versmelten tot een grijs tapijt, zijn echter van porselein. Dat gegeven roept nog een beeld op: dat van 1600 arbeiders in Jingdezhen, de porseleinhoofdstad van China, die een jaar lang elk van de miljoenen vormpjes hebben genomen en er met een paar grijze penseellijntjes zonnebloempitten van hebben gemaakt.

Ai WeiWei, 5000 kilo sunflower seeds, 2010.

Ai WeiWei, 5000 kilo sunflower seeds, 2010.

Ai WeiWei, Rock, 2009 – 2010.

Ai WeiWei, Rock, 2009 – 2010.

Ai WeiWei, Tree, 2009 – 2010.

De catalogus schrijft hierover een mooi verhaal over materie en vorm.
Hierbij gaat hij terug op een idee van Aristotelis over materie (grondstof)
en vorm (een ding). Een vorm bestaat altijd uit materie.
De vorm is belangrijker dan materie. immers materie heeft slechts potentie
(heeft de mogelijkheid iets te worden) terwijl een vorm actualiteit heeft (er is).
Hier is het materiaal van dode bomen gebruikt als bouwstenen om
de vorm ‘boom’ te maken.
Iets wat eens een vorm had (de boom voor zijn sterven) is nu tot materie geworden
omxa0dan weer gebruikt te worden een vorm te maken.
Echter iedereen die naar de boom kijkt, ziet en weet dat het geen boom is.
Op zijn best lijkt het op een boom.

Ai WeiWei, Forever, 2003.

Ai WeiWei, Forever, 2003 (From the inside / Van binnen uit gezien).

Ai WeiWei, Grapes, 2010.

In De Pont staan ook altijd werken van andere kunstenaars naast
en door de speciale tentoonstelling.
Hier nog een paar werken die hier niet eerder te zien waren:

Paul Panhuyzen, Eight double sodukos, 2010.

Paul Panhuyzen, Sudokus, 2011.

Jan Dibbets, Four windows, 1991.

Thomas Schutte, Grosse geister, 1997.

Guido Geelen, Zonder titel, 1995.

Als een Chinees landschap op een wandschildering, met koeien en een herder.

Marlene Dumas, Black drawings, 1991 – 1992.