Vandaag een niet zo lange Kunstvaria maar met een hele grote
Nederlandse inbreng.

A group of courtesans, Delhi, circa 1820.

Antony Gormley, Reflection II, 2008.


Het is alsof er een pop voor een spiegel staat.
De titel: Reflection helpt bij die gedachte.
In werkelijkheid staan er twee poppen, tegenover elkaar,
aan weerszijden van een glazen wand.
Deze foto is uit de Kunsthal in Rotterdam.

Daniel Schwartz, Shipyard, Haiphong, Vietnam, 1993.

Edvard Munch, The sun, 1911 – 1916.


Munch zonder schreeuw.

Gordon Cook, Two stick figures, 1985.

Deze foto maakte ik in de buurt. De straat heet tegenwoordig Heilaarpark. Er staat nog een huis dat vroeger een ‘echte’ boerderij was. Nu met veel minder land en activiteiten staat er nog steeds een leuke tuinversiering in de voortuin. Ik vond die prima passen bij het werk van Gordon Cook. Dus even een foto gemaakt.

Jacob Marrel, Twee tulpen, een schelp en een insekt, 1639.

Tulpenboek Jacob Marrel (Website Rijksmuseum)
Het tulpenboek van Jacob Marrel was waarschijnlijk een soort catalogus waaruit klanten hun tulpenbollen konden bestellen. Het boek, nog in originele band, bevat zoxe2x80x99n 80 paginaxe2x80x99s met tientallen tulpen, veelal in de kleuren rood en paars. In de 17de eeuw was de xe2x80x98gebroken tulpxe2x80x99 het meest populair. Deze xe2x80x98gevlamdexe2x80x99 tulp had niet xc3xa9xc3xa9n kleur maar als ondergrond wit of geel en als tweede kleur rood of paars. Deze bloemen droegen namen als Spinnekoop, Condxc3xa9 de Flandez, Bruit van Leide en La Bella Sultana.

In de gehele 17de eeuw bleef de tulpenbol een zeer kostbaar goed en tijdens verschillende perioden kon de windhandel in bollen tot immense hoogte stijgen om daarna volledig in te storten. In het bloemenboek van Agneta Block uit ca. 1690 is te zien hoeveel deze rijke Doopsgezinde weduwe voor xc3xa9xc3xa9n tulpenbol neertelde. Zij kocht in de Vechtstreek een groot buitenhuis, waar zij enthousiast tuinierde en een boek liet vervaardigen met afbeeldingen van alle planten uit haar tuin. De tulp Root en geel van Leyden kostte al 100 gulden, een bol van de Anvers spandde de kroon met 510 gulden. Ter vergelijking: een jaarsalaris van een 17de-eeuwse schoolmeester lag op 200 gulden.

Jacob Marrel, Two tulips a butterfly and a shell, 1637 – 1645.

Jacopo Bassano, The adoration of the sheperds, 1546..


De aanbidding door de herders.
Misschien niet zo gepast voor de tijd van het jaar
maar daarom niet minder mooi.
Uit de Britse koninklijke collectie.

Karel Appel, Torse de femme, 1964.

Martin Kippenberger, Dinosaurierei, 1996.

William Bailey, Giostra, 2009.


Een stilleven waar zelfs de verf stil bij is.
Typisch is dat het woord ‘Giostra’ in het Nederlands vertaald kan worden
door carrousel of mallemolen.
Twee begrippen die niet zoveel met een stilleven hebben.

De gegraveerde passie door Albrecht Dxc3xbcrer.

xe2x80x98De gegraveerde passiexe2x80x99 is een serie etsen gemaakt door
de meesteretser Albrecht Dxc3xbcrer tussen 1507 en 1513.
Wij zijn tegenwoordig heel gewend aan bijvoorbeeld
de Matthxc3xa4us-Passion van J.S. Bach.
Het passieverhaal, het lijdensverhaal van Christus, op muziek gezet.
Een complex kunstwerk met koorzang, instrumentale gedeelten
en verschillende solisten.
Dit is door Bach geschreven tussen 1728 en 1736.
Het lijdensverhaal heeft echter ook andere kunstenaars gexc3xafnspireerd.
Zo maakte Dxc3xbcrer twee passies met houtdruk
en een door etstechniek in metaal.
Het totale werk vormt niet zoxe2x80x99n eenheid als de houtdruk passies.
Dat komt onder andere omdat de verschillende delen
over een langere tijd zijn gemaakt
en je dus de ontwikkeling van de kunstenaar meekrijgt.
Dxc3xbcrer zoekt in sommige etsen de moeilijkheden duidelijk op.
Een voorbeeld is nummer 12: Lamentation/de bewening van Christus.
Je ziet extreme verkorting om het perspectief te bewerkstelligen.
En soms lukt dat beter dan andere keren.
De etsen zijn gemaakt om ook los te verkopen.
Ze zijn uitstekend geschikt om in een gebedenboek op te nemen.

De etsen zijn:
Christus draagt de zonden van de wereld
Hof van olijven
Verraad, Judaskus
Christus voor Kaifas
Christus voor Pilatus
Zweepslagen
Christus gekroond met doornenkroon
Zie de mens / Ecce Homo
Pilatus wast zijn handen in onschuld
Christus draagt het kruis
De Kruisiging
De bewening
Kruisafname
Helse pijnen
De opstanding uit de doden
St Petrus en St Johannus

De tekst is grotendeels afkomstig van de Web Gallery of Art.

Albrecht Dxc3xbcrer, The betrayal of Christ, from The Engraved Passion (B.,M.Holl.5; S.M.S.47), 1508.


Christus wordt verraden, De Judaskus.
Zoals vaker in de Middeleeuwen zie je meerdere gebeurtenissen
tegelijk op een afbeelding.
Je ziet dat Judas Christus kust.
In het verhaal zal daarna, als de soldaten Christus willen oppakken
een handgemeen ontstaan waarbij Petrus met zijn zwaard een oor
van een van de soldaten afslaat.
Hier zie je beide gebeurtenissen gelijktijdig.
Een heel mooi dramatisch effect.
De man wiens oor er bijna aangaat is Malchus.
Je ziet dat ook de lamp die hij volgens de traditie bij zich had
hier op de grond ligt.

Albrecht Dxc3xbcrer, Pilate washing his hands, from The Engraved Passion (B.,M.,Holl.11;S.M.S.53), 1512.


Pilatus wast zijn handen in onschuld.
Prachtige prent.
Je ziet een vreemd geklede bediende die een kan met water
leeggiet boven een schaal en de handen van Pilatus.
Rechts, een beetje naar achter gedrukt,
zie je Christus weggevoerd worden.
Helemaal op de achtergrond, op de berg, zie je drie kruisen.
Een verwijzing naar de op handen zijnde kruisiging van Christus.

Albrecht Dxc3xbcrer, Christ carrying the cross, from The Engraved Passion (B.,M.,Holl.12;S.M.S.54), 1512.


Christus draagt zijn kruis.
Volgens mij zie je hier Veronica met een doek op de voorgrond.
Ze staat op het punt om op Christus af te gaan
en zijn gezicht af te drogen.

Albrecht Dxc3xbcrer, Christ on the cross, from The Engraved Passion (B.,M.,Holl.13;S.M.S.55), 1511.


Christus aan het kruis.

Albrecht Dxc3xbcrer, The harrowing of hell, from The Engraved Passion (B.,M.Holl.16;S.M.S.58), 1512.


Ik heb van deze prent twee titels gezien.
Deze Engelse en een Duitse titel.
Harrowing is een oud-Engels woord dat staat voor pijn, lijden.
In het Duits heette de prent: het voorportaal van de hel.
Als ik de afbeelding bekijk kun je het ook interpreteren
als de opstanding der doden.
Christus lijkt een mens uit het graf op te tillen.

De volgende prent maakt geen onderdeel uit van de Passie.
Hij is door Dxc3xbcrer later gemaakt.
De Ridder, de Dood en de Duivel.

Albrecht Dxc3xbcrer, Knight, Death and the Devil (B.98;M.,Holl.74; S.M.S.69), 1513.


Op dit detail zijn de Ridder en de Dood te zien.

The Engraved Passion (1507-1512) by Albrecht Dxc3x9cRER
The sixteen subjects of the Engraved Passion are not as uniform in character as Dxc3xbcrer’s two woodcut Passions because their development is spread over a longer period of time. The more Italianate, three-dimensional character of the Lamentation (No. 12) of 1507 can be pointed out, as compared with the subjects of 1512, which are conceived like two-dimensional paintings. Dxc3xbcrer seeks out difficult problems, extreme foreshortenings, details of heads and bodies, effects of costumes, all features which are omitted from the woodcut versions. He is working for a different audience, for the intelligentsia. These engravings have an air of artificiality but are nevertheless quite powerful.
Without doubt, Dxc3xbcrer sold these sheets singly before the entire series was completed. The Man of Sorrows, the Bearing of the Cross and the Resurrection are particularly suitable for insertion into prayerbooks. For that reason these three subjects seem a little more dull in most complete sets. All sheets lack border lines. Dxc3xbcrer refers to the Engraved Passion on many occasions in the Diary of his trip to the Netherlands, 1520/21.

The series is presented here in the sequence of subjects, not in chronological order.

Man of Sorrows
Agony in the Garden
Betrayal
Christ before Caiaphas
Christ before Pilate
Flagellation
Christ Crowned with Thorns
Ecce Homo
Pilate Washing His Hands
Bearing of the Cross
Crucifixion
Lamentation
Deposition
Harrowing of Hell
Resurrection
St Peter and St John