Het Turfschip van Breda IV (stripverhaal)

 

De verteller 

Dit stripverhaal bestaat uit een tekst die los gebaseerd is op het verhaal geschreven door Alphonse Timmermans.

Er is een beroemd verhaal: het paard van Troje. Het vertelt hoe door een list met een hol paard, de stad Troje werd overwonnen. De vergelijking met het Turfschip van Breda ligt nogal voor de hand.

Hier pakken we het verhaal weer op van de vorige editie. En dit maal is het voor het laatste deel.






Het Turfschip lag nog buiten het Kasteel.
De Italiaanse soldaten (die in Spaanse dienst waren)
sleepten het schip het Kasteel binnen.
Eenmaal in het Kasteel begon Van Bergen het schip te lossen.
Maar wilde natuurlijk daar niet te ver mee komen.
Dan zouden immers de Nederlandse soldaten ontdekt kunnen worden.
De knecht bleef maar pompen. Dat viel wel op.







Nu was het de vooravond van carnaval.
De stemming zat er al in dus stelde Van Bergen voor
een glas te gaan drinken in de stad.
Daar hadden de soldaten wel oren naar.







Willem van Bergen verliet inmiddels de stad om Prins Maurits
te vertellen dat het plan op schema lag.
De soldaten in het ruim waren onrustig en dat hoorde een van de wachters.







En weer was het Adriaen van Bergen die de missie redde.
Maar nu werd het toch echt tijd om in actie te komen.







Er worden schoten gelost, de Heraugiere raakt gewond.
De Spanjaarden delven het onderspit en slaan uiteindelijk op de vlucht.
De soldaten die in de stad waren zijn gealarmeerd
en schieten hun collega’s te hulp.
Hohenlo en Prins Maurits naderen de stad met versterkingen.







Met beperkte middelen werd zo een belangrijke slag geslagen.
De turfschippers speelden daarin een belangrijke rol.
Vandaar het standbeeld voor Adriaen van Bergen in Breda.





Ga maar eens kijken op het Stadserf.











Het verhaal van Troje inspireerde Gerrit de Morxc3xa9e tot ten minste deze twee illustraties.










Kunstvaria



Al Braithwaite, Twinned towers in Rajef, 2008.


Modern, niet heel genuanceerd zou ik zeggen.
Waarom die blikjes aan elkaar gemaakt?





Amelie von Wulffen, Untitled, 2003.






Artus Quellinus, Greyhound, 1657.


Aankoop van het Rijksmuseum in Amsterdam.
De maker van dit houten beeld is ook betrokken geweest
bij het bouwen van het Paleis op de Dam.





Barbara Hepworth, Curved reclining form (Rosewall), 1960 – 1962.






Clarence Sinclair Bull, Hedy Lamarr, 1939.


foto’s van beroemde mensen.
Geeft altijd een dubbel gevoel.
Deze foto is echter schitterend,
en wie (her)kent haar nog: Hedy Lamarr?

Gelukkig is daar Wikipedia:

Hedy Lamarr, geboren als Hedwig Eva Maria Kiesler (Wenen, 9 november 1914 xe2x80x93 Altamonte Springs (Californixc3xab), 19 januari 2000) was een Oostenrijks-Amerikaans actrice en uitvindster.

Hedy Lamarr was de dochter van Oostenrijkse bankdirecteur Emil Kiesler en de Hongaarse pianiste Gertrud Lichtwitz.

Ze volgde de acteursopleiding van Max Reinhardt in Berlijn, en had op haar zeventiende haar eerste filmrol, in de Duitse film Geld Auf der Straxc3x9fe (1930). In 1933 verscheen ze als eerste vrouw naakt in een speelfilm, in de Tsjechische film ‘Extase’. Ze was gedurende tien minuten naakt te zien, eerst badend in een meertje, en daarna door een bos rennend. De film werd in veel landen verboden of op zijn minst zwaar gecensureerd omdat er een seksscxc3xa8ne in voorkwam, overigens fake, waarin vrijwel alleen haar in extase verkerende gezicht was te zien. Zelfs paus Pius XI bemoeide zich ermee.

In 1933 trouwde ze met de Weense wapenfabrikant Fritz Mandl die, hoewel hij joods was, nauwe contacten had met Adolf Hitler en Benito Mussolini. Mandl was zeer jaloers, verloor zijn vrouw geen moment uit het oog, en verbood haar filmcarrixc3xa8re. Ze haatte haar man en de nazi-kringen waarin hij verkeerde, en vluchtte in 1937 voor hem naar Londen, waar ze haar artiestennaam Hedy Lamarr aannam. Vervolgens zette ze haar filmcarrixc3xa8re voort in Amerika. Lamarr speelde vaak rollen als elegante en raadselachtige donkere schone, maar was niet erg gelukkig in de keuze van haar films. Zo wees ze een hoofdrol in Casablanca af. Haar grootste commercixc3xable succes was haar rol als Delilah in Samson and Delilah van Cecil B. DeMille (1949). In 1958 speelde ze in haar laatste film (The Female Animal).

Uitvinding
Naast haar filmcarrixc3xa8re stond ze ook aan de wieg van de moderne communicatietechniek. Fritz Mandl, Lamarr’s eerste echtgenoot, was niet alleen wapenhandelaar, maar bouwde ook vliegtuigen en deed onderzoek naar besturingssystemen. Lamarr raakte gexc3xafnteresseerd en bedacht later het principe van frequency hopping; een methode waarmee radiocommunicatie ongevoelig gemaakt kan worden voor storingen van buitenaf. In samenwerking met componist George Antheil wist ze dit tot een bruikbare methode uit te werken voor het vanuit een op grote hoogte vliegend observatievliegtuig besturen van torpedo’s. Ze noemden hun uitvinding het Secret Communications System en vroegen op 10 juni 1941 een patent aan. Op 11 augustus 1942 werd het toegekend (nummer 2292387). Omdat het Amerikaanse leger de uitvinding van een actrice en een componist niet serieus nam en bovendien de elektronica destijds nog niet zo geavanceerd was, duurde het tot 1962 voor hun uitvinding werd toegepast. Die stond ook aan de basis van frequency hopping spread spectrum; een techniek die heden ten dage wordt toegepast in vrijwel alle draadloze digitale communicatietechniek, zoals GPS, GSM, Bluetooth en optioneel in Wi-Fi.






Diane Arbus, Tattooed man at a carnival, 1970.






Gustav Klimt, Portrait of a woman (Ria Munk).


Onlangs teruggegeven aan de Joodse familie waarvan dit werk
was gestolen door de Nazi’s.
Misschien niet echt een topwerk van Klimt.
Onder andere omdat het niet af is.





Helen Levitt, New York, circa 1940.






Juan Muxc3xb1oz, Figures seated with five drums, 1999.


Dit en het volgende werk staan per ongeluk bij elkaar.
Maar wat een leuk toeval.





Nayarit seated couple, Ixtlxc3xa1n del Rio polychrome style.


Dit is uit Mexico, een verbeelding van een chief paar.
Zeg maar het stamhoofd en zijn vrouw.
Proto classic period, West Mexico,
gemaakt tussen 100 voor Christus en 250 na Christus.





Peter Vanderwarker, Zakim bridge at night, 2003.


Prachtig van kleur.
Zakimbrug in de nacht.





Portrait of Henry VIII, 1513.


Dei is het oudst bekende portret van Hendrik de Achtste.
De maker is onbekend.
Knap dat ze dan toch weten dat het uit 1513 is (?)





Scribe: Sancho, miniturist: Florencio, Mozarabic Bible, Leon, 960.


Dit miniatuur uit een bijbel die van een bepaalde groep
Spaanse Christenen is (Mozarabic Bible uit Leon) en
die in staat waren hun geloof te belijden onder de heerschappij
van de Islam in Spanje.
Dit fragment is veel in het nieuws geweest omdat kenners beweren
dat Picasso dit werk gebruikt zou hebben als inspiratie voor de Guernica.
En er wordt dan specifiek naar dit plaatje verwezen.
Ik kan niet zeggen of dit wel of niet het geval is.
Wat mij wel opvalt is dat er slechts erg weining van de afbeeldingen
van deze bijbel te vinden zijn op het internet en dat
die afbeeldingen die er dan zijn heel anders van stijl zijn dan deze afbeelding.
Op zich is het niet vreemd dat Picasso zich zou hebben laten beinvloeden.
Bekend is de beinvloeding van de oude meesters en Afrikaanse maskers.
De schrijver van de tekst van deze bijbel is bekend: Sancho
en de maker van de miniaturen is Florencio.
Wat ik er zo van gezien heb lijkt het me een prachtig manuscript.
Picasso of niet.




De portretmedaillons in het Kasteel van Breda

Op de website Plaatsengids.nl staat de onder andere de volgende tekst
over de binnenplaats van het Kasteel van Breda:

De verbouwingen van 1826/28 zijn uit kunsthistorisch oogpunt bezien fataal geweest, omdat het paleis hierdoor voor een groot gedeelte zijn karakter heeft verloren. xe2x80x9cOp de binnenplaats van het Kasteel zijn nog wxc3xa9l 36 terracotta portretmedaillons met portretten en profil van beroemde Griekse en Romeinse figuren uit de Oudheid bewaard gebleven. De medaillons, in de boogzwikken van de zuilengalerij in de noord-, oost- en zuidvleugel, werden vermoedelijk ontworpen door de bouwmeester van het Kasteel ten tijde van Hendrik III van Nassau, Thomas Vincidor de Bologna. Uit het dagboek der verbouwing van 1827/28 blijkt duidelijk dat het behoud van deze en verdere xe2x80x98muursieradenxe2x80x99 aan het persoonlijk ingrijpen van koning Willem I is te danken.

Onlangs was in deze weblog nog een oude foto te zien
van een van deze portretmedaillons:

Foto: G. de Hoog, Medaillon Solon van Athene, binnenplein hoofdgebouw Kasteel Breda, Rijksdienst voor de Monumentenzorg, 28/08/1906.


En omdat ik gisteren wat foto’s kon maken in het Kasteel van Breda,
zie je vandaag hier ook een aantal foto’s van de medaillons.
Maar ook andere mooie plaatjes.

Aristides, Athene.

Aristides, bijgenaamd de Rechtvaardige,
was een Atheens staatsman ten tijde van de Perzische Oorlogen.


Solon, Athene.


Bloemmotief.

In de hoeken zit aan de ene kant dit bloemmotief terwijl
in de andere hoek van de binnenplaats een dubbelportret zit:


Dubbelportret.


Constantinus.


Pater et Fi.

Dit dubbelportret kan betrekking hebben op keizer Constantijn de Grote
(Flavius Valerius Aurelius Constantinus) en zijn zoon en opvolger.
Maar er kan ook best een ander verhaal achter zitten.
Hier moet ik nog verder naar op zoek.


Julius Ceasar.

Maar ga je door onderstaande Henricus-poort (Graaf Hendrik III)
dan zie je ook nog andere mooie dingen:


Henricus-poort.


Ik heb een zwak voor deuren en poorten.


Binnenplaats met medaillons.


De poort van binnenuit.


De omgang.


Cadeau (?) onderofficieren KMA 1928.


Huldeblijk oud-cadetten, 1978.



Geen idee. Nu in 2021 wijst een lezer er op dat dit een afbeelding is van een dolfijn. Een vrije interpretatie.




Laatste stukje deur voor vandaag.


Het Kasteel van Breda / KMA

Tijdens de rondleiding over het KMA-terrein kon ik heel wat foto’s maken
van het Kasteel van Breda.
Op een kopergravure die afgebeeld staat in
“Beschyving der Stadt en Lande van Breda” van Thomas Ernst van Goor
uit 1744, wordt het kasteel als volgt afgebeeld:

Thomas Ernst van Goor, Beschyving der Stadt en Lande van Breda.

De titel bij de plaat is: “Het hof der Princen van Oranje te Breda”.


Zo zag het er vanochtend uit: 30/04/2009.



Het zal wel traditie zijn: namen in de poort van het kasteel.


Op de medaillons kom ik later nog terug.


Borstbeeld van Eisenhouwer.


Links.


Toren rechts.


Drie torens op rij.


Dit is de plaats waarvan de archeologen vermoeden dat het de plaats is waar het turfschip in 1590 het kasteel binnenkwam.

De vos bovenop het monument vertegenwoordigt de sluwheid.


Door Bergen’s loozen zin, en Heraugiere’s beleid, werd deze Nassau-veste, van het Spanse juk bevrijd.


Terug naar het renaissancepaleis van Mencia de Mendoza en Graaf Hendrik III.



Sporen van het renaissancepaleis in de muren.


Naast een kasteel ook groen en water en muren met torens.


Het Spanjaardsgat: de granaattoren.


De Nieuwe haven vanaf het Spanjaardsgat.


De Duiventoren en de Onze Lieve Vrouwe Kerk.


Een deel van het water op het KMA-terrein.


De Nieuwe haven .


De Hoge Brug.



Granaattoren.



Jeroen Henneman, Koning Willem I.


Nog meer paleis / kasteel.


De toegangspoort tot het kasteel.


De Stadhouderspoort met toegang tot het Kasteelplein.




 

Erwin Olaf – Diego Velazquez

Erwin Olaf is een bekende Nederlandse fotograaf.
Zijn foto’s zetten je altijd net even op het verkeerde been.
Hij heeft prachtige fotoseries gemaakt die op zijn
web site te vinden zijn.
Hieronder een klein voorbeeld.
Op basis van schilderijen van oude meesters heeft hij
situaties in scene gezet en gefotografeerd.
Zijn keuze van kunstwerken en de manier van in scene zetten
en fotograferen maken het heel bijzonder.





Diego Velazquez, El Bufxc3xb3n Calabacillas, 1637 – 1639.


Dit portret van een nar aan een Spaans hof
heeft een beklemmende atmosfeer.
In een kleine ruimte, in een ongemakkelijke houding
zit een man die loenst.
Let op zijn handen.
Hij lacht maar is niet blij.





Erwin Olaf, El Bufxc3xb3n Calabacillas, 2008.





Het Turfschip van Breda II (stripverhaal)

 

De verteller 

Het wachten was dus op een signaal vanuit het Kasteel van Breda dat men weer turf nodig had.

Toen dat signaal er was werd een boodschapper snel naar Den Haag gestuurd.

Hier pakken we het verhaal weer op van de vorige editie.

Maurits wilde dicht in de buurt van Breda komen.
Want een aantal soldaten in het Kasteel van Breda
is nog niet genoeg om de stad in te nemen en te verdedigen
tegen versterkingen die de Spanjaarden er vast gelijk naar toe zouden sturen
zo gauw ze door kregen dat er iets loos was in Breda.
Maurits liet het gerucht verspreiden dat hij naar Gorkum zou gaan.
Lanciavecchia, de Italiaan in Spaanse dienst
en bevelhebber van Breda vertrouwt het niet.
Hij verdenkt Maurits er van een aanval op Geertruidenberg te plannen
en stuurt daar zijn troepen naar toe.









De soldaten onder leiding van Heraugixc3xa8re gingen in het donker,
met slecht weer, op pad naar het turfschip.
Soms kwamen ze op die zondagavond een dronken boer tegen
maar niemand kreeg hen in de gaten.









Aangekomen op de plaats van inscheping bleek na lang wachten
dat de schipper zich verslapen had.
Er werd afgesproken de volgende avond in te schepen.









Op de maandagavond ging iedereen voorzichtig aan boord.
Geluid maken zou de aandacht trekken.
Dat zou levensgevaarlijk geweest zijn.









De wateren in deze streek stonden toen nog
onder invloed van eb en vloed.
Dat in combinatie met het weer,
zorgde ervoor dat het schip vastlag in de modder en er bleef liggen.
Drie dagen moesten de soldaten wachten tot het schip kon vertrekken.
Al die tijd opeengepakt in het ruim van het schip
dat gemaakt was om turf te vervoeren en geen mensen.
Intussen vroor het en was er slechts eten voor 1 dag.
De mannen werden ontevreden en Maurits werd geraadpleegd.
Die verzocht de mannen nog 1 dag vol te houden.









Het Turfschip van Breda (achtergrond info)

Als je dan gaat zoeken kom je de mooiste dingen tegen op het Internet.
Wat te denken van deze prachtige plaat
over het Turfschip van Breda.


Bartholomeus Willemsz Dolendo, De inname van Breda, 1600 – 1601.


De plaat bestaat uit vier delen die ieder een deel van het verhaal vertellen.
Let wel, van enige propaganda is hier natuurlijk wel sprake.
Deze afbeelding is afkomstig van het Rijksmuseum.

De inname van Breda door het Staatse leger onder Maurits,
4 maart 1590.
Vier aparte opeenvolgende scxc3xa8nes.
Linksboven: de inscheping in het turfschip;
rechtsboven: het turfschip wordt de burcht ingetrokken;
linksonder: de troepen komen tevoorschijn en raken slaags met de bezetters;
rechtsonder: aankomst van de troepen van Maurits
en het vluchten van de bezetters.
Apart onder de voorstelling gedrukt de legenda 1-9 in het Nederlands.

Kunstenaar
toegeschreven aan Dolendo, Bartholomeus Willemsz.,
Vervaardigingsplaats
Noordelijke Nederlanden
Datering
1600 tot 1601





De inscheping in het turfschip.






Het turfschip wordt de burcht ingetrokken.






De troepen komen tevoorschijn en raken slaags met de bezetters.






Aankomst van de troepen van Maurits en het vluchten van de bezetters.




MyPainting.nu

Het is niet eenvoudig om even uit te leggen
wat er precies te zien is in Lokaal01 in Breda.
De tentoonstelling is bedacht door Kris Van Dessel
en Jean-Marie Bytebier.





MyPainting.nu.





Op het pamflet dat de tentoonstelling begeleid staat het volgende:

“MyPainting.nu is een uitnodiging tot medeplichtigheid.
Het is een project dat de toeschouwer vraagt zijn plaats te bepalen
tegenover de getoonde werken.

Medeplichtigheid veronderstelt iemand met wie je samenwerkt.
In dit geval zijn dat de kunstwerken.
Die vertellen iets over de manier waarop kunstenaars
een plaats crexc3xabren in hun werk.
Ze laten de dynamiek zien die aan het werk is tijdens het crexc3xabren
van een visuele ruimte.
Ze illustreren de bouwstenen waarmee de kunstenaar
een ruimte crexc3xabert,
van de wetten van het perspectief tot de materialen.

Het is onmogelijk om een plaats ruimtelijk te omschrijven.
Een plaats is niet zomaar een punt,
het is een beleving, een kruispunt van ervaringen.
Op dat kruispunt staat het subject.
In de kunst is dat de toeschouwer.
Hij kijkt naar een werk en neemt er een standpunt tegenover in.
Letterlijk enm figuurlijk: hij gaat er voor staan, kijkt ernaar
en reflecteert over wat hij ziet.
Naar kunst kijken betekent: een relatie aangaan met het werk.
De kunstwerken die in MyPainting.nu worden samengebracht,
spelen met de bouwstenen van die relatie tussen toeschouwer en werk.
Ze slaan de brug tussen het werk, de ruimte erbuiten en
de ruimte van de toeschouwer.
Zo wordt de toeschouwer hun medeplichtige.”

Lees deze tekst gerust nog een keer of lees het essay
dat Christophe Van Eecke geschreven heeft bij deze tentoonstelling:
Displacement, This Placement.
Het essay is gratis van de website van Lokaal01 te down loaden.

De werken die mij opvielen heb ik gisteren gefotografeerd.
Hieronder kunt u ze bekijken.





Patrick Vanden Eynde, Office days, 2006.






Teun Hocks, 213 Untitled, 2006.


Teun Hocks gebruikt hier een haast klassieke benadering.
Als kijker kijk je naar de kunstenaar die naar zich zelf kijkt.
Hier slim toegepast.
Geen spiegel maar een fotocamera waardoor de kunstenaar
een wel heel bijzonder zelfportret gaat vastleggen
terwijl wij als toeschouwers toekijken.





Janice McNab, Double-page Spread, 2008.






Kris Van Dessel, 3, 2, 1, 0 Square Push, 2008.






Martijn Schuppers, #0914, 2009.






Jan Maarten Voskuil, Zonder titel (staand & liggend), 2008.










Hedwig Houben, Eclectisch chique, 2008.






Tina Gillen, Plane kids, 2003.






Kees Goudzwaard, Long division, 2007.






Fabian Marcaccio, Energy Libido Information, 2003-2004.


Marcaccio creert een microcosmos.
Het grote werk dat uit twee delen bestaat
lijkt op het eerste gezicht op een grote printplaat
met wat klodders verf erop.
Veel verf.


Detail.


Maar als je gaat kijken naar de details
dan is het allemaal niet zo eenvoudig.
Soms is het net of je via Google Earth kijkt.
Zijn het spoorlijnen, zijn het weilanden,
is het een printplaat of zie je iets anders.


Dollar.




Erwten.




Krulspelden.




Prikkeldraad.




Spijker.




Touw.




Oh ja, ik zag ook nog ergens een pistool.

Kunstvaria



Christopher Richard Wynne Nevinson, The Arrival, 1913.


De aankomst.

Niet omdat Christopher Richard Wynne Nevinson nou
zo’n bekende naam is in de kunstwereld maar
omdat de stroming Futurisme niet zo vaak te zien is.
Dat is de reden waarom ik dit werk hier vandaag laat zien.





Claes Oldenburg and Coosje van Bruggen, Shuttlecock/Sphinx, 1996.


Altijd werk met zoveel fantasie!





Eudora Welty, Sunday errand, circa1935.


’s Zondags klusje.
Ijs gaan halen voor de rijke, blanken.





Fabergxc3xa9, Gilded silver and gem-set icon of St. Nicholas the wonderworker, Moscow, circa 1900.


Ikoon, verzilverde lijst bezet met edelstenen met de afbeelding
van de heilige Nicolaas, wonderdoener.

Een groot veilinghuis verkocht onlangs meer dan 200 stukken
die eigendom waren van de Russische Tsaren en van de entourage
er om heen. Dit is een prachtige ikoon.


Detail.


Gemaakt natuurlijk door de firma Fabergxc3xa9.


Detail.




Detail.


Zie eens hoe prachtig het kasuifel is afgebeeld.





Fernand Lxc3xa9ger, Un tournesol sur fond polychrome, 1954.






Gerrit Adriaensz Berckheyde, The golden bend in the Herengracht in Amsterdam, seen from the Vijzelstraat, circa 1672.


De gouden bocht in de Herengracht in Amsterdam,
gezien vanaf de Vijzelstreet.

Dit is een van de schilderijen waar zo veel om te doen is in het nieuws.
Dit schilderij diende als onderpand voor een lening bij een bank (JP Morgan)
en was tegelijkertijd verkocht aan het Rijksmuseum in Amsterdam.





Herbert Bayer, Yellow centre, 1970.






Latchezar Boyadjiev, Movement I.


Dit is prachtig modern glaswerk.
Zie er 10 van op een rij dan zie je dat het veel meer
een trucje is dan iets anders.
Daardoor niet minder knap gemaakt.
Maar wel heel dicht tegen het kitch aan.





Louise Bourgeois, Crouching spider, 2003.






Luis Melxc3xa9ndez, Still life with melon and pears, circe 1772.






Mario Carrexc3xb1o, Fuego en el batey (Fire in the farm), 1943.






Nam June Paik, Enlightenment compressed, 1994.


Dit is een belangrijk werk van een van de pioniers van de videokunst.
De Boeddha zit te mediteren voor een televisie die, live,
de mediterende Boeddha uitzendt.
Is televisiekijken het moderne mediteren?





Oswaldo Guayasamxc3xadn, El grito II / The cry II, 1983.




Constant Huijsmans' laatste reis

Gisteren gekocht.

Leuk boekje over een soort afscheidstoernee.
Constant Huijsmans, geboren in Breda, heeft gestudeerd
in Antwerpen en Parijs, heeft gewerkt in Breda en Tilburg,
was korte tijd leraar van Vincent van Gogh en was ontwikkelaar van
twee onderwijsmethodes voor het tekenonderwijs.
Woont in 1883 inmiddels in Den Haag.
Op 73-jarige leeftijd besluit hij zijn familie, vrienden
en bekenden te gaan bezoeken in Brabant.


Afd IV-23, Blad04 Twee mannen met hoed.

Van deze tiendaagse reis (zondag 17 juni 1883 – 26 juni 1883)
houdt hij dagboekaantekeningen bij.
Die staan in dit boekje centraal en geprobeerd wordt
om alle personen die in de aantekeningen voorkomen,
te identificieren en hen een gezicht te geven.
En dat is erg goed geslaagd.

Grappig is te lezen hoe klein Breda in die tijd eigenlijk was
en misschien vandaag de dag nog wel is.
De familie en bekenden wonen deels in wat we nu
de oude binnenstad van Breda noemen.
De mensen wonen soms naast elkaar:
`…eenige deuren naast Kerst woond zijn broer Eduard….`

Het is nog een wereld met dienstmeiden en knechten en
zomaar bij iemand binnenvallen was er niet bij:
`…Eene nette meid opende de deur, en ik gaf mijn kaartje
om te vragen of er belet was. …`

En net als in iedere familie zijn er zo wat eigenaardige relaties,
ruzies, oneigenlijkheden en huwelijken om kinderen
te wettigen kort voor het overlijden van de ouders.
Net een normale familie dus.

 

Afd IV-23, Blad18 Portret van een nors kijkende man.

Hieronder zie je het daadwerkelijke handschrift van de dagboekaantekeningen.

En dit handschrift is omgezet in de volgende tekst met het notenapparaat.

Het boekje bevat ook het portret van Constant Huijsmans.
Het is een afbeelding, een vroege foto denk ik,
die afkomstig is van het KMA in Breda.

Leuk is nog te vermelden dat het boekje verschenen is in 1989
in een oploage van 700 exemplaren.
Het is een heel mooi verzorgd boekje.
Dan is de uitgever Dhr. Thomas Leeuwenberg.
Dat is dezelfde Thomas Leeuwenberg waarvan ik gisteren
dit boekje gekocht heb in antiquariaat De Rijzende Zon in Tilburg.

Kunstvaria

Vandaag verhoudingsgewijs veel foto’s.
Maar wat voor foto’s!
En daarnaast een prachtig Waarheen, Waarvoor?


Andreas Gursky.


Een geweldig fotograaf.
Zeker van architectuur.
De foto’s zijn, zeker later in zijn carrierre, wel dgitaal bewerkt.





Bruce Davidson, Untitled (Brooklyn Band series), 1959.






Fragment van een Rpmeins fresco met afbeelding van een landschap.


Ongeveer gemaakt tussen het jaar 50 en 25 voor Christus.
Onlangs teruggegeven aan Italie.





Giorgio Morandi, Natura morta con il cestino del pane, 1921.






Liselotte Grschebina, Sport in Israel, around 1937.


Zo’n mensbeeld verwacht je dan toch niet in Israel.





Pablo Picasso, Woman at the mIrror, 15.12.1950.


Persoonlijk favouriet grafisch werk van Picasso.





Paul Gauguin, Dxe2x80x99oxc3xb9 venons-nous? Que sommes-nous? Oxc3xb9 allons-nous, 1897-1898.


Waarheen, waarvoor of:
Where do we come from? What are we? Where are we going?
Waar komen we vandaan? wat zijn we? Waar gaan we naar toe?





Pierre Alechinsky, Sage, 1970.






Rafael, Knight’s dream.


Droom van de ridder.





Sean Gutowski, Burning ship, 2009.


Humor.
Hoeveel boten zal dat wel niet gekost hebben ?





Tamara de Lempika, Portrait de la Duchesse de la Salle, 1925.


Ik las iemand die de stijl van deze kunstenares “soft cubism”,
zacht kubisme, noemde.
Vrouwen komen in ieder geval over als krachtige figuren.
Dat was in de jaren 20 van de vorige eeuw
nog niet de algemeen geaccepteerde manier van doen.
De persoon op dit portret is een vrouw van Griekse komaf
die door haar huwelijk Duchess de la Salle de Rochemaure.
geworden was.
Eerst bekende/vriendin van Picasso, later meer afstand.





Todd Hido, Untitled #3277, 2003.


Zeer sfeervol, mooie compositie.





Wassily Kandinsky, Improvisation 19, 1911.


Heel mooi werk. Volgens mij onlangs ook al eens hier te zien.
De vorm en de kleur zijn hier net als bij Leger, twee losse dingen.
Vergelijk dat maar eens met het volgende werk.
Daar domineert de kleur de vorm.





Yves Oppenheim, Untitled, 2008.





My Painting.nu

Lokaal 01 in Breda opent vanaf vandaag een nieuwe tentoonstelling.
Een tentoonstelling met een bijzonder concept.
Natuurlijk zullen de werken de moeite waard zijn om te gaan bekijken,
maar tijdens de tentoonstelling wisselt de opstelling
een aantal malen.
Dus niet een opstelling die gelijk blijft tot aan de zomer,
maar een opstelling die binnen het thema, ter versterking van het thema
zich gaat aanpassen.


Volgens de officiele introductie:

Samen met Jean-Marie Bytebier en Kris Van Dessel
selecteerde Lokaal 01 een 40-tal schilderijen
die als niet-narratief (niet-verhalend) gelden.
Zij maken je bewust van de plaats buiten het canvas.
Er wordt vier keer een andere selectie uit de werken getoond.
Respectievelijk Jean-Marie Bytebier en Kris Van Dessel (i.s.m. Lokaal 01),
Christophe Van Eecke, Jan Maarten Voskuil en Olphaert den Otter
doen een ingreep in de presentatie.
Ook studenten van de academie in Breda
en het publiek zullen nauw bij dit project betrokken zijn.

Kris van Dessel, Like a sticky butterfly, 2008.

Het oeuvre van Kris Van Dessel ontplooit zich reeds jaren
rond een consequent aangehouden thema:
architectuur, urbanisme en ecologie.
Bijgevolg zijn begrippen als ‘ruimte’ en ‘schaal’ essentieel
binnen de ontwikkeling van zijn beeldtaal.
Ruimtelijke ‘conflicten’ die zich manifesteren in onze leefomgeving
worden getraceerd en verbeeld in zijn tekeningen en schilderijen.
Deze zijn afgeleid van zijn streven om de problematiek
van architecturale, urbanistische en ecologische aard
om te buigen binnen een idealistische setting.
Zo worden realiteit en fictie, realisme en abstractie door elkaar gehaald
en ontstaan er beelden die het midden houden
tussen bouwtekeningen en abstract – constructivistische composities.
Vormelijk bekeken pendelt zijn werk tussen utopische plannen
en schetsen en het Suprematisme van weleer.

Als een plakkerige vlinder.

…en voor alle duidelijkheid, dat is de vertaling van de naam
van het schilderij dat hierboven is afgebeeld
en geen commentaar op de beschrijving
van het oeuvre van Kris Van Dessel.


Bruno Hardt.


Bert Frings.


Clemens Hollerer.


Jos van der Sommen.


Lieven Hendriks.


Martijn Schuppers.


 

Kunstvaria



Alec Soth, Germantown, Tennessee, 2007.


Dit is ook een foto over de Verenigde Staten.
Verderop kom je nog een foto tegen over New York.
Ook een goede foto maar New York is natuurlijk maar een stukje van de VS.
Dit is een heel ander beeld.





Eva Rothschild, Mass mind (Steel version), 2007.






George Segal, Chance meeting, 1989.






Helen Levitt, New York, 1988.






Jacob Jordaens, The Tribute Money: Peter finding the silver coin in the mouth of the fish, 1630 – 1645.


Eerst dringen in een telefooncel,
nu dringen op een boot.
350 jaar verschil.





Josef Koudelka, Invasion ’68: Prague.






Liberale di Verona, Madonna and Child, circa 1470.






Norman Lewis, Untitled (Alabama), 1967.






Paul Outerbridge, Images de Deauville, 1936.


Een fotografisch stilleven.





Richard Long, A line in Scotland, 1981.






Seated musician, Qin dynasty, 221-206 voor Christus, terracotta.





Rembrandt van Rijn

Ik ben bevooroordeeld en Nederlander.
Dus blijkbaar is dit onderdeel van onze culturele identiteit.
Ik geef toe als ik ergens een Rembrandt tegenkom,
Dan zal ik daar extra tijd aan besteden om er naar te kijken,
en dan is de kans ook erg groot dat er iets over op mijn web log komt.
Afgelopen week heb ik al het een en ander laten zien
van werken die ik vond op de web site van het
Nelson-Atkins Museum in Kansas.
Vandaag dan de Rembrandt.


Rembrandtvan Rijn, Portret van een jonge man, 1666.

Door het Rembrandt Research Project wordt dit schilderij ingedeeld bij de groep
algemeen geaccepteerd als een werk dat door Rembrandt zelf is geschilderd.
Een echte dus!
In 1666 zal Rembrandt nog drie jaar leven.
Hij is dan negenenvijfig of zestig jaar oud.
Het is de tijd waarin hij een serie prachtige zelfportretten schildert
als een man op leeftijd.
Het is het jaar waarin het Joodse Bruidje wordt geschilderd.
Een prachtig subtiel werk. Niet het grote gebaar.
Maar het zachte licht en het fijne gezicht.

Kunstvaria



Alberto Giacometti, Le Chat, 1951.






Filippo Lippi – Fra Diamante, Nativitxc3xa9 avec Saint Georges et Saint Vincent Ferrer, circa 1456.


Filippo Lippi en Fra Diamante waren beide Karmelieten.
Het werk wat Filippo Lippi begon in Spoleto werd door Fra Diamante afgemaakt.
De afbeelding hierboven is daar een voorbeeld van.





Flow, New Yorkers.






Franz Marc, The Dream, 1912.






Guido Cagnacci, David with the head of Goliath, 1645 – 1650.






Joan Mirxc3xb3, Jeune fille s’evadant, 1967.






Pablo Picasso, Bohemia Madrilexc3xb1a, Madrid, 1901.






Pieter Hugo, Mallam Mantari Lamal avec Mainasara, The hyena & other men, Nigeria, 2005.


‘The hyena & other men’ is een heel indringende fotoserie
met foto’s van mensen in Afrika die dieren houden en expoloiteren.





The Rothschild bucket, mid 14th century, Syria or Egypt.






Willem Willemsz van der Vliet, Portraits of Willem de Langue and Maria Pijnaeker, 1626.


Ik weet niet of deze schilderijen bedoeld zijn om zoals hierboven
te tonen. Het gaat om een echtpaar.
Dat wel.





Willem Willemsz van der Vliet, Portrait of Willem de Langue, 1626.


Willem Willemsz van Vliet (c. 1584-1642).
Schilder van historische stukken en portretten, ook schilder van kerkinterieurs.
Rond 1605 kan hij zijn opgeleid door Michiel van Mierevelt.
Hij vertoont beinvloeding door de Utrechtse Carravagisten
zoals Van Honthorst en Peter Wtewael
en door de Leidse schilder Jan Lievens.
Later in zijn loopbaan wordt hij meer beinvloed door classicistische tendensen.
Theatrale uitingen en actie verdwijnen ten gunste van rustige,
tijdloze en statige composities.





Willem Willemsz van der Vliet, Portrait of Maria Pijnaeker, 1626.


In 1626 schilderde hij de portretten van Willem de Langue
en zijn vrouw Maria van Pijnacker.
De Langue verplaatste zich graag in artistieke kringen en
had bijvoorbeeld te maken met Vermeer.
Zijn naam wordt vaak genoemd in het Delfts huizenregister.
Met inbegrip van een belangrijk gebouw aan de oostzijde
van de Oude Delft, nummer 202.




Indiase miniaturen

Miniaturen uit India zijn een lust voor het oog.
Okay, ik ben bevooroordeeld.
Ik vind veel uit India bijzonder (niet alles).
Maar de miniaturen zijn heel speciaal.
Ook het Nelson-Atkins museum, zie eerdere logs, heeft een verzameling.
De afbeeldingen die ik op het web zag
waren allemaal miniaturen met Westerse invloeden erin.
Best bijzonder, had ik nog niet eerder gezien.


Bichitr, Mino album, Jujhar Singh Bundela kneels in submission to Shah Jahan, circa 1630.


Neem dit voorbeeld, een afbeelding uit een album dat in het bezit was
van de graaf van Minto (Earl of Minto).
Het toont Jujhar Singh Bundela, de heerser van Bundelkhand,
die knielt voor Shah Jahan, de bouwer van de Taj Mahal.
En hij knielt niet zomaar, nee ‘onderdanig’.
Eerst zag ik Jujhar Singh Bundela helemaal niet.
Niet verwonderlijk.





Bichitr, Mino album, Jujhar Singh Bundela kneels in submission to Shah Jahan, circa 1630, detail.


Jujhar Singh Bundela is de persoon in de rechtse hoek,
niet in volle kleur maar slechts met zwart aangegeven.
Het komt overigens niet altijd voor dat de maker bekend is.
Hier weten we wel wie de maker is. De kunstenaar heet Bichitr.





Bichitr, Mino album, Jujhar Singh Bundela kneels in submission to Shah Jahan, circa 1630, detail.


Maar zo’n kroontje en zwevende engeltjes.
Dat is niet echt iets voor India.
Kronen en juwelen wel, ook de Indiase mythologie kent allerlei
wezens, goed en slecht. Maar hier zijn ze overduidelijk Westers.





Bichitr, Mino album, Jujhar Singh Bundela kneels in submission to Shah Jahan, circa 1630, detail.


Natuurlijk is Shah Jahan de man.
Omringd met stralen, in full color en groter
dan welk ander wezen op de afbeelding dan ook.





Bichitr, Mino album, Jujhar Singh Bundela kneels in submission to Shah Jahan, circa 1630, detail.


Typisch Indiaas.
De liefde voor bloemmotieven.
Heel vaak als rand voor een afbeelding.
Zo ook hier.
Maar die liefde voor planten en bloemen zie je ook terug
in de tuinen van de paleizen en forten in India,
en in bijvoorbeeld de motieven op de wanden van de Taj Mahal.





Virgin Mary and the Christ child with cross in the clouds, 1595-1600.


De maagd Maria met het Christuskind in de wolken met een kruis.
Dat is natuurlijk een motief uit de Westerse kunst.





Balchand, Shah Jahan and sons on a globe, 1627 – 1630.


Weer engeltjes met een kroon.




Al deze miniaturen zijn afkomstig van het Nelson-Atkins museum uit Kansas.

Hermitage aan de Amstel

Het lijkt wel museum week bij De Argusvlinder.
Maar ik kan er ook niets aan doen.
Binnenkort opent het vernieuwde en uitgebreide museum
Hermitage aan de Amstel zijn deuren in Amterdam.
Deze enorme gouden greep heeft tot nog toe geleid
tot prachtige, kleine, heel behapbare tentoonstellingen
van een heel hoge kwaliteit.
Of men dat op een veel grotere schaal kan volhouden weet ik niet,
maar de aankondigingen over de eerste tentoonstelling zijn veelbelovend.
Hier een klein voorproefje.
Een willekeurige selectie van de werken die er vanaf eind juni 2009
te zien zullen zijn.

De kans dat je de werken die te zien waren en te zien zullen zijn
met eigen ogen kunt zien in de Russische musea is
gemiddels gesproken waarschijnlijk klein.
In Amsterdam kan dat!

Atelier K.E. von Hahn, St.-Petersburg, Troonrede van Nicolaas II, 1906.


De openingstentoonstelling heet: Aan het Russische Hof

In het Russische Bal staat een dag aan het Russische hof centraal:
een officiele ontvangst door de tsaar en zijn familie,
met bijbehorend ceremonieel.
De tentoonstelling wordt gesitueerd in de 19de eeuw
omdat het hofceremonieel toen op zijn hoogtepunt was.
De Russische tsaren en hun hof spraken toen zeer tot de verbeelding
van de andere Europese vorstenhuizen en adel.
De tentoonstelling wordt een ‘fontein’ van Russische,
West-Europese en exotische voorwerpen die samen
een dwarsdoorsnede geven van de rijke verzameling
van Staatsmuseum de Hermitage.

Atelier K.E. von Hahn, St.-Petersburg, Troonrede van Nicolaas II, 1906, detail.


Schoenen, in verschillende kleuren, van tsarina Maria Fjodorovna, op Franse hakken, 1880-1890.


Laurits Tuxen, Huwelijksvoltrekking tussen Nicolaas II en Alexandra Fjodorovna in de Grote Kerk van het Winterpaleis, 1895.



V.V. Vasiljev, Icoon van Sint-Alexander Nevski, Sint-Titus de wonderdoener en Sint-Policarpus de martelaar, 1879.

Firma P.A. Ovtsjinnikov, vervaardigd door V.V. Vasiljev


Hare Keizerlijke Hoogheid tsarina Alexandra Fjodorovna als tsarina Maria Iljinitsjna, 1904.

Expeditie voor de Vervaardiging van Staatspapieren,
bladen uit het Album van het gekostumeerd bal
in het Winterpaleis in februari 1903,
21 heliogravures en 174 fototypieen,
1904 Hare Keizerlijke Hoogheid tsarina Alexandra Fjodorovna
als tsarina Maria Iljinitsjna (17e eeuw).


Ivan Kramskoj, waaier uit bezit van Maria Fjodorovna, 1886.

Ivan Kramskoj, Waaier uit bezit van Maria Fjodorovna
met portretten van Alexander III en hun kinderen
Nikolaj, Georgi, Ksenia, Michail en Olga, 1886.


Ik ga er heen!

Indianen

Kunst en cultuur van indianen, we kennen het meestal alleen
van westerns. Dat wil zeggen erg beperkt.
De indianen worden dan afgeschilderd als minderwaardige wezens.
Kijk eens naar de schoonheid van de volgende voorwerpen.
Allen afkomsting van het Nelson-Atkins Museum in Kansas.
Helaas is er weinig positieve aandacht voor hen in de media.


Human head effigy jar, 1350 – 1550.


Alle voorwerpen in deze log zijn afkomstig van
Noord Amerikaanse indianen.

Pot met een afbeelding van een menselijk hoofd.

De inschatting van de leeftijd van het voorwerp is nogal ruim.
Maar daar is het niet minder mooi om.





New Mexico, Zia, Bow guard, Ketoh, ca. 1915.


Ketoh is de naam voor een schild (bow guard).





Shield, Arikara, ca1850.


De Arikara zijn een indianenvolk.





Tab bag, ca 1800.


Waar werd deze ‘zak’ voor gebruikt was mijn vraag.
‘…as containers for objects and materials associated with sacred power,
healing and ritual societies.’
Dit is een bewaarplaats voor voorwerpen en materialen die te maken hebben
met heilige kracht, genezing en rituele bijeenkomsten.




Kunstvaria

Omdat we aan het begin van de Goede week staan,
open ik deze kunstvaria met een toepasselijk beeld.
Dit is het middenpaneel van een werk van Rogier van der Weyden
(en van zijn werkplaats).
Het werk bestaat uit drie delen, de kruisiging is het middendeel.


Rogier van der Weyden (Werkstatt), Kreuzigung Christi (Abegg-Triptychon), 1445.





Er zitten vier prachtige werken van Rogier van dr Weyden tussen vandaag.
Maar daarnaast ook werk uit Azie.
Pareltjes, letterlijk en figuurlijk.


Andrew Stevovich, The truth about Lola, 1987.






Antony Gormley, European field, 1993.


Moderne Engelse kunstenaar die het menselijk lichaam
centraal stelt in zijn werk.
Hier een ruimte vol met kleipoppetjes.





Toegeschreven aan Solon, gegraveerde edelsteen, vroeg 1e eeuw.


Amethyst. Grieks.





Ben Shahn, Haggadah, 1966.


De Haggadah is een boek of tekst die door Joden gebruikt wordt
om ten tijde van Pesach (Pasen) verhalen te kunnen voorlezen
over de tocht uit Egypte.
Hier een illustratie voor een omslag van een dergelijk boek.





Chinees, bronzen vat voor ritueel gebruik, 11e eeuw voor Christus.


Early western Zhou dynasty.
Dit voorwerp heeft een bijzondere recente geschiedenis.
Het werd in de jaren 30 van de vorige eeuw (gedwongen) verkocht
in Duitsland en later verkocht aan een museum in Amerika.
Natuurlijk zonder vermelding van de ‘omweg’ die dit voorwerp gemaakt had.
De rechtmatige eigenaar is nu betaald voor dit voorwerp.





Master of Claude de France, Trinity, Prayer book of queen Claude de France, Tours, ca 1517.


De drieeenheid.
Dit is een afbeelding uit een Gebedenboek.
Gemaakt door de Meester van Claude de France.
Koningin Claude van Frankrijk.
Ik vond het een naam voor een man.
Maar Wikipedia zette dat even recht:

Claude van Frankrijk (Romorantin, 13 oktober 1499 xe2x80x93 Blois, 20 juli 1524)
was, als echtgenote van Frans I,
koningin van Frankrijk van 1515 tot aan haar dood.

Haar ouders waren koning Lodewijk XII en Anna van Bretagne.
Prinses Claude werd uitgehuwelijkt aan de Graaf van Angoulxc3xaame,
de latere koning Frans I.
Het huwelijk werd ingezegend te Saint-Germain-en-Laye
op 18 mei van datzelfde jaar 1514.

Al was Claude dan ook koningin van Frankrijk,
zij speelde nauwelijks een rol in de staatsaangelegenheden,
en toen de koning begon aan zijn lange reeks veldtochten in Italixc3xab,
droeg hij het regentschap tijdens zijn afwezigheid officieel over
aan zijn moeder Louise van Savoie.
Claude van Frankrijk overleed op 20 juli 1524 in het kasteel van Blois,
dat haar favoriete verblijfplaats was geworden.
Ondanks haar jeugdige leeftijd had zij haar echtgenoot
zeven kinderen geschonken,
waaronder de latere koning Hendrik II.
Zij gaf haar naam aan een beroemd pruimenras (Reine-Claude),
dat in de 16e eeuw werd gexc3xafmporteerd, vermoedelijk uit Armenixc3xab.


En die twee laatste regels die doen het hem.
Die maken dit verhaal zo bijzonder voor mij.





Piero Dorazio, Untitled, 1962.


De tentoonstelling naar aanleiding warvan ik deze
afbeelding toon gaat onder de naam: De aanwezigheid van een lijn.
Zou een mooie naam voor dit werk zonder titel zijn geweest.





Randy Shull, Large reflection, 2006.


Grote weerspiedeling.





Ranjani Shettar, Waiting for June, 2008-9.


Wachten op juni.
Kunstenaar uit Pakistan die oude technieken inzet voor moderne kunst.





Rogier van der Weyden, Bildnis einer jungen frau.


Een serie van vier werken van Rogier van der Weyden.
Hier: Portret van een jonge vrouw.
De toelichtingen zijn in het Duits omdat er een grote tentoonstelling
in Berlijn is over deze kunstenaar.





Rogier van der Weyden, Kruisafname, voor 1443.






Rogier van der Weyden, Middelburger Altar (Bladelin-Altar), 1450.






Rogier van der Weyden (Werkstatt), Kreuzigung Christi (Abegg-Triptychon), 1445.






Sam Taylor-Wood, Escape artist, 2008.


Zelfportret van Sam Taylor-Wood uit een serie met als titel
ontsnappingsartiest.





Tang Dynasty, Tortoise shell octagonal box, cover inlaid with mother-of-pearl, AD 750.


Doos uit de Tang dynastie, ongeveer 750 na Christus.
8-hoekige doos, gemaakt van een schildpadden schild
en ingelegd met parlemoer.





Tracey Emin, Self portrait (Bath), 2001-2005.


Nog een zelfportret.
Deze keer van een kunstenaar in bad ?