Edvard Munch: The Frieze of Life

Munch is een schilder die de meeste mensen kennen van ‘de Schreeuw’.
Dat vreemde schilderij van een soort buitenaards wezen
dat het uitschreeuwt van…. ja van wat eigenlijk.
Het schilderij toont ons onmacht, vervreemding, angst
in de meest pure vorm.


Edvard Munch, the Scream, Skrik, 1893.


Het schilderij is echter slechts een kleine schakel
in het alomvattende werk dat Munch heeft geprobeerd te maken:
de Frieze of Life, De fries van het leven.
Eerst het woord ‘fries’.
Dat heeft niets met Friesland te maken.
In de kunst is het een begrip dat Wikipedia als volgt omschrijft:

Wikipedia

Een fries is in de kunstgeschiedenis en archeologie de term voor iedere uitgebreide, narratieve voorstelling van mensen, mythologische figuren en/of dieren binnen een duidelijk kader.

Munch probeert in een serie schilderijen
zijn volledige boodschap te tonen.
Het begint met de tentoonstelling in 1893 in Berlijn
als de ‘Study for a series: Love’.
Net als tijdgenoot Gustav Mahler die probeert de ultieme
symfonie te schrijven, zo probeert Munch vanaf 1893
zijn Gesamtkunstwerk bij elkaar te schilderen.
Ik ben op zoek gegaan naar de schilderijen die samen
de ‘Study for a series: Love’ vormen,
maar ik kom steeds op andere plaatsen tot een andere,
onvolledige samengestelde lijst van werken.
Het zal duidelijk worden, Edvard Munch is in die jaren
geen optimist. Het leven zat hem ook niet mee.
De Frieze of Life is een opsomming van zijn centrale thema’s:
leven, liefde, angst, dood, melancholie, bezorgdheid,
ontrouw en jalouzie.

Combineer dat met zijn opvatting over kunst:

We should no longer paint interiors with men reading and women knitting. We should paint living people who breathe, feel, suffer and love.

We moeten niet langer kamers schilderen waar mannen lezen en vrouwen breien. We moeten levende mensen schilderen die ademen, gevoelens hebben, lijden en van elkaar houden.

En het is niet vreemd dat Munch een voorloper is van het Expressionisme.
Het volgende overzicht is zeker niet van die eerste tentoonstelling in Berlijn
maar is een soort ideaalbeeld van de Frieze of life:
Munch beschreef het zelf als: “A poem about life, love and death.”
Een gedicht over het leven, de liefde en de dood.

Each of the four walls had its own title:

the left hand wall was called “Love’s awakening”

On the next wall hung pictures characterised as “Love blossoms and dies”

Then came “Fear of Life” and

on the final wall hangs “Death”.

Elk van de vier muren had zijn eigen titel: de linkermuur heette: Het ontwaken van de liefde, dan volgde: De liefde bloeit op en sterft, vervolgens: De angst voor het leven, en de laatste muur heette: De dood.

Marlene Dumas: The Wall

Terwijl ik op Schiphol was om naar Noorwegen te vliegen
kocht ik Metropolis M.
Een tijdschrift over ‘Hedendaagse kunst / Contemporary Art’.
Het nummer van juni / juli.
Daarin staat een artikel over het werk The Wall van Marlene Dumas.
Een kunstster op dit moment, huizenhoog populair in New York.
De teksten van deze blog zijn afkomstig uit het artikel
van Domeniek Ruyters in dit blad.


Metropolis M, de omslag van juni / juli 2010.

Soms, als je de hooggespannen verwachtingen eromheen hoort, zou je het bijna vergeten, maar geengageerde kunst is eerst kunst en pas daarna geengageerd. Erg veel heeft de wereld-in-nood niet aan haar betrokkenheid (de kunst in het algemeen, hier Marlene Dumas), onpraktisch en inefficient als ze is. Kunst is van nature eerder een onruststoker dan een troubleshooter. Het is bovendien niet het eerste waar je aan denkt als zich een probleem aandient. Zo van: Honger in Afrika? Kom jongens, we maken een schilderij! Zelfs als bespeler van de beeldvorming blijft kunst een lastpost, want een onbeschrijflijk complexe vorm van communicatie, die steeds voor meerdere uitleg vatbaar is. Iedereen denkt er altijd het zijne van.

xa0Marlene Dumas, The Wall, 2009 zoals het schilderij afgebeeld staat over twee pagina’s in Metropolis M.



Marlene Dumas, The Wall, 2009.

In een advertentie van haar (Dumas) galerie was er over de volle breedte van twee pagina’s een schilderij van de muur afgebeeld met enkele biddende joden ervoor, als een Klaagmuur nieuwe stijl. De muur had in het nummer……de functie van splijtzwam. Daar, midden tussen de advertenties, ontnam hij de lezer even alle zicht, alomvattend als hij was.Ik vond het een sterk gebaar. Juist in de context die ze ervoor gekozen had: New York, hoofdstad van de kunst en hart van de Joodse lobby die de Amerikaanse politiek al decennia gijzelt. Dumas mobiliseert het debat op een plaats die daar de afgelopen jaren niet erg open voor stond: de New Yorkse kunstwereld. En niet alleen via de advertentie, maar uiteraard ook via de tentoonstelling waarnaar die advertentie verwees. Ik ben benieuwd op welke cocktailparty aan de Upper East Side het schilderij met die klote muur straks het decor zal gaan vormen.

Marlene Dumas, Wall Wailing, 2009.

Activisme zonder angel, kun je denken, als je dit leest. Zoals Dumas met haar bovenmodale New Yorkse doelgroep evenzeer een perfect geval van radical chic is. En toch bevalt de actie van Dumas me. Juist door die politieke glibberigheid, die ruimte laat voor meerdere zienswijzen buiten de confrontatie van goed en fout om. Het agenderen van de kwestie in deze politieke gevoelige context is in dit geval voldoende. Let wel: we staan als toeschouwer aan de Joodse kant van de muur. Alleen dat geeft al te denken. Ik wil daar niet staan, bedenk ik me, terwijl ik door Dumas medeplichtig wordt gemaakt.

Schoenen vinden bij je tas

Een tijdje geleden liet L. haar tas maken in Breda
bij een winkel waar je zelf model en leer en accesoires kunt kiezen
voor de tas die vervolgens voor je gemaakt wordt.
Gisteren vond ze daarbij een paar bijpassende schoenen.


De kleuren zijn nagenoeg precies hetzelfde als de kleuren in de tas. Alleen het blauw is donkerder van kleur.



Volledig onbelangrijk maar toch leuk om te zien en te weten: op de zolen van de schoenen staan recepten.


Taart en pudding?


Brigitte Kowanz

Deze kunstenaar uit Duitsland ken ik niet.
Nooit eerder zag ik werk van haar.
Maar vandaag vond ik een tentoonstelling van haar op het internet.
Deze werken trekken me.





Brigitte Kowanz, Vice versa, 2010.






Brigitte Kowanz, Reflection, 2001.


Dit is het oudste werk in deze serie.
Het subtiele licht vind ik erg mooi.





Brigitte Kowanz, Morse alphabet, 1998 – 2005.






Brigitte Kowanz, Fast forward, 2005.






Brigitte Kowanz, Beyond words, 2010.


Kunst met tekst heeft altijd een streepje voor bij mij.





Brigitte Kowanz, You never know, 2010.