Noorwegen 09: Vikingschepen

Toen ik wist dat ik een weekend in Oslo kon blijven,
heb ik opgezocht wat daar zoals te zien is.
Ik heb toen besloten in ieder geval de twee dingen te bezoeken
die uniek zijn: de vikingschepen en het Munch museum.


Kaft van het boekje ‘The Viking ships in Oslo’ van Thorleif Sjovold.


Jarenlang was de kennis over vikingschepen bepaald door
afbeeldingen zoals op het tapijt van Bayeux,
afbeeldingen op grafstenen enz.
In 1867 werd in een grafheuvel een vikingschip gevonden: het Tuneschip.
In 1880 werd het Gokstadschip gevonden en in 1904 het Osebergschip.
Lange tijd zijn dit de enige drie Vikingschepen geweest waarvan we
tastbare vondsten hadden waaruit de bouw en de grootte
van de schepen feitelijk konden worden bepaald.
In Oslo is hier een apart museum voor gebouwd: het Vikingskipshuset.
Meer recent (1962) zijn vijf vikingschepen gevonden
in de buurt van Roskilde in Denemarken.
Ze zijn in het verleden gebruikt om een blockade op te werpen
tegen andere schepen.In 1970 werd in Tjolling een deel van een Vikingschip gevonden.


De locatie van de vindplaatsten met bovenaan Oslo: Oseberg, Gokstad en Tune.


Kaartje voor het Vikingskipshuset.


De rekening voor het boekje (8 Euro en negen cent).


Het beeld als je het museum inkomt is overweldigend: het Osebergschip.

Deze foto toont links ook een van de de speciale balkons
die in het museum zijn gerealiseerd om mensen ook
een beeld te geven van de binnenkant van de schepen.


Houtsnijwerk aan de boeg van het schip. De boeg zoals afgebeeld op het boekje is een reconstructie. Dat is ook op te maken van de originele foto van de opgravingen die zodadelijk te zien is.


Opbergplaats voor de roeispanen. Ook de gaten voor de roeispanen zijn hier te zien


The Oseberg ship

The Oseberg ship was found in a large burial mound on the Oseberg farm in Vestfold and excavated in 1904. The ship was built sometime between 815xa0- 820 AD but was later used as a grave ship for a woman of high rank who died in 834 AD. The woman had been placed in a wooden burial chamber on the aft deck of the ship.The burial mound was constructed of layers of turf which preserved both the ship, and its rich contents of wooden objects, leather and textiles. The burial mound was plundered by grave robbers in ancient times; probably the reason why no jewellery or gold or silver objects were found in the grave. The finds from the Oseberg ship burial can be seen in the Finds Wing.
The 22 meter long ship was built of oak. The number of oar holes indicate that the ship was rowed by a crew of 30 men. The ship had no seats, and the oarsmen probably sat on their own wooden ships chests. The oars could be drawn in when the square sail was raised. The steering rudder was placed on the right aft side (aft= in het Nederlands achtersteven of spiegel) of the ship – the starboard side. The Oseberg ship is less solidly constructed than the Gokstad ship – only the upper two rows of side planking extend above the water line. It was probably a royal pleasure craft used for short journeys in calm waters.

Nederlandse vertaling (met hier en daar een aanvulling)

Het Osebergschip.
Het Osebergschip is gevonden in een grote grafheuvelop de Oseberg
boerderij in Vestfold
(een provincie niet ver van de hoofdstad Oslo) en opgegraven in 1904.
Dit was voor mij de grootste verrassing.
Ik had niet stilgestaan bij waar de schepen
eigenlijk gevonden zijn.
Maar ze zijn gevonden in grafheuvels.
Bij het overlijden van belangrijke vikingen werd
het lichaam begraven in een grafkamer.
Die grafkamer bestond uit een houten gebouwtje in de vorm van een tent.
Dit gebouwtje werd geplaatst op de achtersteven van een schip.
Het schip, de grafkamer en het lichaam
werden vervolgens met grafgiften ondergebracht in een grafheuvel.
Het schip zelf is gebouwd tussen 815 en 820 na Christus
en werd later gebruikt als begrafenisschip
voor een belangrijke dame die in 834 na Christus stierf.
Het lichaam van de vrouw was geplaatst in een houten grafkamer
op het achterdek van het schip.
De grafheuvel was gemaakt met lagen turf die het schip
en de rijke vondsten van hout, leer en textiel bewaard hebben.
De grafheuvel is eeuwen geleden geplunderd
en daarom zijn er geen juwelen, gouden of zilveren voorwerpen gevonden.
De vondsten van dit schip kunnen bekeken worden in de Afdeling vondsten.
Het museum heeft het ontwerp als dat van een kruiskerk:
vier stenen vleugels.
In drie vleugels staat steeds een van de drie schepen opgesteld.
In de vierde vleugel worden de grafvondsten getoond.
Onderdeel van de grafvondsten zijn drie sleden en een wagen.
Die worden niet genoemd in de tekst van dit bord.
Waarom niet is mij achteraf niet duidelijk.
Leuk om te weten is dat het hele gebouw van steen is.
De architect heeft dit bewust gedaan om het gevaar
van brand zoveel mogelijk te beperken.
Alleen op dak (aan de buitenkant) is hout gebruikt.
De stenen constructie heeft zijn dienst reeds bewezen
want in juni 1975 raakte het dak boven het Gokstadship in brand.
Uiteindelijk heeft dit geen gevolgen gehad voor de schepen.
De bouw van het museum heeft heel wat jaren geduurd.
Het ontwerp was gereed in 1913.
De eerste stenen vleugel (voor het Osebergschip) was gereed in 1926.
De volgende twee vleugels waren gereed in 1932.
Het laatste deel werd in 1957 geopend.
Het 22 meter lange schip is gebouwd met eikenhout.
Het aantal gaten voor de roeispanen geeft aan
dat het een schip was voor zo’n dertig bemanningsleden.
Het schip had geen zitplaatsen voor de roeiers.
De oeiers zaten waarschijnlijk op hun eigen houten scheepskist.
De roespanen konden worden ingenomen als men ging zeilen,
gebruik makend van een vierkant zeil.
Het roer is rechtsachter geplaatst, aan stuurboord.
Het Osebergschip is niet zo stevig van bouw als het Gokstadschip.
Slechts twee planken van de wand steken boven de waterlijn uit.
Waarschijnlijk was het een koninklijk pleziervaartuig
dat werd gebruikt voor korte afstanden op rustig water.


Foto gemaakt vanaf de speciale balkons die in het museum zijn aangebracht. Op deze manier kunnen de mensen ook de binnenkant van de schepen zien.


Wat een prachtig ranke vorm.


Deze foto (Photo Vaering) geeft een beeld van hoe dit schip werd gevonden en in 1904 en wat een enorm werk de opgraving, de conservering en de reconstructie is geweest.


Het roer.


De wanden. Iedere hogere plank begint aan de buitenkant van de plank eronder. Zo wordt het schip steeds breder.


Schip nummer twee: het Gokstadschip.


The Gokstad ship

The Gokstad ship was found in a large burial mound on the Gokstad farm in Vestfold and excavated in 1880. It was built around 890 AD and later used as a grave ship for a Viking chieftain. The body lay in a grave chamber built of horizontal timber logs (displayed in the Tune Wing).The Gokstad ship burial was plundered by grave robbers in ancient times who probably removed all objects of gold or silver. Some of the remaining Gokstad finds are on display in the Finds Wing.The Gokstad ship is 24 meters long with room for 32 oarsmen. It is the largest of the Viking ships on display and also the most robust. Compared with the Oseberg ship, we can see that the keel and the keelson are larger and more solidly constructed, the side planking higher, and that, when sailing, the oar holes could be closed and sealed using wooden flaps.During excavation the archaeologists found the remains of 64 shields which had been attached to the outside railings.While the Oseberg ship was a luxury, pleasure craft, the Gokstad ship was a sturdy and practical vessel, capable of sailing the high seas.

Nederlandse vertaling.
Het Gokstadschip

Het Gokstadschip is gevonden in een grote grafheuvel
op de Gokstadboerderij in Vestfold en is opgegraven in 1880.
Het schip is rond 890 na Christus gebouwd
en later gebruikt als grafschip voor een Vikinghoofdman.
Zijn lichaam lag in een grafkamer gebouwd met
horizontale houten balken (de grafkamer is te zien in de Tune Vleugel).
Het Gokstadschip is geplunderd door grafschenners
die waarschijnlijk alle voorwerpen van goud en zilver hebben verwijderd.
Dit is eeuwen geleden gebeurd.
De vondsten van het Gokstadschip zijn te zien in de Afdeling vondsten.
Het Gokstadschip is 24 meter lang met ruimte voor 32 roeiers.
Het is het grootste en meest robuuste schip dat hier te zien is.
Vergeleken met het Osebergschip, kun je zien dat de kiel
en de mastvoet groter en steviger zijn geconstrueerd.
(ik heb een hele tijd gezocht naar de vertaling van ‘keelson’.
In de Engelse toelichting op de term wordt er gesproken
van een versteviging op de kiel in de lengte van het schip.
Op de foto’s is op de kiel, in de lengte van het schip,
een groot stuk hout te zien dat als voet voor de mast dient.
Toen ik zocht op de term mastvoet leek me dat dit een ‘keelson’ is.)
De zijplanken, als verlengde van de scheepswand zijn hoger,
en de gaten van de roeispanen konden worden afgesloten
tijdens het zeilen.
Tijdens de opgraving werden resten gevonden
van 64 schilden die aan de buitenkant van reling
(de leuning aan de bovenkant van de verschansing op een schip)
konden worden bevestigd.
Terwijl het Osebergschip duidelijk een luxueus, pleziervaartuig was,
is het Gokstadschip een stevig en praktisch schip
dat op de open zee kon varen.


Fotograferen in het geheel witte gebouw is niet eenvoudig. Vooral omdat de schepen pikzwart zijn.


De mastvoet (keelson) en restant van de mast. Ook de hogere opstaande rand met de roeispaangaten (en hun afsluiting) zijn goed te zien


Balkon. De balkons zijn aangebracht waar de vier vleugels van het museum bij elkaar komen.


Vanaf het balkon en door het ‘trappenhuis’.


Schip nummer drie: het Tuneschip.


The Tune Ship.

The Tune ship was found in a large burial mound on the Haugen farm in Ostfold, and excavated in 1867. The Tune ship dates from about the same time as the Gokstad ship (ca 900 AD), and also contains the remains of a man of high rank. This chieftain had been placed in a wooden burial chamber built on board the ship, but his grave gifts have not survived due to poor preservation conditions. The ship itself is severely damaged, but the illustration shows how it may have looked.

Nederlandse vertaling:
Het Tuneschip.
Het Tuneschip is gevonden in een grote grafheuvel
op de Haugenboerderij in Ostfold en opgegraven in 1867.
Het schip dateert ongeveer uit dezelfde tijd
als het Gokstadschip: 900 na Christus.
Het bevatte het lichaam van een hoog geplaatst persoon.
Het lichaam van deze hoofdman was geplaatst in een grafkamer
die op het schip gebouwd was.
De grafgiften hebben het niet overleefd
door de slechte conserveringsomstandigheden.
Het schip was zwaar beschadigd maar hier wordt getoond
hoe het er uit gezien kan hebben.


Door de slechte staat is het wel mogelijk de constructie beter te bekijken.


Tentvormige begrafeniskamer van het Gokstadschip.

The Gokstad burial chamber and tent.

Each of the three Viking ships had a wooden burial chamber that had been raised on deck behind the mast. They were all tent-like structures, probably designed to resemble the tents used on land. Real tents were also found aboard the ships. A pair of tent poles may be seen here on the wall, another pair is displayed in the Finds Wing.

De grafkamer van het Gokstadschip en de tent.
Elk van de drie Vikingschepen had een houten grafkamer
die op het dek, achter de mast was geplaatst.
Het waren constructies die doen denken aan een tent.
Waarschijnlijk ontworpen als nabootsing van de tenten
zoals die aan land werden gebruikt.
Op de schepen zijn ook echte tenten gevonden.
Een paar tentstokken zijn hier aan de muur bevestigd,
een ander paar kan men zien in de Afdeling vondsten.
De volgende twee voorwerpen zijn niet op mijn foto’s te zien.

The Gokstad small boats.

The three small boats found in the Gokstad ship were all broken to pieces, probably in connection with the burial ceremony. It was possible to reassemble two of the boats which were constructed in the same manner as the large ships. They closely resemble boats still used in western and northern Norway, and bear witness to Norways long boat building traditions.

De Gokstadboten.
Drie kleine boten zijn gevonden aan boord van het Gokstadschip.
Ze waren alle drie in stukken gebroken.
Waarschijnlijk is dit gebeurd als onderdeel van de begrafenisceremonie.
Twee van de boten konden worden gereconstrueerd.
Ze zijn gemaakt op dezelfde manier als de grote schepen.
Ze lijken sterk op de boten die ook vandaag nog
in het westen en noorden van Noorwegen worden gebruikt
en tonen de lange traditie van de Noorse scheepsbouw aan.

The Oseberg wooden container.

The large wooden container, one of several from the Oseberg ship burial, may have been used to preserve food or for brewing beer.

De Oseberg houten container.
De grote houten container, een van vele van het Osebergschip,
werd waarschijnlijk gebruikt om etenswaar te bewaren of bier te brouwen.


De constructie wordt zichtbaar in het Tuneschip. Op de muur achter, een paar tentstokken.


Ook hier is de mastvoet of keelson goed te zien.


 

The cart of the Oseberg find is the only one of its kind from the Norwegian Viking Age. Finds of carts are rare, however bodies of carts are found in other burials in Scandinavia. It is therefore possible that both carts and roads were common in towns. Images on the textiles from the Oseberg find indicate that carts were also used in processions in religious contexts.The body of the car is made of oak, the boards joined as in a boat. The cart has two shafts of ash (Es) with a short iron chain joining them at the end. The cart was likely drawn by two horses, one on each side of the shafts (dissel).The cart has intricate carvings. On one of the sides, as scene depicts a horseman, a dog, a man and a woman. At the cart bodyxe2x80x99s front end a man lies on his back, attacked by serpents. The supports cradling the body of the cart terminate in carved images of menxe2x80x99s heads.

Nederlandse vertaling:
De kar uit de Osebergvondst is enig in zijn soort
uit het Noorweegse Vikingtijdperk.
Vondsten van karren zijn zeldzaam maar bovenstellen van karren
zijn gevonden in andere graven in Scandinavie.
Het is daarom mogelijk dat karren en wegen
een normaal onderdeel waren van een stad.
Afbeeldingen op het textiel van de Osebergvondst
zijn een indicatie dat karren ook gebruikt werden
in religieuze processies.
Het bovenstel van de kar is gemaakt van eikenhout,
de opstaande planken zijn op dezelfde manier bevestigd
als op de schepen.
De kar heeft twee trekbomen (disselbomen, lamoen)
gemaakt van essenhout met een korte ijzeren ketting
die de uiteinden bij elkaar houdt.
De kar werd waarschijnlijk getrokken door twee paarden,
een aan elke kant van de dissel.
De kar is rijk versierd met houtsnijwerk.
Aan een kant wordt een scene getoond van een ruiter,
een hond, een man en een vrouw.
Aan de voorkant van het bovenstel ligt een man op zijn rug
terwijl hij wordt aangevallen door slangen.
Het onderstel eindigt in uitgesneden voorstellingen van mannenhoofden.


Houtsnijwerk.


De achterzijde van de kar.


Beeld van de hele kar.


Tweede poging.


Detail van het houtsnijwerk.


Het wiel.



Dierenkop van een van de slee-dissels.


Een van de sleeen gevonden op het Osebergschip.


Menselijke koppen, houtsnijwerk aan het uiteinde van het onderstel van een van de sleeen.

After some years as a sea-going vessel the Oseberg ship was finally laid to rest as a grave ship for a wealthy woman of high ranking. This woman received grave gifts for her journey in the realm of the dead, which included three highly decorated sleds and one sled of simpler design (not displayed).

The three highly decorated sleds were constructed in the same way: a separate upper frame was originally tied to the chassis with rope. The corner posts, shaped as animal heads, bind the sides of the frame. A detachable pole allowed the sled to be drawn by two horses. The sleds represent the work of several woodcarvers. Carved animal forms are combined with geometric patterns. The design is further emphasized with paint, tinned iron nails, and nails of silver and brass. On two of the sleds sacrificial runners protected the finely carved set, showing that the sleds were in regular use.This sled was found mid-ship in front of the grave chamber. The design on the runners was painted in dark colours in contrast with the lighter shade of natural wood. The frame is older than the chassis. The sacrificial runners are made of oak.

Nederlandse vertaling:
Na jaren als zeewaardig schip te hebben gediend
werd het Osebergschip te rusten gelegd als een grafschip
voor een hoog geplaatste, rijke vrouw.
De vrouw kreeg grafgiften mee voor haar reis naar het dodenrijk.
Daaronder waren drie rijkversierde sleeenen een eenvoudige slee (hier niet getoond).
De drie rijk versierde sleeen zijn elk op dezelfde manier gemaakt:
een los bovendeel dat vastgebonden werd op het onderstel met touw.
De hoekpalen, versierd met dierenkoppen, houden het bovenstel bij elkaar.
Een afneembare dissel maakte het mogelijk
om de slee te trekken met twee paarden.
De sleeen zijn gemaakt door verschillende houtsnijders.
Dierlijke en geometrische motieven zijn gecombineerd.
Het ontwerp werd vervolmaakt met verf, vertinde nagels,
zilveren en bronzen nagels.
Op twee van de sleeen is het houtwerk beschermd door sierlopers
wat aangeeft dat de sleeen werkelijk zijn gebruikt.
De slee die hier wordt getoond is mid-schip gevonden,
voor de grafkamer.
De lopers zijn donker geverfd in contrast met de lichte,
natuurlijke kleur van het hout.
Het bovenstel is ouder dan het onderstel met de lopers.
De sierlopers zijn gemaakt van eikenhout.


Hier is te zien hoe een slee gevonden werd op het Osebergschip.

En zo ziet diezelfde slee eruit na reconstructie.


Versiering aan de sleedissel.


In the Oseberg ship three sled poles were recovered. These were, however, not found together with the sleds and likely do not belong to any of the sleds on display. The sled poles were originally a little over 2 meters long and were carved from a single piece of wood.The sled poles possess some of the finest carvings found in the Oseberg grave. Silver nails are used to accentuate the design.

Nederlandse vertaling:
In het Osebergschip zijn drie slee-dissels gevonden.
Ze zijn echter niet bij de sleeen gevonden
en behoren waarschijnlijk ook niet bij deze sleeen.
De dissels waren origineel langer dan 2 meter
en waren uit een (1) stuk hout gemaakt.
Ze bevatten het mooiste houtsnijwerk in de Osebergvondst.
Zilveren nagels zijn gebruikt om het ontwerp te accentueren.




Nog een laatste blik op het Osebergschip.