Noorwegen 14: Edvard Munch

Na de koffie ga ik dan het Munch Museet in.
Als gevolg van dit bezoek is dit een log met veel foto’s,
allemaal van schilderijen of van grafisch werk van Munch.
Fotograferen in musea valt niet mee.
Ook als je naar deze reeks foto’s kijkt zult je dat meteen zien.
Het licht is een probleem. Sommige schilderijen hebben glas
in de lijst en een aantal schilderijen hangen helemaal
achter een glazen wand.
Niet geheel ten onrechte.
Denk nog maar eens terug aan de diefstal in dit museum
een paar jaar geleden. Op klaar lichte dag
werden er toen schilderwerken van Munch gestolen.
Maar als je foto’s wilt maken is al dat glas vervelend.
De enorme verzameling van Munch maakte op mij wel heel veel indruk.
Misschien ook op u.


Edvard Munch, The sun.

Als je het museum inloopt kom je eerst langs een hele grote zaal.
Formaat gymzaal.
Daar is men ontwerp tekeningen/schilderingen aan het restaureren.
Deze werken bewaart ment normaal op een rol.
Het betreft enorme grote werken. Ontwerpen voor muurschilderingen.


Edvard Munch, The scientists.

‘De wetenschappers’op het doek met die naam zijn hier kinderen
die druk in de weer zijn hun nieuwsgierigheid de kans te geven.


Edvard Munch, The scientists, de ruimte.

Hier, op deze foto, krijg je een idee van de grootte van de ruimte.


Edvard Munch, Anxiety, 1894.

De eerste zaal heeft werken die allemaal achter glas zitten.
Ze zijn onderdeel van de Frieze of Life.


Edvard Munch, The girl and death, 1893.


Edvard Munch, The voice / Summer night, 1893.

Op de Voice zien we die karakteristieke manier waarop Munch
de maan en de weerspiegeling in het water, schildert.
Je ziet deze vorm op meerdere schilderijen en ook in zijn grafische werk.


What is art?

What is art?
Art grows from joy and sorrow.
But mostly from sorrow.
It grows from human lives.

Edvard Munch.

Wat is kunst?
Kunst groeit uit vreugde en verdriet.
Maar voor het merendeel uit verdriet.
Het groeit uit menselijke levens.


Edvard Munch, Death in the sickroom, 1893.


Edvard Munch, Madonna, 1893 – 1894.


Edvard Munch, Kissing couples in the park, 1904 (The Linde frieze.


Edvard Munch, Golgotha, 1900.


Edvard Munch, Summer night / The voice, 1894.


Edvard Munch, Self portrait against a green background, 1905.

Als je alleen al een studie zou willen maken van het kleurgebruik
bij Munch dan is daar een heel interessant werk over te maken.
Het prachtige groen, hier in de achtergrond, komt heel regelmatig terug.


Edvard Munch, Desire, 1907.


Edvard Munch, Jealousy, 1907.

Groen van jaloezie kun je hier heel letterlijk nemen.


Edvard Munch, The death of Marat II, 1907.

De dood van Marat is een klassiek schilderij.
Ook uit de catalogus wordt mij niet duidelijk waarom Munch
nu juist dit thema gekozen heeft.
Ja, het is een vrouw die de politicus doodt.
En vrouwen komen op het werk van Munch er meestal niet positief van af.
Op het originele schilderij is de vrouw niet te zien.
Het was een politiek schilderij en in een hyperrealistische stijl.

Jacques-Louis David, De dood van Marat, 1793.

Als geheugensteun heb ik het werk van David hierboven opgenomen.
Het is wel interessant wat Munch met het werk doet.
Hij verplaatst het van de badkamer naar de slaapkamer.
Schildert niet hyperrealistisch.
Munch maakt uiteindelijk twee versies.
Waarschijnlijk heeft hij het werk gezien in Parijs toen hij daar studeerde.
Maar daar ben ik niet zeker van.
Het verschil tussen de twee versies is heel interessant.

In Tijdschrift voor Skandinavistiek schrijft Suze van der Poll:
Dat Munch zelf een duidelijk verband zag tussen gebeurtenissen uit zijn eigen leven en de stukken van Ibsen, heeft ook invloed gehad op zijn interpretatie van Ibsens werk, dit blijkt volgens Templeton met name uit de schets van Hedda Gabler. Zij is op dezelfde wijze afgebeeld als Mathilde (Tulla) Larsen, de voormalige geliefde van Munch door wie hij verlaten was en die model stond voor De moordenares (1906) en Marats dood I (1907). Op dit laatste schilderij is Munch zelf te herkennen in de figuur van Marat. Door Hedda dezelfde positie in te laten nemen als Marats moordenares Charlotte Corday, beschouwt Munch haar als de moordenares van Ejlert Lxf8vborg, een interpretatie die door Ibsen niet geexpliciteerd wordt.

Maar het zijn wel erg belangrijke werken in zijn oeuvre.
Dat is ook de mening van Toine Moerbeek in Tirade (jaargang 43, pagina 181):

Het lukte Munch pas in 1907 om zijn houtsnedestijl toe te passen in zijn schilderijen. Amor en Psyche, De Baders, en vooral De Dood van Marat zijn versimpelde, klassieke composities waaroverheen een x93rasterx94 van dik geschilderde verticale lijnen zijn geschilderd, imitaties van houtnerven, die niet meegaan met het plastisch model maar deze integendeel kapot maken. In De Dood van Marat worden de vlakke silhouetten van de vermoorde man en diens moordenares doorbroken en het interieur waarin de moord plaats vond was in de eerste versie nog geen badkamer. Munch rekende dit schilderij nooit tot zijn topstukken maar wel tot zijn belangrijkste experimenten. x93Een moeilijke bevalling, die meer dan negen jaar duurdex94, schreef hij aan een vriendin. Vanaf dat moment wilde hij al zijn oude schilderijen overschilderen in de nieuwe stijl. (Later zou hij dat in zekere zin ook doen, zij het niet op de bestaande doeken.)

 


Munch maakte zelf foto’s en gebruikte die ook als documentatie om bijvoorbeeld zelfportretten te kunnen maken. Hij had een heel positieve visie op de fotografie.

The camara cannot compete with painting as long as
it cannot be used in heaven or hell.

De camera is geen competitie voor schilderen
zolang de camera niet in de hemel of de hel kan worden gebruikt.


Edvard Munch, New snow, 1900 – 1901.

Edvard Munch, New snow.


Edvard Munch, The bathers.


Edvard Munch, The haymaker, 1907.

Dat Munch zeker overeenkomsten in zijn werk heeft
met het werk van de impressionisten kun je onder andere zien door
zijn keuze van sommige onderwerpen:
de hooimaker (agrarische thema’s van bijvoorbeeld Van Gogh en Renoir)
tapijt met felle kleuren (bijvoorbeeld Matisse)
water (rivier of zee, wie niet van de impressionisten zou ik zeggen)
een sterrenhemel (bijvoorbeeld Van Gogh), enz.


Edvard Munch, Five puppies on the carpet, 1919 – 1921.


Edvard Munch, The girls on the bridge, 1927.


Edvard Munch, Starry night, 1922 – 1924.


 

Noorwegen 08

Vigeland.

Wikipedia:

Gustav Vigeland werd geboren in Mandal in de provincie Vest-Agder en is een bekend Noors beeldhouwer. Hij kreeg in zijn jeugd een opleiding tot houtsnijder en volgde aansluitend een beeldhouwstudie bij Brynjulf Bergslien. Hij kreeg zijn eerste tentoonstelling in 1889 met het werk Hagar og Ismael (1889), sterk gexc3xafnspireerd door het neoclassicistische voorbeeld van Bertel Thorvaldsen. Vigeland volgde korte tijd avondklassen aan de Koninklijke Tekenacademie en werkte in 1890 in het atelier van de beeldhouwer Mathias Skeibrok.Rond 1913 herzag Vigeland zijn stijl weer, minder detaillering en grotere volumes, onder invloed van de in heel Europa aan de gang zijnde veranderingen in de beeldhouwkunst. Bekend is dat Vigeland foto’s had aangeschaft van Henri Matisse’s sculpturen en in het kubisme gexc3xafnteresseerd was. Dit alles leidde rond 1913-1915 tot zijn wens alleen nog in een hardere steen, zoals graniet, te hakken. Een bekend voorbeeld is het beeld Piken pxc3xa5 reinsdyret (Meisje op een rendier, 1920).In 1914 ontwierp hij een eerste plan voor een monumentaal werk in een park, een beeldenpark met meerdere beeldengroepen rond een fontein. Hij ging zijn werkwijze afstemmen op het ontwerpen voor de openbare ruimte. Zijn plan werd werkelijkheid met het Vigelandsanlegget.Vigelands minst bekende werken zijn de constructies in smeedijzer, zoals de hekwerken voor het Vigeland Park…

 


Bovengenoemd park: Vigeland park of Vigelandsanlegget, is een van de haltes op de route. De beelden imponeren niet zo. Het park in zijn totaal wel. Dat is heel mooi aangelegd.


Na eerst een soort groot gazon gepasseerd te zijn kom je bij een soort brug aan. Op de balustrade staan veel beelden. Die beelden hebben bijna allemaal de mens als thema. Man en vrouw, Kind, Man en kind, Vrouw en Kind en alle andere varianten die je maar kunt bedenken. Allemaal blote mensen overigens.


Ik heb niet de braafste beelden uitgezocht.


Op de brug.


Het park is prachtig. Het was er die dag erg druk maar ga even van de centrale as van het complex af en je ziet de inwoners van de stad Oslo er rustig zonnen of de hond uitlaten.



De centrale fontein.


Omringd door mensfiguren.


Hoogste punt is een enorme schaal gedragen door menselijke figuren.


Een meeuw ging er even rusten en drinken.


Licht en donker in het park.


Naast al de gegoten beelden ook granieten werken met in het midden deze pilaar.


Het fotografeert wel eenvoudig.


Dichtbij en ver.




Het Vigeland smeedwerk.


Achter de granieten pilaar bevindt zich nog een segment van het park waar dit beeld centraal staat.


Van dichtbij.


Nog meer smeedwerk.


De brug die niet echt een brug is al loopt er schijnbaar water onder door.


Volgens de toeristische gidsen is dit het ‘beroemdste werk’ van Gustav Vigeland. Ik vrees dat het vooral bekend in Oslo is.


Noorwegen 07

Achter het stadhuis in Oslo komen alle Hop-on / Hop-off bussen langs,
sterker nog het is de vertrekplaats van de routes.
Volgens mij hebben de bussen allemaal dezelfde route
en in het geval van Oslo is dit wel een eenvoudige manier
om ook het museum (schier) eiland Bygdoy (Bygdøy) te bezoeken.
Maar voor ik in de bus stap ga ik eerst het stadhuis bekijken.


Het stadhuis met de grote torens vanaf de stad gezien. In volgende blogs zal dit gebouw ook vanaf de haven te zien zijn. Dat is zoals je meestal de foto’s ziet.Loop je vanaf de stadkant naar het stadhuis dan zie je aan beide zijdes een galerij met pilaren.In die open ruimte hangen tegen de wand grote houtsnijwerken in verschillende kleuren die vele thema’s behandelen.


De Valkyries, walkuren of in mijn vertaling zwaanmeisjes.

De zwaanmeisjes. De drie “Valkyries” (zij die de strijders kiezen die zullen sterven in het gevecht), half spiritueel, half aards, komen als zwanen aanvliegen om dan te veranderen in drie prachtige maagden. Alrund, Svankit en Alvit. Wikipedia: De Walkuren (Oudnoords valkyrjar) zijn strijdgodinnen uit de Noordse mythologie. Oorspronkelijk waren het grimmige doods- en oorlogsgodinnen, die op de rug van hellehonden de slagvelden afstroopten op zoek naar gevelde (gevallen) helden (walkure komt van Oudgermaanse equivalenten voor gevallene + kiezen) die voor Odin dienst konden doen voor de eindstrijd tijdens Ragnarok. Uiteindelijk evolueerden zij in de populaire cultuur van lelijke heksen vooral tot schone maagden. Ze waren de diensters of dochters van Odin en droegen mooie harnassen met helmen en speren en zaten op paarden met vleugels. Drie broers vinden deze vrouwen op het strand, nemen hen mee en trouwen met hen. De smid Volund trouwt met Alvin. Na zeven jaar vertrekken de zwaanmeisjes weer. Volund blijft thuis op de terugkeer van zijn vrouw wachten terwijl zijn broers op zoek gaan naar hun vrouwen. Zowel de Valkyries, walkuren als Volund zijn belangrijke figuren in de Noorse en Germaanse mythologie.


De enorme hal in het Stadhuis met even zo grote muurschilderingen.


Aan de kant van de haven heb je een mooi uitzicht.


Deuren, hun versiering, beslag of beschildering, trekken altijd mijn aandacht. Hier de deuren in het Stadhuis.


Statie (?) portret van de Noorse koningin Sonja (?). In ieder geval niet stoffig en te traditioneel


Statie (?) portret van de Noorse koning Harald V (?).



Detail uit de grote hal.


Soort ‘tree of life’ motief uit een van de kleinere zalen.


Het nijvere volk?.


De eerste Edvard Munch die ik tijdens dit bezoek zag.


Noorwegen 06

Als je vanaf de Domkerk wat naar links loopt
kom je al snel aan de haven van Oslo.
Vanaf de haven heb ik nog wat rondgewandeld
door het centrum maar toen toch besloten
een echte toerist te zijn.
Ik ben naar het stadhuis gelopen (daarover meer in de volgende blog)
en daar op een hop-on hop-off bus gestapt.


De haven met pleziervaartuigen (vooral voor groepen) en ferries (voor iedereen). De driemasters liggen er vooral voor feesten en partijen.


De Oslo-fjord.


Het Nobel Peace Center. Niet de plaats voor de jaarlijkse uitreikingen van de prijzen. Die uitreikingen vinden plaats in het stadhuis. Een tentoonstellingsgebouw is het met aandacht voor alle winnaars en Alfred Nobel.


Het portret van Alfred Nobel in de gevel van het centrum.


Iets heel anders is deze afbeelding, dit mozaiek, op de muur van een werknemersvereniging (Norges Byforbund) in het centrum van Oslo.