Noorwegen 14: Edvard Munch

Na de koffie ga ik dan het Munch Museet in.
Als gevolg van dit bezoek is dit een log met veel foto’s,
allemaal van schilderijen of van grafisch werk van Munch.
Fotograferen in musea valt niet mee.
Ook als je naar deze reeks foto’s kijkt zult je dat meteen zien.
Het licht is een probleem. Sommige schilderijen hebben glas
in de lijst en een aantal schilderijen hangen helemaal
achter een glazen wand.
Niet geheel ten onrechte.
Denk nog maar eens terug aan de diefstal in dit museum
een paar jaar geleden. Op klaar lichte dag
werden er toen schilderwerken van Munch gestolen.
Maar als je foto’s wilt maken is al dat glas vervelend.
De enorme verzameling van Munch maakte op mij wel heel veel indruk.
Misschien ook op u.


Edvard Munch, The sun.

Als je het museum inloopt kom je eerst langs een hele grote zaal.
Formaat gymzaal.
Daar is men ontwerp tekeningen/schilderingen aan het restaureren.
Deze werken bewaart ment normaal op een rol.
Het betreft enorme grote werken. Ontwerpen voor muurschilderingen.


Edvard Munch, The scientists.

‘De wetenschappers’op het doek met die naam zijn hier kinderen
die druk in de weer zijn hun nieuwsgierigheid de kans te geven.


Edvard Munch, The scientists, de ruimte.

Hier, op deze foto, krijg je een idee van de grootte van de ruimte.


Edvard Munch, Anxiety, 1894.

De eerste zaal heeft werken die allemaal achter glas zitten.
Ze zijn onderdeel van de Frieze of Life.


Edvard Munch, The girl and death, 1893.


Edvard Munch, The voice / Summer night, 1893.

Op de Voice zien we die karakteristieke manier waarop Munch
de maan en de weerspiegeling in het water, schildert.
Je ziet deze vorm op meerdere schilderijen en ook in zijn grafische werk.


What is art?

What is art?
Art grows from joy and sorrow.
But mostly from sorrow.
It grows from human lives.

Edvard Munch.

Wat is kunst?
Kunst groeit uit vreugde en verdriet.
Maar voor het merendeel uit verdriet.
Het groeit uit menselijke levens.


Edvard Munch, Death in the sickroom, 1893.


Edvard Munch, Madonna, 1893 – 1894.


Edvard Munch, Kissing couples in the park, 1904 (The Linde frieze.


Edvard Munch, Golgotha, 1900.


Edvard Munch, Summer night / The voice, 1894.


Edvard Munch, Self portrait against a green background, 1905.

Als je alleen al een studie zou willen maken van het kleurgebruik
bij Munch dan is daar een heel interessant werk over te maken.
Het prachtige groen, hier in de achtergrond, komt heel regelmatig terug.


Edvard Munch, Desire, 1907.


Edvard Munch, Jealousy, 1907.

Groen van jaloezie kun je hier heel letterlijk nemen.


Edvard Munch, The death of Marat II, 1907.

De dood van Marat is een klassiek schilderij.
Ook uit de catalogus wordt mij niet duidelijk waarom Munch
nu juist dit thema gekozen heeft.
Ja, het is een vrouw die de politicus doodt.
En vrouwen komen op het werk van Munch er meestal niet positief van af.
Op het originele schilderij is de vrouw niet te zien.
Het was een politiek schilderij en in een hyperrealistische stijl.

Jacques-Louis David, De dood van Marat, 1793.

Als geheugensteun heb ik het werk van David hierboven opgenomen.
Het is wel interessant wat Munch met het werk doet.
Hij verplaatst het van de badkamer naar de slaapkamer.
Schildert niet hyperrealistisch.
Munch maakt uiteindelijk twee versies.
Waarschijnlijk heeft hij het werk gezien in Parijs toen hij daar studeerde.
Maar daar ben ik niet zeker van.
Het verschil tussen de twee versies is heel interessant.

In Tijdschrift voor Skandinavistiek schrijft Suze van der Poll:
Dat Munch zelf een duidelijk verband zag tussen gebeurtenissen uit zijn eigen leven en de stukken van Ibsen, heeft ook invloed gehad op zijn interpretatie van Ibsens werk, dit blijkt volgens Templeton met name uit de schets van Hedda Gabler. Zij is op dezelfde wijze afgebeeld als Mathilde (Tulla) Larsen, de voormalige geliefde van Munch door wie hij verlaten was en die model stond voor De moordenares (1906) en Marats dood I (1907). Op dit laatste schilderij is Munch zelf te herkennen in de figuur van Marat. Door Hedda dezelfde positie in te laten nemen als Marats moordenares Charlotte Corday, beschouwt Munch haar als de moordenares van Ejlert Lxf8vborg, een interpretatie die door Ibsen niet geexpliciteerd wordt.

Maar het zijn wel erg belangrijke werken in zijn oeuvre.
Dat is ook de mening van Toine Moerbeek in Tirade (jaargang 43, pagina 181):

Het lukte Munch pas in 1907 om zijn houtsnedestijl toe te passen in zijn schilderijen. Amor en Psyche, De Baders, en vooral De Dood van Marat zijn versimpelde, klassieke composities waaroverheen een x93rasterx94 van dik geschilderde verticale lijnen zijn geschilderd, imitaties van houtnerven, die niet meegaan met het plastisch model maar deze integendeel kapot maken. In De Dood van Marat worden de vlakke silhouetten van de vermoorde man en diens moordenares doorbroken en het interieur waarin de moord plaats vond was in de eerste versie nog geen badkamer. Munch rekende dit schilderij nooit tot zijn topstukken maar wel tot zijn belangrijkste experimenten. x93Een moeilijke bevalling, die meer dan negen jaar duurdex94, schreef hij aan een vriendin. Vanaf dat moment wilde hij al zijn oude schilderijen overschilderen in de nieuwe stijl. (Later zou hij dat in zekere zin ook doen, zij het niet op de bestaande doeken.)

 


Munch maakte zelf foto’s en gebruikte die ook als documentatie om bijvoorbeeld zelfportretten te kunnen maken. Hij had een heel positieve visie op de fotografie.

The camara cannot compete with painting as long as
it cannot be used in heaven or hell.

De camera is geen competitie voor schilderen
zolang de camera niet in de hemel of de hel kan worden gebruikt.


Edvard Munch, New snow, 1900 – 1901.

Edvard Munch, New snow.


Edvard Munch, The bathers.


Edvard Munch, The haymaker, 1907.

Dat Munch zeker overeenkomsten in zijn werk heeft
met het werk van de impressionisten kun je onder andere zien door
zijn keuze van sommige onderwerpen:
de hooimaker (agrarische thema’s van bijvoorbeeld Van Gogh en Renoir)
tapijt met felle kleuren (bijvoorbeeld Matisse)
water (rivier of zee, wie niet van de impressionisten zou ik zeggen)
een sterrenhemel (bijvoorbeeld Van Gogh), enz.


Edvard Munch, Five puppies on the carpet, 1919 – 1921.


Edvard Munch, The girls on the bridge, 1927.


Edvard Munch, Starry night, 1922 – 1924.