Na grote groepen studenten die vorige week de binnenstad van Breda bezochten, bleven er eerst een paar en later alleen deze NS-fiets staan op het Kasteelplein. Vanochtend heb ik deze foto getwitterd.
Tot mijn verrassing is aan het eind van de middag de fiets weg. Het Kasteelplein is weer leeg en het zicht op de KMA weer als altijd.
Al eens eerder besprak ik een boek van Jack Gravemaker.
Nu is een volgend boek verschenen dat via bol.com verkrijgbaar is.
Hier het artikel dat onlangs in de Bode is verschenen
Foto van Jack Gravemaker met het boek onder zijn arm. Foto door Eugene de Kok.
DOOR EUGÈNE DE KOK
ZOUTELANDE – “Het is toch je broer?”, zegt Jack Gravemaker
als je hem vraagt waarom hij een boek heeft gemaakt
over zijn oudste, in 2015 overleden broer
Willem Vermarke (Gravemaker), die van 1994 tot en met 2006
de Botterbar in Zoutelande runde.
In het boek haalt de Middelburger herinneringen op
aan de markante barman en aan de botter, die in 2012 is gesloopt.
Arm-17 op het Veerse Meer.
Jack Gravemaker heeft ruim twee jaar gewerkt aan het boek
‘De Botterbar, ARM-17 te Zoutelande’.
Het bestaat vooral uit foto’s, die Jack vaak zelf heeft gemaakt,
maar ook van verschillende personen heeft gehad.
Zo zie je op de eerste pagina’s de ARM-17 op zwart-wit-foto’s varen
op het Veerse Meer en in de haven van Veere liggen.
Arm-17 (jelemaal rechts) op de kust voor onderhoud.
In 1961 verkopen de broers Joos en Piet van Belzen hun botter aan
ondernemer Willem van Krugten uit Breda.
Hij is dan al eigenaar van camping Duinoord en ziet brood
in het klassieke vissersschip.
Hij mag het plaatsen onderaan de duinen in Zoutelande.
Arm-17 op transport. Vlak bij cafetaria Duinoord op de Duinweg in Zoutelande.
Met zijn vrouw Tanja van Krugten begint hij een kroeg in het schip.
“Met de netten in de mast en de Nederlandse vlag in top
leek het net alsof het schip daar was gestrand”,
schrijft Jack in zijn fotoboek.
“De groene flessen lagen voor de botter en moesten de zee voorstellen.
Als ‘s avonds de schijnwerpers er op stonden,
kwam de zee weer tot leven. Het had iets.”
Nylon
Het echtpaar runt de Botterbar tot 1985.
Negen jaar later nemen Jacks broers Kees Gravemaker en
Willem Vermarke (Gravemaker) hem over van hun neef
Johan Reindersma, die hem tot die tijd heeft bestierd.
Willem Gravemaker (Vermarke) bij zijn botterbar in september 1995.
Twee jaar later stopt Kees ermee en gaat Willem alleen verder.
“De Botterbar was alles voor hem”, zegt Jack. “Hij had het er altijd over.
Zelf ging ik er ook vaak heen en maakte dan altijd foto’s.
In de loop der jaren heb ik er heel wat verzameld.”
Jack haalt tussen de foto’s door herinneringen op aan de bar,
bijvoorbeeld over het rode licht in de mast dat om acht uur aanging
zodat mensen zagen dat hij was geopend
en over de dagelijkse stormen.
“De koperen scheepslampen aan het plafond waren door nylondraden
met elkaar verbonden. Achter de bar hing een touw.
Willem had een bandje met stormgeluiden.
Dat zette hij altijd rond een uur of elf op.
Vervolgens ging het licht op laag en trok hij aan het draadje,
eerst zacht, maar steeds harder waardoor de lampen flitsten …
het was net een echte storm.”
Hartaanval
Herinneringen aan zijn oudste broer zijn er ook volop.
Zo schrijft Jack, alles in spreektaal, over de hartaanval
die Willem in 2001 krijgt, de zware operaties die daarop volgen,
maar dat hij desondanks een paar maanden later alweer
achter de bar staat in Zoutelande, alsof er niets is gebeurd.
Vijf jaar later heeft hij er genoeg van.
Hij verkoopt de Botterbar aan de familie Los en verhuist
naar zijn geboorteplaats IJmuiden.
In 2012 gaat de Botterbar,
die dan al een paar jaar leeg staat, tegen de vlakte.
Drie jaar later komt Willem na een kort ziekbed te overlijden.
“Dit boek heb gemaakt omdat heel veel mensen de Botterbar kennen,
maar vooral ter ere van hem.”
Om het volgende boekje, gebaseerd op Dunhuang,
te maken ben ik begonnen met een linosnede met Buddha.
De afbeelding is gebaseerd op een muurschildering in de Mogao-grotten.
Tegelijkertijd maak ik gebruik van het feit dat ik de eerste helft
van het verhaal ‘De hulpvaardige reiziger’ op mijn pers heb liggen.
Ik wil na Stringing together een boekrol maken.
De tekst van de hulpvaardige reiziger heb ik nu gezet op een strook
dun papier. Eens zien hoe dat uitvalt.
Omdat ik de tekst wil drukken moet ik wel de tekst op meerdere vellen
drukken. De pers kan maximaal 50 cm aan.
Dit is de ingeinkte linosnede.
Dit is de eerste afdruk. De lino is nog niet af. Bovendien is het papier te kort. Ik heb 9 x 9 cm afgesneden maar het moet 9 x 10 cm zijn.
Dit is het eerste stuk van de tekst.
Dit is een kolom van de tekst. Je ziet nu het papier beter. Dit dunne papier heeft een heel mooie structuur. Die structuur doet me denken aan geschreven letters.
Gisteren was het feest in cafe De Beyerd.
Pier vierde dat hij 50 jaar kastelein was en zijn zoons
dat ze 25 jaar kastelein zijn.
Er was een ‘receptie’ waar we even geweest zijn
en waar wij, met als alle andere bezoekers, ook
een cadeau kregen.
Een van de boekjes die ik aan het voorbereiden ben
zal iets te maken hebben met stenen en de FutureDome.
Daarom ben ik deze week foto´s gaan maken op het terrein van de FutureDome.
Hoe ik ze uiteindelijk ga gebruiken weet ik nog niet.
Onderdeel van de boekjes zal zijn dat ik ga proberen
om een mooie titel op de kaft te krijgen.
Verschillend materiaal wil ik gebruiken voor de bekleding
van de omslag en om de titels op het boekje te krijgen ga ik
voor een korte periode op les in Breda bij een boekbindster.
Daar zal later meer over volgen maar nu eerst de foto´s die ik gemaakt heb.
Steen is een breed begrip voor mij: asfalt doet ook mee.
Bij veel foto’s vind ik de vorm leuk maar hier zijn het de kleuren die het hem doen.
En hier de vocht(?)aanslag.
De eenvoudige versiering van de gevangenismuren. Opwekkend vind ik de versiering niet echt.
Het verschil in de vensterbanken trok me.
Zie je hier het vierkant?
Het verbaasde me enorm hoeveel verschillende foto’s ik kon maken.
Dit is een soort asfaltgrafiek.
Takken en stenen.
De beslissing.
Beton is ook steen.
Een mini sterrenstelsel.
Het stroomgebied van de Nijl.
Met apestaartje.
Argusvlinder 