Verso – tussen techniek en geloof

Het gebeurt niet vaak dat ik een blogbericht maak
over een kunstwerk dat ik niet zo mooi vind.
Nu is mooi een erg subjectief gegeven,
maar kijk eens naar de compositie van beide zijden van het werk:

DSC05727BazelKunstmuseumBaselVersoKonradWitzWerkstattIdemTheNativityIdem
Bazel, Kunstmuseum Basel, Verso, Konrad Witz Werkstatt, The Nativity, Um 1445 – 1450.

Aan de ene kant zie je de kerststal.
De verhouding tussen het gebouwtje
en het enorm grote blauwe gewaad van Maria, klopt niet;

DSC05729 01 BazelKunstmuseumBaselVersoKonradWitzWerkstattTheIncredulityOfSaintThomasAndChristAndTheVirginIntercedingWithGodTheFartherTheNativityUm1445-1450
Konrad Witz Werkstatt, The incredulity of Saint Thomas and Christ and the Virgin interceding with God the Father.

Aan de andere kant zie je een vreemde compositie.

Misschien is die theologisch nog wel te verklaren.
Christus als bemiddelaar tussen de ongelovige mens en God.
Een Christus die er veel aan wil doen om de mens te overtuigen
Terwijl Maria naast hem dezelfde bemiddelende rol vervult.
Maar dat maakt het voor mij nog geen mooi beeld.

Links, enigszins opzij geduwd, staan Christus en de ongelovige Thomas.
Rechts God met de geknielde Maria die lijkt te bemiddelen,
terwijl ze in haar linkerhand een kleine figuur de hand geeft.
Ze houdt ook haar borst vast (mogelijk als verwijzing naar moederschap)
terwijl Christus aan haar rechterzijde zit.
Er zit ook nog een geknield figuur op de voorgrond.

Alles bij elkaar wringt de compositie door gebrek aan evenwicht
en daarbij is de rechter helft heel complex.

Wat me wel aanspreekt zijn twee zaken:

  • Het gebouwtje aan de ene kant mag dan niet in verhouding zijn met de figuren,
    het is wel een mooi ontwerp en perspectief.
    Bovendien is er een interessante combinatie van schilderwerk met reliëf.
DSC05728 01 BazelKunstmuseumBaselVersoKonradWitzWerkstattIdemTheNativityIdem DetailMaria
Detail met Maria.
DSC05728 02 BazelKunstmuseumBaselVersoKonradWitzWerkstattIdemTheNativityIdem DetailMaria
Detail schilderwerk en reliëf bij het hoofd van Maria.
DSC05821 BazelKunstmuseumBaselVersoKonradWitzWerkstattIdemTheNativityIdem EngelMetLeporello
Detail met de engel die een leporello (?) in de handen lijkt te houden.
  • Dan de gotische rand aan de bovenkant van de Thomas-kant van het werk.
    Het is een poging om een ‘oud’ verhaal naar het nu van 1450 te halen.
    Het werkt als een decoratieve rand, bijna als de kanten strook van een glasgordijn.
DSC05822BazelKunstmuseumBaselVersoKanradWitz Txt
Zaaltekst over de gotische rand.
DSC05729 02 BazelKunstmuseumBaselVersoKonradWitzWerkstattTheIncredulityOfSaintThomasAndChristAndTheVirginIntercedingWithGodTheFartherTheNativityUm1445-1450 Detail
Detail van de gotische rand.

Voor een kijker van nu is het alles bij elkaar een erg ‘technisch’ werk.
Daar waar het natuurlijk probeert over te komen (the Nativity)
wringt het beeld.
Daar waar het theologisch probeert te zijn (Thomas)
is het complex en vormt het geen eenheid.

Juist dat spanningsveld tussen techniek en betekenis maakt het werk interessant,
al blijft het moeilijk om erdoor geraakt te worden.