Ik kwam een web site tegen die alle werken (lees schilderijen) toont
die van de schilder Rembrandt van Rijn in Californiƫ te zien zijn
in openbare collecties.
En dat zijn er heel wat.
14 om precies te zijn.
Dat is een mooie gelegenheid om die 14 eens op een rijtje te zetten.
Zijn ze allemaal van Rembrandt?
Dat weet ik niet, de laatste jaren is daar nogal wat over te doen geweest.
In het algemeen, niet specifiek over deze 14.
Er is een web site die van deze onenigheid
een heel goed beeld geeft:
Rembrandt site van de Universiteit van Amsterdam
Maar laat maar eens weten welke je niet van Rembrandt vindt
en waarom dan wel niet.

1630: Rembrandt, The raising of Lazarus.
Jezus wekt Lazarus op uit de doden.

1630-1631: Rembrandt, An old man in military costume.
Een oude man in militair uniform.

1632: Rembrandt, Portrait af a girl wearing a gold-trimmed cloak.
Portret van een vrouw in een met goud afgezette mantel.

1632: Rembrandt, Portrait of Marten Looten.
Portret van Marten Looten.
Wie is dat eigenlijk?
Hij moet wel belangrijk zijn geweest.
Vondel schreef een gedicht voor zijn huwelijk:


Hij schijnt een rijke koopman te zijn geweest die aan de Keizersgracht zijn huis had.
Hoe kom je er nou achter dat dit Marten Looten is?
Goed kijken naar de details van dit portret:
want wat staat er op de brief?


1632: Rembrandt, The abduction of Europe.
De ontvoering van Europa.

1633: Rembrandt, Daniel and Cyrus before the idol Bel.
Daniel en Cyrus voor het afgodsbeeld Baal.

1633: Rembrandt, Portrait of a bearded man in a wide-brimmed hat, possibly Pieter Sijen.
Portret van een man met baard en een hoed met brede rand,
misschien Pieter Sijen.
En wie is dat dan wel, zou je haast denken.
Er is een web site: kroniek van het Rembrandthuis waaronder andere het volgende stukje in voor komt:
In 1703 stelde de lakenkoopman en ondernemer Pieter Sijen te Gouda een inventaris op van de goederen die hij op dat moment bezat. De rijke boedel bevatte ongeveer 25 schilderijen waaronder worden genoemd ‘twee portretten van voorouders van Sijen geschilderd door Rembrandt’.
De web site kan men hier vinden: Kroniek van het Rembrandthuis

1634: Rembrandt, Portrait of Dirck Jansz. Presser.
Dirck Jansz. Presser schijnt de zoon te zijn geweest van een Rotterdamse brouwer.
Die brouwer heette Jan Dammaszn. Pesser
(informatie van The National Gallery, London)
Zijn vrouw en zijn moeder zijn ook door Rembrandt geschilderd.

1638-1639: Rembrandt, Self portrait.

1639: Rembrandt, Portait of a man holding a black hat.
xa0Portret van een man die een zwarte hoed vast houdt.

1645-1650: Rembrandt, Portrait of a boy.
xa0Portret van een jongen.

1657: Rembrandt, Saint Bartholomew.

1661: Rembrandt, Saint Bartholomew.

1662-1665: Rembrandt, Juno.


Jan Hendrik Frederiks, 1799.


Ik was meteen helemaal weg van de vissekom.Alleen de goudvissen zaten niet helemaal stil en daarom is de foto bewogen.
Petrus van Schendel, Jaarmarkt op de Grote Markt te Breda (detail).Een kleine toevoeging bij uw kanttekening ten aanzienvan het schilderij uit 1863, met de jaarmarkt van Breda als onderwerp.Het type muts dat de vrouw draagt is kenmerkendvoor de klederdracht die destijd in de Baronie van Breda gedragen werden de Tiroler klederdracht is niet ietsdat door een inwoner van Breda is aangetrokken ter opluistering van de jaarmarktof gewoon door de kunstenaar verzonnen is,maar daadwerkelijk een Zuid-Tiroler of Italiaan,die destijds deel uitmaakte van vele jaarmarktenen kermissen en daar met fluitmuziek een boterham trachte te verdienen.Deze ‘pfifferari’ – van oorsprong herders – zoals ze genoemd werden,werden door veel kunstenaars uit die tijd uitgekozendoor hun opvallende en kleurrijke klederdracht.Van Schendel maakte van een dergelijke Pfifferaro nog apart een schilderij,dat nog niet zo lang geleden bij Christie’s in Amsterdam(veiling 26-10-2004, lot 167) onder de hamer kwam.Van Schendel beschouwde zich bovenal als een kunstenaardie de werkelijkheid natuurgetrouw diende af te beeldenen met zijn jaarmarkt deed hij dat ook.Voor de mensen die zich afvragen waar deze wijsheid vandaan komt.Vorige week reageerde Dhr. J. De Meere op mijn web log.Hij is een expert op het gebied van Petrus van Schendel.Zijn naam kom ik bijvoorbeeld ook tegen op de web site van veilinghuis Christie’sin Amsterdam als ik op zoek ga naar het schilderij dat genoemd wordt.
Petrus van Schendel, The young flageolet player.
Petrus van Schendel, The young flageolet player.
Vanochtend ben ik gaan kijken naar Restauratie op zaal.Een aanwinst van formaat van Petrus van Schendel.In het Breda’s Museum is te zien hoe een groot werk van de Brabantse schilderPetrus van Schendel, wordt gerestaureerd.Lange tijd was er een kleiner schilderij bekenddat bijna hetzelfde thema heeft:De aanbidding der Herders.Door dit schilderij wist men dat er een nog veel groter werkstukmoest zijn dat ook een ‘Kersttafereel’ voorstelde.Enige tijd geleden werd dit herontdekt in een kerk in Elsene (Brussl).Het schilderij stond daar in een doopkapel.Het schilderij was niet voor de ruimte gemaaktmaar kon er met moeite staan.Het is namelijk 4,38 meter hoog en 3,3 meter breed.Het werk heet “De geboorte van Christus”.De foto’s van vanochtend, van de restauratie en de andere Van Schendelsdie dit museum heeft vindt u hier.Als tekst treft u een soort toespraak aan van naar ik aanneem de restaurateur.De tekst was er te lezen en ik neem die hier over.De foto’s zijn niet zo mooi als ik gehoopt had.Er was veel kunstlicht waar ik geen invloed op had.Maar het geeft toch wel een beeld.
Petrus van Schendel, De aanbidding der herders.Soort zusje van het grote schilderij.Overgenomen van een kaart.
Petrus van Schendel, De geboorte van Christus.
Dit kleinere deel van het schilderij is een stilleven op zich.Brood en wild in een maand. Als cadeau?
Petrus van Schendel, De geboorte van Christus, detail..
Hier op dit deel van het schilderij zat een van de grotere beschadigingen.Op de poster van de tentoonstelling is het gat te zien.

Breda, Bredaxe2x80x99s Museum, 26 oktober 2008.De restauratie van een schilderij met het formaat vanDe geboorte van Christus van Petrus van Schendel,zoxe2x80x99n 4 x 3 meter vergt een speciale aanpak,ik zal proberen in het kort iets te vertellen over de werkwijzedie we hier gevolgd hebben.Bij de eerste inspectie van het schilderij in Brussel Elsenewerd vastgesteld dat de schade en vervuiling van het schilderijomvangrijk waren;scheuren, gaten en deformaties in het schilderslinnen.Toch ondanks deze kwetsuren maakte het grote doekgeen volledig verzwakte indruk,de schilder had indertijd voor topkwaliteit linnen gekozen.
De restaurateur John Post aan het werk.
De constructie die gebruikt is voor het vervoer van Brussel naar Breda.
Na het overwinnen van de transportproblemen met het schilderij:de ingewikkelde methode om in de Heilige Kruiskerk te Elsenehet schilderij van de muur neer te laten,de demontage van de vergulde lijst, het losmakenvan het beschilderde linnen van het spieraamen de eerste schoonmaak van met name de achterzijde van het schilderijwaar zich uiteraard veel stof en gruis had verzameld konden we;d.w.z. een team van transporteur Hiskia van Kralingen en ikzelfhet doek op een enorme houten rol draaien en meenemen naar Breda.In de grote zaal boven, waar de restauratie plaatsvindtkunt u dat hele proces bekijken op een doorlopende fotoprojectie.Intussen was een speciale werkvloer gemaakt in de grote zaalvan het Bredaxe2x80x99s Museum waarover een verrijdbaar plateaumij de gelegenheid moest bieden het schilderij te behandelen.Hoewel dat geen gemakkelijke werkhouding oplevert,was dat de enige mogelijkheid om beschadigingenzoals scheuren in het midden van het 3 meter brede doekte kunnen herstellen;daarvoor is namelijk een gladde harde ondergrond nodigen beschadigingen zouden niet bereikbaar zijnals we een enorme tafel met een blad van 3 x 4 meterop de normale werkhoogte hadden gemaakt.
De restauratie kom op 29 september worden aangevangennadat het doek was uitgerold op de werkvloer.Even terug nu naar het losmaken van het schilderdoekvan het oude spieraam in Brussel Elsene;daar was direct zichtbaar, dat het schilderij in haar lange bestaanal meerdere malen was opgespannen en losgemaakt voor een transport.De verzwakte en ingescheurde opspanrandenwaren ter versterking beplakt met stroken linnen,de lijm die gebruikt was bleek roggemeellijm,een veelzijdig product, je kon het namelijk ook opeten;dan heette het roggemeelpap,misschien heeft iemand hier in de zaal het nog wel eens gegeten?Deze stroken met de lijm lieten zich makkelijk volledig verwijderenen boden mij de mogelijkheid om deze proceduremet moderne, verwijderbare ofwel reversibele middelen uit te voeren;we noemen het aanbrengen van een randversterking nu striplining.Er is gekozen voor een terughoudende wijze van restaureren,tegenwoordig algemeen aanvaard;zoxe2x80x99n 30 jaar geleden zou een dergelijk schilderij bedoekt zijnmet een bijenwas/hars preparaat dat als een hete vloeibare massawerd uitgesmeerd op de achterzijde van het doeken daarna met warme strijkijzers opnieuw verhiten vloeibaar gemaakt om het bedoekingslinnenaan het oude doek te sealen.Deze werkwijze wordt nu niet meer gevolgd.Het betekent een enorme operatie bij een dergelijk formaat schilderijen er kleven een aantal belangrijke nadelen aan:de zuren in de was kunnen kleurveranderingen veroorzakenen de was is nooit meer uit het oude linnen te verwijderen.Ook wordt het schilderij daardoor 3x zwaarder.
Het aanbrengen van een bedoeking,ook met moderne reversibele materialen is de uiterste stapdie je als restaurateur doet;dus alleen als het niet anders meer kan.Bij deze restauratie is gekozen voor een aanpakdie het minst zou ingrijpen in de oorspronkelijke situatie;een striplining voor de opspanrandenen het hechten van de scheuren in het linnenmet een speciaal daarvoor ontwikkeld smeltpoeder.Als scheuren in schilderslinnen zo hersteld wordenis de kans op vervormingen later het kleinst.Een groot gat in het doek, ongeveer 10 x 10 cm.moest worden opgevuld met nieuw linnen,dat op gelijkaardige wijze, namelijk met smeltpedergehecht werd aan de randen van het oude linnen.Al deze handelingen:het grondig schoonmaken van de achterzijde van het doek,het voorbereiden en aanbrengen van de striplining,het hechten van de scheurenen het monteren van nieuw linnen in het gat werden uitgevoerdterwijl het schilderij met de beeldzijde op de werkvloer lag.Het moment van omdraaien van het schilderij was bijna aangebrokenen daarmee de vraag hoe je zoxe2x80x99n formaat doekeigenlijk op de veiligste manier omdraait.Gekozen werd voor het opspannen van het schilderijop een tijdelijk spanraam en het omkeren in xc3xa9xc3xa9n,zo mogelijk vloeiende beweging met een aantal mensen uit te voeren.Op 13 oktober 2008 was het grote moment daar.Alles verliep probleemloos en na het losmaken van het spanraamkon ik eindelijk de grote schoonmaak beginnen,een schoonmaak waar ik nog altijd mee bezig ben.Dat schoonmaken begint met een aantal proefstukjesom de aard van de vervuiling vast te stellenen de juiste schoonmaakmiddelen uit te testen.U moet hierbij denken aan zachte loogvrije zeep,terpentijn, alcohol en aceton.
Petrus van Schendel, Portret van Geertruy van Schendel-Brocx.
Petrus van Schendel, De aanbidding der herders.
Petrus van Schendel, Jaarmarkt op de Grote Markt te Breda, 1863..
Petrus van Schendel, Schipbreuk op de rotsen, circa 1835.Op het begeleidend schrijven viel te lezen:Deze romantische voorstelling van een schipbreuk is een vroeg werk van Van Schendel.Hij schilderde de zee in volle heftigheid.Exc3xa9n opvarende zoekt redding door zich vast te klampenaan de afgebroken mast, een ander bidt om redding.
Petrus van Schendel, Schipbreuk op de rotsen (detail).
Petrus van Schendel, Zelfportret..
Petrus van Schendel, Zelfportret, 1869.Op het begeleidend schrijven viel te lezen:Een jaar voor zijn dood schilderde Van Schendeldit statige zelfportret.Zijn linkerarm ligt opvallend naast een stapeltje boeken.Hij portretteert zich hier als schrijver en wetenschapper.
Petrus van Schendel, De vloek van Cain.
Petrus van Schendel, De aanbidding der herders (detail).


























Petrus van Schendel: De geboorte van Christus, 1858. PS. Voor de volledigheid: op de foto ziet u restaurator John Post op de ladder en de directeur van het Breda’s Museum, Jeroen Grosfeld, die de centimeter aan de onderzijde vasthoudt.Hartelijk dank aan de maker van deze foto die ook de aanvullende toelichting gaf.Ik ga morgen met veel plezier kijken in het Breda’s museumen hoop naar aanleiding van dat bezoek hier nog meer foto’s te kunnen laten zien van het schilderij en de restauratie.
























































Burk Uzzle, Woodstock, 1969.
Burk Uzzle, Red, White and Blue.Als je in Amerika spreekt over Red, White en Blue dan spreek je meestalover het symbool voor Amerika: de Amerikaanse vlag.Hier komen dezelfde kleuren terug (Rood, wit en blauw) maarje ziet een benzinestation.
Burk Uzzle, Just add water.Grappige titel: alleen water toevoegen.
Adolf Fleischmann, Composition MD.
Anonymous, Chinese Txe2x80x99ang Dynasty, Earth Spirits, 8th – 9th century, ceramic.Twee Chinese aardgeesten uit de Txe2x80x99ang dynastieDe maker(s) is (/zijn) onbekend.Datering: tussen de 8e en 9de eeuw na Christus.
Burk Uzzle, Desert Prada, Texas, 2006.De overvloed van de concumptiemaatschappij ‘op de hak’ genomen?
Clyde Butcher, Snake River.Deze fotograaf specialiseert zich op het Amerikaanse landschap.Foto’s altijd in zwart/wit.
Edward Hopper, Ground Swell, 1939.Amerikaans schilder.Bekend van stadsgezichten en hotelkamers.Altijd met een unheimisch gevoel.
Guido Reni, Joseph and Potiphar’s wife, 1630.Potifar, zijn vrouw en Josef komen voor in allerlei cultuuruitingen.Het verhaal over de slaaf Josef staat in de Bijbel.Hier is het moment geschilderd waaop de slaaf Josef de avancesvan de vrouw van Potifar afwijst.Dit zou nog veel drama tot gevolg hebben.Het is vaak onderwerp voor schilderijen maar ook musicals en films.Vondel schrijft over hen.
Johannes Vermeer, A lady writing, 1665.Een foto van dit schilderij zag ik vanochtend ook in het boekdat is verschenen ter gelegenheid van de tentoonstelling125 Grote Liefdes. Dit is een voorbeeld van een werk dat de Nederlandse overheid,al dan niet met de hulp van rijke particulieren, zich wist laten ontglippen.
Juan Gris, Livre, pipe et verres, 1915.Stilleven met boek, pijp en glas.
Marc Chagall, Introduction to the Jewish Theater, 1920.
Marc Chagall, The cattle dealer, 1912.De veehandelaar.
Matthew Pillsbury, Nathan Noland – Mario Kart DS – The Star Cup – Wynn, Las Vegas, Monday July 31th 2006, 0:34 am – 0: 52 am.Matthew Pillsbury: Jong (1973) Amerikaanse fotograaf,Nathan Noland: persoon op de foto,Mario Kart DS: computerspel,The Star Cup : de prijs in het computerspel,Wynn: een hotel in Las Vegas,Monday July 31th 2006, 0:34 am – 0: 52 am: de belichtingstijd van de foto.Matthew Pillsbury specialiseert zich in het maken van foto’s meteen heel lange belichtingstijd.Je kunt daardoor ook zonder flitslicht op donkere plaatsen toch foto’s maken.Bewegende mensen zie je dan nauwelijks omdat die te kortin beeld zijn behalve als iemand min of meer stil een computerspel speeltzoals hier het geval is.‘AM’ staat voor in de ochtend.Deze foto is gemaakt op 31 juli 2006,tussen 34 minuten en 52 minuten na twaalf uur (na middernacht).De totale belichtingstijd was dus 18 minuten.
Charles Le Brun, The Seasons: Autumn, 1700-1720.Weer een prachtige reeks kunstwerken.Ook in deze editie weer een paar ontdekkingen.Zoals dit wandtapijt.Zeer toepasselijk: Herfst.In deze serie weblogs “Kunstvaria” waarschijnlijk het eerste wandkleed.
Damien Hirst, Afterworld, 2007.Niet erg populair bij mij maar als je over hedendaagse kunst iets wil zeggen,of er iets van wilt laten zien, kun je niet om hem heen.Met echte vlinders ?
Fernand Leger, Smoke over rooftops, 1911.Retour eigenaar.Dit door de nazi’s gestolen kunstvoorwerp is na al die jarenterug naar de eigenaar (of de erfgenamen).
Francisco de Goya, The marquise of Santa Cruz, 1805.Dat het werk van Goya niet altijd schokt is hier te zien.‘Fijne’ hofkunst.
Gerhard Richter, Lack hinter glas (905-1, 905-2), 2008.
Giovanni Battista Piranesi, Veduta dellxe2x80x99 anfiteatro flavio ditto Il Colosseo, 1776.The Colosseum birdxe2x80x99s-eye view: het Colloseum vanuit vogelvlucht.Meer het ‘toeristische’ werk van Piranesi.Deze etsen konden in grote getalen worden vermenigvuldigden worden verkocht aan de toeristen in Rome.
Giovanni Giacometti, Maternitxc3xa9, 1908.Een grote en prachtige verrassing.Kijk eens naar dat schitterende blauw.Giovanni Giacometti, de vader van Alberto.We zullen Alberto dadelijk ook nog tegenkomen.Ik wist dat de familie kunstzinnig was maar van de vaderhad ik nog nooit iets gezien.Heel traditionele opbouw van de compositie.
Jan Lievens, Allegory of the five senses, ongeveer 1622.Beetje ondeugende allegorie op de vijf zintuigen.
Jeff Koons, Balloon Dog Red, 1994-2000.
Joan Mirxc3xb3, Still life with old shoe, 1937.Fantastisch, wat moet je er meer van zeggen ?
Joan Mirxc3xb3, The two philosophers, 1936.Ik vermoed dat dit al eerder hier te zien was.Maar wat maakt het uit.
Julio Gonzalez, Still life II, ongeveer 1929.
Karel Appel, Cat, 1953.
Mike Bouchet, Triple, 2008.Meer, meer, meer.Op een tentoonstelling met die titel doet dit werk het prima.Olieverfschilderij.
Nan Groot Antink, Geen titel: cirkels II, 2006.Waarom iets zonder titel plotseling ‘circels 2’ heet ontgaat me.
Natalia Gontscharowa, Arbeiten auf einem kartoffelacker, 1908-1909.Werken op de aardappelakker.Wikipedia:
Pablo Picasso, La femme au tambourin, 1938-1939.
Richard Avedon, Marilyn Monroe, New York City, May 6, 1957.
Rufino Tamayo, America (detail), 1955.
Alberto Giacometti, Lotar I, 1965.Mooi
Bodhisattva Guanyin, China, 12e eeuw.
Een van een set beelden.Treurende volgelingen van Christus onder het kruis.Veronica heeft de doek gebruikt om het gezicht van Christus af te drogen.Vandaar zijn beeltenis in de doek.Prachtig in dit houtsnijwerk.
Lucas van Leyden, Het schip van Sint Reynuut, 1525-1530.Houtsnede, gemaakt van 8 losse delen.
De catalogus, daar ben ik in begonnen te lezen.Ik ben op pagina drie.Het gaat dus nog even duren.er zullen wel wat verhalen en foto’s op mijn blog terecht komen.Nog even wachten.
































Kim Buck, Armed and empty handed, Out to dry, 2008.Het thema lijkt mij ‘liefdeloosheid en machteloosheid’.Dat is het gevoel dat bij twee van de drie afbeeldingen naar boven komt.De uitdrukking ‘Out to dry’ die letterlijk ‘ophangen om te drogen’ betekent,wordt ook gebruikt voor ‘in de steek gelaten’.
Kim Buck, Armed and empty handed, Beats, 2008.Deze wijkt qua thema dus af.Een beetje ‘Urban’ zoals ze dat noemen.De stroming waarin het stadsleven en vaak de zelfkantvan de steden centraal staat.Dan kun je ook denken aan zaken als hip hop, grafitty en dergelijke.
Kim Buck, Armed and empty handed, You have to care to crack, 2008.
Vincent van Gogh, Schoenen, 1888.
Ik ging niet zozeer van Van Gogh als wel voor twee tentoonstellingen:50 x India.Rijksmuseum te gast: Indiase miniaturen in het Van Gogh Museum.
Radja Kirpal Dev van Bahu, circa 1660-1680.125 Grote Liefdes.Tentoonstelling ter gelegenheid van 125 jaar Vereniging Rembrandt.
Johannes Vermeer, De Liefdesbrief, 1667-1670.
En ik heb me daar prima vermaakt.