Categorie archief: Breda

Winterpret: Buitengebied Breda en Galderse hei

Posted on by

Gisterochtend ben ik nog op fotosafari geweest.
Ik ben begonnen in het buitengebied van Breda, tussen Effen en het Mastbos.
Daarna heb ik foto’s gemaakt in het Mastbos en op de Galderse hei.


Met een zacht rose gloed van de opklomende zon.










Kerstkaarten kan ik volgend jaar makkelijk zelf maken.





Ruwe rijp.





Ruwe rijp in detail.





Besuikerde boomtoppen.










Ruwe rijp op prikkeldraad.





Tinten blauw in de sneeuw.





Winterse laan.










Grove dennen en berken vormen een prachtig aanzicht.










Mastbos.





Hierna volgt van deze foto een detail.





Onbewerkt.





Bewerkt om ruimte te maken voor een eventuele kerstgroet.





Nog een onbewerkte detail.





Berk.





Berk met stam.





De zon had wat moeite.





Naar zou er uiteindelijk weel doorkomen.





Van onbesneeuw naar besuikerde boomtoppen.





Natuurcompositie I.




















Natuurcompositie II.





Natuurcompositie III.





Natuurcompositie IV.















Natuurcompositie V.















Sneeuw is niet altijd wit of blauw.




















Galderse hei.





Grove den.





Grove den.










Wit ?.










Ruwe rijp.





Galderse hei.





Een pol hoog gras.





Sneeuw met uitregenputjes, schaduw en zon.





De rand van Breda I.





De rand van Breda II.





De rand van Breda III.





Verdord riet voor een eik.





Winterpret.



Winterpret: in en om het huis

Posted on by



Wat een uitzicht!.





De toren van de kerk in Princenhage.





Sporen van autobanden in de sneeuw.





Besuikerde boomtoppen.





De toren van de kerk in Princenhage.





Nog een beetje water onder het huis.





Hongerige eenden.





Besneeuwd en bevroren laantje.





Ruwe rijp.


Van deze term had ik nog nooit gehoord.
Volgens mij verzinnen ze het gewoon bij het nieuws.
Mooi is het wel.
Deze week hadden we ook ‘uitsneeuwende mist’.
Het moet niet gekker worden.
Prachtig was het overigens wel.
Hele kleine ijskristallen, niet wit maar doorzichtig, glinsterend,
vielen uit de mist. Een hele fijne witte laag werd gevormd op de grond.




Ruwe rijp deel twee.





Mooi die rode gloed.





Broertje…..





…..en Zusje.





De Argusvlinder vanaf het ijs.





Gevonden voorwerp 1.





Gevonden voorwerp 2.





Ijszicht.





Alle eenden verzamelen!.



Breda's Museum: Signatuur

Posted on by

Ik ben gisteren naar het Breda’s Museum geweest.
Aanleiding is de nieuwe Van Schendel.
Kort voor kerst heeft het Breda’s Museum
een van Schendel gekocht die als thema de uitvinder Watts heeft.
Ik kwam echter op de tentoonstelling Signatuur terecht.
Een tentoonstelling die de kunstontwikkelingen van de stad Breda
als onderwerp heeft.
Van Schendel neemt daarin een ereplaats in.

Met ‘Signatuur’ geeft Bredaxe2x80x99s Museum voor de eerste maal in de geschiedenis een overzicht van de beeldende kunst uit Breda en omgeving en de traditie waarin die zich de laatste twee eeuwen heeft ontwikkeld. Met dit overzicht exposeert het museum ook voor het eerst een ruime keuze uit zijn grote verzameling 19e en 20e eeuwse xc3xa9n hedendaagse kunst.



Natuurlijk heb ik ook weer wat foto’s gemaakt en heb wat
plaatjes van de website van het museum gedownload.
Die volgen hier:


Jan Hendrik Frederiks.

Jan Hendrik Fredriks is een van de medeoprichters in 1799 van de tekenacademie.
Een opleiding die ook een stimulans voor de economie moest betekenen.
Deze Hendriks maakte onder andere een zestal doeken die als een
soort behand dienst deden.
Ze waren al eerder op mijn web log te zien.
Maar de viskom lukte de vorige keer niet zo best.
Dat ging gisteren beter.


Petrus van Schendel, De geboorte van Christus, 1858.

Dit doek is 4,38 meter hoog, 3,3 meter breed en 400 kg zwaar.
Van Schendel schilderde dit doek in 1858.
Het is onlangs gerestaureerd en nu op zijn ‘definitieve’ plaats opgehangen.
Er is een soort kapel gemaakt waarin het schilderij te zien is.


Petrus van Schendel, James Watt.

Mijn foto is niet de best geslaagde foto van dit schilderij die er te maken valt.
Daarom hier ook de afbeelding van de website.




Paul Windhausen, Gezicht op Breda.

Ook hiervan de afbeelding van de web site.
Mijn foto vind ik mooier.



Nu volgen een aantal werken waarvan ik de naam
van de kunstenaar ben vergeten.
Wel mooi werk.







Nuiten, Hallucinaties.

Dan nog een paar prentbriefkaarten.
Het onderwerp heeft natuurlijk altijd wel wat met Breda van doen.


Petrus van Schendel, Jaarmarkt in Breda.


J. C. Huysmans, Gezicht op Breda, het Spanjaardsgat, Oliemolen de Ploeg en de Grote Kerk, 1814.


Anoniem, Gezicht op de Vismarktstraat en Grote Kerk, circa 1950.


B. Jooss, Het Kasteel aan Breda, verbouwing tot KMA, 1828.


G. van der Heyden, Kermis in Breda, 1902.

Frisse ochtend

Posted on by





Deze foto’s lijken heel wat maar het is niets meer dan ijs
op de autoruit, gefotografeerd terwijl de zon op de ruit schijnt.
Simpel te maken foto’s maar met een dramatisch effect.
Het hoeft er niet eens zo heel koud voor te zijn.
Maar waarom dan in je auto gaan zitten.
Om wat foto’s te gaan maken.
Kasteel Bouvigne in de kou.





Glazen Huis Breda opgeruimd.

Posted on by

Vandaag is het Glazen Huis in Breda afgebroken en afgevoerd.
En dat is een heel werk geweest.
Niet alleen het Glazen Huis maar ook het podium en
alle omringende gebouwen, hekken en stellages zijn verwijderd.
De Grote Markt van Breda is weer leeg.


De straat langs de Grote Toren was weer open.




Onderdelen van het podium.


Behoorlijk wat rommel.




Judith weer vrij.

Aan de vier zijden van het voetstuk staan de teksten:
“leven in vrijheid is spelen voor god”
“vertroosting welde uit bronnen van vertrouwen”
“hun was wet / hun wet was dood”
“leven van vrijheid beroofd is leven in verzet”

Daarnaast staat er op een steen ernaast de tekst:
“Judith, vredesbeeld van de stad Breda door Niel Steenbergen,
tekst Karel Meeuwesse, 1952″

Serious request – Glazen Huis – Grote Markt Breda

Posted on by

Alle lijkt in gang voor een grote afsluiting.
De markt ook.
De helft van de markt is niet toegankelijk voor de mensen.
Maar het gaat om het idee.


Geen toegang!


Zoals ik iemand hoorde zeggen: een serious podium.




Serious of niet, hier gaat het om 330.000 Euro.












Judith kijkt eenzaam toe.





Water in de stad

Posted on by

Vanavond was de officiele opening van het tweede deel
van de nieuwe haven in Breda:
het water terug in de stad.

Het was er gezellig druk.
Wel was het wat snel afgelopen.
De ‘winterboulevard’ was wel erg magertjes.
Maar wat een enorme vooruitgang is deze nieuwe haven.
Het is het geld dubbel en dwars waard.


De tekst in de fontein met water is: Toekomst.






















Ijssculptuur.


Koningpinguins.


Bloemen.





Breda's Museum verwerft Petrus van Schendel's 'James Watt'.

Posted on by

De datering van dit schilderij van Petrus van Schendel is mij niet bekend.
Maar ik verwacht er de komende tijd meer van te vernemen.
Het schilderij toont James Watt (de uitvinder van de stoommachine) als kind.
Het cruciale moment waarop bij de jonge James
het principe van de stoomkracht duidelijk wordt.



Soot from the funnel II

Posted on by

Videokunst is een vorm die bij mij soms aanslaat
en heel vaak geen waardering kan genereren.
Op de tentoonstelling Soot from the funnel zijn er meerdere werken
gemaakt met video:

Sheena Macrae: Odyssey (2006)
Het verhaal dat bij dit werk gaat klinkt goed.
Je neemt een beroemde film, haal die in stroken uit elkaar,
meng die stroken, orden ze, verwijder overtollige,
projecteer het resultaat als een hypnotisch schilderij.
Dat kwam er niet uit. Saai, langzaam,
slaperig maar niet door hypnose.

Erwan Maheo: Entre Gibraltar et les Dardanelles (2008)
Ik zag alleen de film. Papier en foto’s heb ik niet gezien.
Ook hier is het idee goed.
Je vader vaart. Maakt van alles mee.
Geheimzinnig. Je hebt een film van het avontuur.
Je leest boeken die raakvlakken hebben met het
,vermeende, leven van je vader.
Alle ingredienten voor een droom.
Alles wat ik zag was een onduidelijke film.

Christophe Terlinden: Reve a la saauce Britannique (2008)
Hier heb ik wat foto’s van.
Daar kom ik later nog een keer op terug.
Maar erg positief was ik hier ook niet over.

Maar dan Harald Hund & Paul Horn: Dropping furniture.
Letterlijke vertaling: “meubels laten vallen”.
Op het internet zijn ze haast onvindbaar.
Wat je vind is nauwelijks relevant voor hun werk.

Maar het werk in Lokaal01 was heel bijzonder.
Een projectie in de hoek van de zaal.
Twee maal een nagenoeg dezelfde projectie van dezelfde kamer.
In deze kamer laat men met veel lawaai (letterlijk)
en vertraagd huisraad van boven naar beneden vallen.
De kamer begint leeg.
Het laatste wat er valt is een soort aquarium.





Uit de folder:

In Dropping furniture krijgen de ‘dode’vallende meubelstukken
een verhalende en levende betekenis,
versterkt door de vertraging van het beeld en het intensieve geluid.



Soot from the funnel

Posted on by

Gisteravond, voorafgaand aan de muziekavond in Lokaal01,
bezocht ik de tentoonstelling “Soot from the funnel”.
Vandaag een eerste korte serie foto’s en briefkaarten:
Kate MccGwire.
Haar installatie op deze tentoonstelling heel ‘Sluice’ (sluis).



Ik verzamel, voeg samen, hergebruik, leg laag op laag, pel af,
verbrand, onthul, plaats, verdubbel, bevraag, speel en maak foto’s.


Kate MccGwire, Fume, 2007.


Gat gebrand in een met de hand ingebonden boek.
De schoonheid van een slechte daad.




Kate MccGwire, Brood, 2004.





Kate MccGwire, Sluice, Lokaal01, 2008.





























Volgens de web site van Kate stelt het werk van Kate MccGwire vragen
bij de aard van schoonheid.
Ze is gexc3xafntrigeerd door de mogelijke visie dat schoonheid complexer is
dan allen maar genot schenken aan de zintuigen:
schoonheid kan betrekking hebben op een probleem,
het kan iets zijn dat je verafschuwt
of iets dat vragen stelt bij de huidige, algemeen aanvaarde stand van zaken.

Het idee dat schoonheid een cultureel fenomeen is
dat ontvankelijk is voor een discussie
door middel van een creatief proces fascineert haar.

Petrus van Schendel: Moeder

Posted on by

Kunstbus, 27-10-2008

Vriendenvereniging verwerft xe2x80x98Moederxe2x80x99
Opnieuw een Van Schendel-aanwinst voor Bredaxe2x80x99s Museum

In 1848 portretteerde Bredaxe2x80x99s beroemdste schilder Petrus van Schendel
zijn 80-jarige moeder.
Dit schilderij werd onlangs bij het veilinghuis Sothebyxe2x80x99s in Amsterdam
ter verkoop aangeboden.
Petrus van Schedel-kenner Jan de Meere onderzocht het aangeboden schilderij
en identificeerde de geportretteerde vrouw
als de moeder van Petrus van Schendel.
Hij tipte Bredaxe2x80x99s Museum over zijn bevinding.
Het lukte de Vereniging Vrienden van Bredaxe2x80x99s Museum
dit werk net voor de openbare veiling voor xe2x82xac 10.000,- aan te kopen.
De nieuwe Van Schendel-aanwinst
werd tijdens de presentatie over de voortgang
van de publieke restauratiewerkzaamheden
aan het immense schilderij xe2x80x98De aanbidding der herdersxe2x80x99
of te wel xe2x80x98De geboorte van Christusxe2x80x99 onthuld.
Het schilderij is vanaf dinsdag 28 oktober te bezichtigen in Bredaxe2x80x99s Museum.



Geertruy van Schendel- Brocx was getrouwd met Gijsbert van Schendel,
een herenboer en graankoopman in Terheijden.
Petrus werd in 1806 geboren en was het tiende kind van in totaal elf.
Zijn vader behoorde tot de meest welgestelde boeren in het dorp
en was daar ook lid van de gemeenteraad.
Hij bezat een groot woonhuis met hof, schuur, wagenkeet en erf
aan de huidige Raadhuisstraat op een perceel van ruim een halve hectare
en buiten het dorp weilanden van bij elkaar meer dan vijf hectaren.
Het gezin had een knecht en een dienstmeid die in huis woonden.
Na 1811 ging het slecht met de activiteiten van Petrusxe2x80x99 vader.
Hij moest geld lenen met zijn onroerend goed als onderpand
en dit uiteindelijk ook verkopen.
Hij stierf toen Petrus elf jaar was.

Een echte Bredase marktvrouw
Weduwe Geertruy Brocx was na zijn dood gedwongen
zelf de kost te gaan verdienen om het grote gezin in leven te houden.
Ze deed dit als marktvrouw.
In mei 1821 verhuisde ze met haar nog thuis wonende kinderen
(waaronder Petrus) naar Breda.
In de stad kon de weduwe beter de kost verdienen als marktkraamster
en winkelierster dan in Terheijden.
In Breda was er tweemaal in de week een marktdag.
Ze gingen wonen aan de Boschstraat op huisnummer 31
tegenover de Beyerd.
Drie jaar later verhuisde het gezin naar nummer 66 in diezelfde straat.
Daar woonde een oudere broer van Petrus die er kleermaker was.

Het portret xe2x80x98Moederxe2x80x99 van Petrus van Schendel toont een echte Bredase marktvrouw
uit het midden van de negentiende eeuw.
Zij draagt een eenvoudige witte muts, twee gouden oorbellen
en een collier van bloedkoraal.
Het olieverf is heel fijn en karakteristiek geschilderd
en is een van de betere portretten van Van Schendel.
Petrus van Schendel is opgegroeid in Breda
en zijn leven lang aan de stad verbonden gebleven.
Zijn werk neemt een centrale positie in de verzameling van Bredaxe2x80x99s Museum.
De collectie telt inmiddels een respectabel aantal
van acht schilderijen en drie tekeningen.
In Nederlandse openbare collecties is het werk van Petrus van Schendel
maar spaarzaam vertegenwoordigd.
Bredaxe2x80x99s Museum profileert zich als het museum
dat het werk van Van Schendel een centrale plaats toekent
in zijn collectie beeldende kunst.
Andere musea die werk van Van Schendel bezitten zijn
het Rijksmuseum Amsterdam (een portret en een marktstuk)
en het Rotterdams Historisch Museum (twee portretten).

Breda's Museum

Posted on by

En als je denkt dat het tijd wordt voor een nieuw behangetje,
dan moet je toch het volgende eens bekijken.
Misschien is het een alternatief voor het recht toe recht aan behang
van Gamma, Praxis enz.

Als mijn geheugen me niet in de steek gelaten heeft
kwam het eerste voorbeeld uit de Catharinastraat 18 in Breda.





Breda's Museum

Posted on by

Er was nog meer moois te zien in het Breda’s Museum.
Het was gisterochtend erg rustig en hadden alle tijd
om naar de volgende reeks schilderijen te kijken.
Ze waren bedoeld voor het plezier en vermaak van de eigenaars.
Ze zijn prachtig natuurgetrouw geschilderd.
Een lust voor het oog en dat was nou net de bedoeling.


Jan Hendrik Frederiks, 1799.









Ik was meteen helemaal weg van de vissekom.
Alleen de goudvissen zaten niet helemaal stil en daarom is de foto bewogen.



Petrus van Schendel

Posted on by


Petrus van Schendel, Jaarmarkt op de Grote Markt te Breda (detail).

Een kleine toevoeging bij uw kanttekening ten aanzien
van het schilderij uit 1863, met de jaarmarkt van Breda als onderwerp.
Het type muts dat de vrouw draagt is kenmerkend
voor de klederdracht die destijd in de Baronie van Breda gedragen werd
en de Tiroler klederdracht is niet iets
dat door een inwoner van Breda is aangetrokken ter opluistering van de jaarmarkt
of gewoon door de kunstenaar verzonnen is,
maar daadwerkelijk een Zuid-Tiroler of Italiaan,
die destijds deel uitmaakte van vele jaarmarkten
en kermissen en daar met fluitmuziek een boterham trachte te verdienen.
Deze ‘pfifferari’ – van oorsprong herders – zoals ze genoemd werden,
werden door veel kunstenaars uit die tijd uitgekozen
door hun opvallende en kleurrijke klederdracht.
Van Schendel maakte van een dergelijke Pfifferaro nog apart een schilderij,
dat nog niet zo lang geleden bij Christie’s in Amsterdam
(veiling 26-10-2004, lot 167) onder de hamer kwam.
Van Schendel beschouwde zich bovenal als een kunstenaar
die de werkelijkheid natuurgetrouw diende af te beelden
en met zijn jaarmarkt deed hij dat ook.

Voor de mensen die zich afvragen waar deze wijsheid vandaan komt.
Vorige week reageerde Dhr. J. De Meere op mijn web log.
Hij is een expert op het gebied van Petrus van Schendel.
Zijn naam kom ik bijvoorbeeld ook tegen op de web site van veilinghuis Christie’s
in Amsterdam als ik op zoek ga naar het schilderij dat genoemd wordt.


Petrus van Schendel, The young flageolet player.

Lot Notes
In Rome young flageolet players, called Pifferari, used to come to town from the Campagna Romana in the month of December to play Christmas tunes in order to earn some money. To visitors from the Northern countries it was a delightful and unusal sight (see: M. Roding et al., De blijvende verlokking, Kunstenaars uit de Lage Landen in Italxc3xafe, 1806-1940, Rotterdam 2003, p. 95). Although it is not known if Van Schendel actually visited Rome, the young shepherds inspired him to at least two paintings, of which the present lot is a fine example.

We wish to thank Jan de Meere for his kind assistance in cataloguing this lot.




In het Nederlands staat hier:
In Rome kwamen jonge flageolet spelers,
die ook wel Pifferari werden genoemd,
in december naar de stad om met het spelen
van kerstliedjes geld te verdienen.
Normaal leefden ze op de Campagna Romana,
het laagland gebied in de buurt van Rome.
Voor bezoekers uit Noord Europa was het een prachtig
en ongewoon gezicht.
Het is niet bekend of Van Schendel zelf Rome bezocht,
maar de jonge herders (want dat was hun reguliere beroep)
inspireerde hem ten minste tot twee schilderijen,
waarvan het huidige lot een mooi voorbeeld is.

Dhr. Jan de Meere wordt bedankt voor zijn hulp
bij het catalogiseren van het werk.


Petrus van Schendel, The young flageolet player.

Petrus van Schendel

Posted on by





Vanochtend ben ik gaan kijken naar Restauratie op zaal.
Een aanwinst van formaat van Petrus van Schendel.

In het Breda’s Museum is te zien hoe een groot werk van de Brabantse schilder
Petrus van Schendel, wordt gerestaureerd.
Lange tijd was er een kleiner schilderij bekend
dat bijna hetzelfde thema heeft:
De aanbidding der Herders.
Door dit schilderij wist men dat er een nog veel groter werkstuk
moest zijn dat ook een ‘Kersttafereel’ voorstelde.
Enige tijd geleden werd dit herontdekt in een kerk in Elsene (Brussl).
Het schilderij stond daar in een doopkapel.
Het schilderij was niet voor de ruimte gemaakt
maar kon er met moeite staan.
Het is namelijk 4,38 meter hoog en 3,3 meter breed.
Het werk heet “De geboorte van Christus”.
De foto’s van vanochtend, van de restauratie en de andere Van Schendels
die dit museum heeft vindt u hier.
Als tekst treft u een soort toespraak aan van naar ik aanneem de restaurateur.
De tekst was er te lezen en ik neem die hier over.
De foto’s zijn niet zo mooi als ik gehoopt had.
Er was veel kunstlicht waar ik geen invloed op had.
Maar het geeft toch wel een beeld.




Petrus van Schendel, De aanbidding der herders.


Soort zusje van het grote schilderij.
Overgenomen van een kaart.




Petrus van Schendel, De geboorte van Christus.












Dit kleinere deel van het schilderij is een stilleven op zich.
Brood en wild in een maand. Als cadeau?




Petrus van Schendel, De geboorte van Christus, detail..












Hier op dit deel van het schilderij zat een van de grotere beschadigingen.
Op de poster van de tentoonstelling is het gat te zien.













Breda, Bredaxe2x80x99s Museum, 26 oktober 2008.

De restauratie van een schilderij met het formaat van
De geboorte van Christus van Petrus van Schendel,
zoxe2x80x99n 4 x 3 meter vergt een speciale aanpak,
ik zal proberen in het kort iets te vertellen over de werkwijze
die we hier gevolgd hebben.
Bij de eerste inspectie van het schilderij in Brussel Elsene
werd vastgesteld dat de schade en vervuiling van het schilderij
omvangrijk waren;
scheuren, gaten en deformaties in het schilderslinnen.
Toch ondanks deze kwetsuren maakte het grote doek
geen volledig verzwakte indruk,
de schilder had indertijd voor topkwaliteit linnen gekozen.




De restaurateur John Post aan het werk.





De constructie die gebruikt is voor het vervoer van Brussel naar Breda.







Na het overwinnen van de transportproblemen met het schilderij:
de ingewikkelde methode om in de Heilige Kruiskerk te Elsene
het schilderij van de muur neer te laten,
de demontage van de vergulde lijst, het losmaken
van het beschilderde linnen van het spieraam
en de eerste schoonmaak van met name de achterzijde van het schilderij
waar zich uiteraard veel stof en gruis had verzameld konden we;
d.w.z. een team van transporteur Hiskia van Kralingen en ikzelf
het doek op een enorme houten rol draaien en meenemen naar Breda.
In de grote zaal boven, waar de restauratie plaatsvindt
kunt u dat hele proces bekijken op een doorlopende fotoprojectie.

Intussen was een speciale werkvloer gemaakt in de grote zaal
van het Bredaxe2x80x99s Museum waarover een verrijdbaar plateau
mij de gelegenheid moest bieden het schilderij te behandelen.
Hoewel dat geen gemakkelijke werkhouding oplevert,
was dat de enige mogelijkheid om beschadigingen
zoals scheuren in het midden van het 3 meter brede doek
te kunnen herstellen;
daarvoor is namelijk een gladde harde ondergrond nodig
en beschadigingen zouden niet bereikbaar zijn
als we een enorme tafel met een blad van 3 x 4 meter
op de normale werkhoogte hadden gemaakt.











De restauratie kom op 29 september worden aangevangen
nadat het doek was uitgerold op de werkvloer.
Even terug nu naar het losmaken van het schilderdoek
van het oude spieraam in Brussel Elsene;
daar was direct zichtbaar, dat het schilderij in haar lange bestaan
al meerdere malen was opgespannen en losgemaakt voor een transport.
De verzwakte en ingescheurde opspanranden
waren ter versterking beplakt met stroken linnen,
de lijm die gebruikt was bleek roggemeellijm,
een veelzijdig product, je kon het namelijk ook opeten;
dan heette het roggemeelpap,
misschien heeft iemand hier in de zaal het nog wel eens gegeten?
Deze stroken met de lijm lieten zich makkelijk volledig verwijderen
en boden mij de mogelijkheid om deze procedure
met moderne, verwijderbare ofwel reversibele middelen uit te voeren;
we noemen het aanbrengen van een randversterking nu striplining.

Er is gekozen voor een terughoudende wijze van restaureren,
tegenwoordig algemeen aanvaard;
zoxe2x80x99n 30 jaar geleden zou een dergelijk schilderij bedoekt zijn
met een bijenwas/hars preparaat dat als een hete vloeibare massa
werd uitgesmeerd op de achterzijde van het doek
en daarna met warme strijkijzers opnieuw verhit
en vloeibaar gemaakt om het bedoekingslinnen
aan het oude doek te sealen.
Deze werkwijze wordt nu niet meer gevolgd.
Het betekent een enorme operatie bij een dergelijk formaat schilderij
en er kleven een aantal belangrijke nadelen aan:
de zuren in de was kunnen kleurveranderingen veroorzaken
en de was is nooit meer uit het oude linnen te verwijderen.
Ook wordt het schilderij daardoor 3x zwaarder.











Het aanbrengen van een bedoeking,
ook met moderne reversibele materialen is de uiterste stap
die je als restaurateur doet;
dus alleen als het niet anders meer kan.

Bij deze restauratie is gekozen voor een aanpak
die het minst zou ingrijpen in de oorspronkelijke situatie;
een striplining voor de opspanranden
en het hechten van de scheuren in het linnen
met een speciaal daarvoor ontwikkeld smeltpoeder.
Als scheuren in schilderslinnen zo hersteld worden
is de kans op vervormingen later het kleinst.
Een groot gat in het doek, ongeveer 10 x 10 cm.
moest worden opgevuld met nieuw linnen,
dat op gelijkaardige wijze, namelijk met smeltpeder
gehecht werd aan de randen van het oude linnen.
Al deze handelingen:
het grondig schoonmaken van de achterzijde van het doek,
het voorbereiden en aanbrengen van de striplining,
het hechten van de scheuren
en het monteren van nieuw linnen in het gat werden uitgevoerd
terwijl het schilderij met de beeldzijde op de werkvloer lag.

Het moment van omdraaien van het schilderij was bijna aangebroken
en daarmee de vraag hoe je zoxe2x80x99n formaat doek
eigenlijk op de veiligste manier omdraait.
Gekozen werd voor het opspannen van het schilderij
op een tijdelijk spanraam en het omkeren in xc3xa9xc3xa9n,
zo mogelijk vloeiende beweging met een aantal mensen uit te voeren.
Op 13 oktober 2008 was het grote moment daar.
Alles verliep probleemloos en na het losmaken van het spanraam
kon ik eindelijk de grote schoonmaak beginnen,
een schoonmaak waar ik nog altijd mee bezig ben.
Dat schoonmaken begint met een aantal proefstukjes
om de aard van de vervuiling vast te stellen
en de juiste schoonmaakmiddelen uit te testen.
U moet hierbij denken aan zachte loogvrije zeep,
terpentijn, alcohol en aceton.




Petrus van Schendel, Portret van Geertruy van Schendel-Brocx.





Petrus van Schendel, De aanbidding der herders.





Petrus van Schendel, Jaarmarkt op de Grote Markt te Breda, 1863..





Petrus van Schendel, Jaarmarkt op de Grote Markt te Breda (detail).


Ik begrijp dat de muts van de vrouw en de Tiroler outfit van de man
typisch waren voor die tijd.




Petrus van Schendel, Schipbreuk op de rotsen, circa 1835.


Op het begeleidend schrijven viel te lezen:
Deze romantische voorstelling van een schipbreuk
is een vroeg werk van Van Schendel.
Hij schilderde de zee in volle heftigheid.
Exc3xa9n opvarende zoekt redding door zich vast te klampen
aan de afgebroken mast, een ander bidt om redding.




Petrus van Schendel, Schipbreuk op de rotsen (detail).





Petrus van Schendel, Zelfportret..





Petrus van Schendel, Zelfportret, 1869.


Op het begeleidend schrijven viel te lezen:
Een jaar voor zijn dood schilderde Van Schendel
dit statige zelfportret.
Zijn linkerarm ligt opvallend naast een stapeltje boeken.
Hij portretteert zich hier als schrijver en wetenschapper.




Petrus van Schendel, De vloek van Cain.








Petrus van Schendel, De aanbidding der herders (detail).