Ode aan Antwerpen – afsluiting

DSC07385JacobBackerPredikantJohannesWtenbogart1638MuseumCatharijneconvent

Jacob Backer, Predikant Johannes Wtenbogaert, 1638, Museum Catharijneconvent. De naam van de predikant staat op een voorblad van een boek of pamflet dat op dit schilderij te zien is.

DSC07386JacobBackerPredikantJohannesWtenbogart1638MuseumCatharijneconventDetail


DSC07388NoordNederlandEenGezinInGebedVoorDeMaaltijd1627MuseumCatharijneconventVanInternet

Dit is een afbeelding van internet. Het schilderij hing op zo’n manier dat het maken van een foto moeilijk was. Op zich is het schilderij niet zo interessant al zijn er een aantal details die me wel opvielen. Noord Nederland, Een gezin in gebed voor de maaltijd, 1627, Museum Catharijneconvent.

DSC07388NoordNederlandEenGezinInGebedVoorDeMaaltijd1627MuseumCatharijneconvent

Het aardenwerk, de rode vruchten, de vouwen in het tafellaken en de details van het brood.

DSC07389NoordNederlandEenGezinInGebedVoorDeMaaltijd1627MuseumCatharijneconventZoutvat

Het wel heel werelds zoutvat.

DSC07390NoordNederlandEenGezinInGebedVoorDeMaaltijd1627MuseumCatharijneconvent

Blozende wangen.

DSC07391NoordNederlandEenGezinInGebedVoorDeMaaltijd1627MuseumCatharijneconvent

Zwart en wit kant en sierraden aan pols en vinger. Alles bij elkaar een welvarend maar beetje saai gezin.


DSC07392PeterPaulRubensPortretVanAnnaAnthonisCa1615-1616OlieverfOpPaneelThePhoebusFoundation

Peter Paul Rubens, Portret van Anna Anthonis, circa 1615 – 1616, olieverf op paneel. The Phoebus Foundation.


DSC07393HendrickDeClerckDeAanbiddingVanDeKoningenCa1610ThePhoebusFoundation

Hendrick de Clerck, De aanbidding van de koningen, circa 1610. The Phoebus Foundation.


DSC07396JacobJordaensGevechtVanDeLapithenEnCentaurenCa1615-1617OlieverfOpDoekThePhoebusFoundation

Jacob Jordaens, Gevecht van de Lapithen en centauren, circa 1615 – 1617. Olieverf op doek. The Phoebus Foundation.


DSC07398AntoonVanDyckEnAtelierJohannesDeDoperEnJohannesDeEvangelistNa1618OlieverfOpPaneelThePhoebusFoundation

Antoon van Dyck en atelier, Johannes de Doper en Johannes de evangelist, na 1618. Olieverf op paneel. The Phoebus Foundation. Dat de linkse figuur de evangelist is kun je uit een hele serie zaken opmaken. Niet in de laatste plaats uit de boeken.

DSC07399AntoonVanDyckEnAtelierJohannesDeDoperEnJohannesDeEvangelistNa1618OlieverfOpPaneelThePhoebusFoundationDetail


DSC07404OmgevingGillisMostaertDeBredeEnDeSmalleWegCa1580MuseumCatharijneconvent

Omgeving Gillis Mostaert (in het vorige bericht had ik zijn naam verkeerd gespeld), De brede en de smalle weg, circa 1580, Museum Catharijneconvent.

DSC07405OmgevingGillisMostaertDeBredeEnDeSmalleWegCa1580MuseumCatharijneconventDetail

De smalle en moeilijke weg is de weg die Christus aanwijst. De brede weg is de foute weg. De decoratie van de grote poort over de brede weg laat daar geen twijfel over bestaan.


DSC07406NicolaesEliaszPickenoyChristusEnDeOverspeligeVrouwCa1630OlieverfOpPaneelMuseumCatharijneconvent

Op de tentoonstelling waren drie uitvooeringen van hetzelfde thema te zien. In Utrecht hingen ze bij elkaar. In de catalogus staan ze ver uit elaar. Hier de eerste uitvoering: Nicolaes Eliasz. Pickenoy, Christus en de overspelige vrouw, circa 1630. Olieverf op paneel. Museum Catharijneconvent. Met prachtige koppen.

DSC07408NicolaesEliaszPickenoyChristusEnDeOverspeligeVrouwCa1630OlieverfOpPaneelMuseumCatharijneconvent

Een soldaat en een farizeeër die al weg aan het gaan is.

DSC07409NicolaesEliaszPickenoyChristusEnDeOverspeligeVrouwCa1630OlieverfOpPaneelMuseumCatharijneconventDetail


DSC07410MisschienOmgevingHansVredemanDeVriesJezusEnDeOverspeligeVrouwCa1560-1570OlieverfOpPaneelMuseumCatharijneconvent

Omgeving Hans Vredeman De Vries (?), Jezus en de overspelige vrouw, circa 1560 – 1570. Olieverf op paneel. Museum Catharijneconvent. Ook hir zegt de titel van het werk ‘de overspelige vrouw’. Het al vastgesteld. Maar bij de volgende uitvoering is de titel op dit punt iets anders. De architectuur is hier wel erg belangrijk geworden.


DSC07411JanVanHemessenJezusEnDeOpOverspelBetrapteVrouwCa1535OlieverfOpPaneelThePhoebusFoundation

Van dit werk krijg ik spontaan pijn in mijn nek. Jan van Hemessen, Jezus en de op overspel betrapte vrouw, circa 1535. Olieverf op paneel. The Phoebus Foundation.


Dit was het laatste bericht over de tentoonstelling
Ode aan Antwerpen – Het geheim van de Hollandse meesters.

Zeldzame iconografie?

Pas geleden schreef ik een stukje naar aanleiding
van een fresco dat ik in Italie gezien had.

 photo IMG_20140922_0016FerraraMonasteroDeSAntoinioInPolesineGesuAlLimboScuolaGiottescaBologneseSecXIV.jpg

Ferrara, Monastero de S. Antoinio in Polesine, Gesu al limbo, Scuola Giottesca- Bolognese, Sec XIV.

Dit fresco van de school van Giotto toont een deel van het lijdensverhaal
dat je niet vaak ziet in de schilderkunst.
Christus is in het voorgeborchte en trapt de deur in
zodat de zielen van Adam en Eva en vele andere gelovigen
de hemel in kunnen. De erfzonde verbrekend.
Nu was ik vorige week in het Mauritshuis in den Haag
en ik zie daar een klein schilderij op koper
met een vergelijkbare afbeelding.

 photo JanBrueghelDeOudeHansRottenhammerChristusInHetVoorgeborchte1597OlieverfOpKoper.jpg

Jan Brueghel de Oude / Hans Rottenhammer, Christus in het Voorgeborchte, 1597, olieverf op koper.

Eerst wat over Brueghel (Wikipedia):

Jan Brueghel (Brussel, 1568 – Antwerpen, 13 januari 1625) was een Vlaams kunstschilder uit de barokperiode. Hij wordt wel aangeduid als de Fluwelen Brueghel.

Jan Brueghel was de zoon van Pieter Brueghel de Oude en vader van Jan Brueghel de Jonge. Ook was hij de broer van Pieter Brueghel de Jonge, de grootvader van Jan van Kessel en de schoonvader van David Teniers de Jonge. Zijn vader stierf een jaar na zijn geboorte. Hij kreeg zijn opleiding van zijn grootmoeder, die miniatuurschilderes was, en van Pieter Goetkindt. In 1589 trok hij naar Italië, waar hij in Napels, Rome en Milaan werkzaam was. In Rome raakte hij bevriend met Paul Bril. De twee schilders werkten samen en oefenden een sterke wederzijdse invloed op elkaar uit. Een andere samenwerking was die met Johann Rottenhammer, die hem bekend maakte met de kunst in Venetië. In Milaan werkte Jan Brueghel voor kardinaal Federico Borromeo. Hij keerde terug naar Antwerpen in 1596, waar hij de rest van zijn leven doorbracht. Hij was er een van de meest gezochte schilders naast Peter Paul Rubens en werd benoemd tot hofschilder van aartshertog Albrecht van Oostenrijk en infante Isabella van Spanje. Jan Brueghel stierf op 57-jarige leeftijd aan cholera. Hij had onder andere de landschapschilder Abraham Govaerts en de bloemenschilder Daniël Seghers als leerlingen.

 photo BrueghelFamilieStamboom.jpg

Jan Brueghel de Oude schilderde soms historiestukken, zoals helletaferelen in de stijl van zijn vader, en mythologische scènes.

Opvallend zijn de schilderijen die uit een samenwerking met andere schilders ontstonden: een collega als Hendrick van Balen, Hendrick de Clerck of Rubens schilderde de figuren en Brueghel verzorgde de groene omlijsting. Een Zeer fraai voorbeeld is Het aardse paradijs van Brueghel en Rubens in het Mauritshuis in Den Haag.

Het schilderij van Brueghel is wel wat complexer.
Het vraagt wat meer tijd om naar te kijken. Bijvoorbeeld:

 photo JanBrueghelDeOudeHansRottenhammerChristusInHetVoorgeborchte1597OlieverfOpKoperChristusAdamEnEvaEnJohannes.jpg

Christus is hier te zien met Adam en Eva achter zich. Die man op de voorgrond met die bruine ‘jas’ kan wel eens Johannes de Doper zijn.


 photo JanBrueghelDeOudeHansRottenhammerChristusInHetVoorgeborchte1597OlieverfOpKoperDetail01HelseTaferelen-1.jpg

De achtergrond drukt helse taferelen uit. Soms doen die erg modern aan.


 photo JanBrueghelDeOudeHansRottenhammerChristusInHetVoorgeborchte1597OlieverfOpKoperDetail02DeDuivel.jpg

De duivel en zijn companen. Ik ben naar aanleiding van al die details op zoek gegaan naar een beschrijving van het schilderij. Niets gevonden.


 photo JanBrueghelDeOudeHansRottenhammerChristusInHetVoorgeborchte1597OlieverfOpKoperDetail03StoetBurgers.jpg

Dus de toelichting op de details zijn van mij en een expert ben ik niet. Stoet overledenen op weg naar de hel?


 photo JanBrueghelDeOudeHansRottenhammerChristusInHetVoorgeborchte1597OlieverfOpKoperDetail04CompanenVandeDuivel-1.jpg

Spookachtige figuren.


 photo JanBrueghelDeOudeHansRottenhammerChristusInHetVoorgeborchte1597OlieverfOpKoperDetail05KommerEndeKwel.jpg

Kommer ende kwel. Prettig is het er niet bij die duivel.


 photo JanBrueghelDeOudeHansRottenhammerChristusInHetVoorgeborchte1597OlieverfOpKoperDetail06HoofdOpEenTakGespiest-1.jpg

Met een hoofd gespiest in een boom.


Het zoeken leverde niet veel op.
tot ik op het web kwam bij de site van het RKD, het
Nederlands Instituut van de kunstgeschiedenis.
Zij beheren op dit moment een systeem om afbeeldingen
te kunnen classificeren.
Zo is er een klasse met de naam Iconclass-code 73D94.
Dit staat voor:

Christ leaving hell: he liberates patriarchs, prophets, kings and other persons from hell, among them Adam, Eve, Moses, David, and John the Baptist

Ga je op die code zoeken dan vind je zomaar 10 werken
die dit onderwerp hebben.
Dit is nog een werk met dit thema:

 photo NavolgerVanJheronimusBoschChristusInHetVoorgeborchteEersteHelft16deEeuw-1.jpg

Navolger van Jheronimus Bosch, Christus in het Voorgeborchte (detail), eerste helft 16de eeuw. Helaas zijn de afbeeldingen van de website van het RDK niet zonder watermerk te downloaden. Daarom staan er van die rare tekens door de afbeelding.