Gezien: Leven? of Theater?

De DVD bevat twee zaken: een documentaire over het leven en werk van
Charlotte Salomon en de film gemaakt door Frans Weizs met
min of meer hetzelfde onderwerp.
De documentaire heb ik gezien.
Die is goed maar is inmiddels al weer gedateerd.
Immers die is gemaakt terwijl een deel van het werk van Charlotte
(de brief) nog onbekend was.

De film heb ik niet kunnen afkijken.
Dat kan komen omdat de griep me nogal heeft aangepakt
of omdat mijn analyse correct is en de film wel erg zweverig is.
Mijn advies: haal die DVD uit de handel.
Verkoop in plaats daarvan het boek: Charlotte van David Foenkinos.

WP_20180303_12_10_04_ProLevenOfTheaterFransWeisz


Charlotte Salomon

Charlotte Salomon was een Joodse vrouw, geboren in Berlijn in 1917.
Ze heeft een opvallende familiegeschiedenis en moet op de
vlucht voor de Nazi’s.

WP_20171209_12_33_38_ProCharlotteSalomonZelfportret

Charlotte Salomon, zelfportret.


In Zuid-Frankrijk vindt ze tijdelijk een plaats om te leven
totdat ze er wordt opgepakt om vermoord te worden
in 1943 in Auschwitz.
Op het eind van haar leven gebruikt ze haar schildertalent
om een soort totaalkunstwerk te maken met de titel
Leven? Of theater?
Dat werk is nu, integraal, te zien in het Joods Historisch Museum
in Amsterdam. Voor het eerst.
Gisteren was is daar.

Met als basisidee en een structuur van een toneelstuk met zang
zie je honderden gouaches als ontwerpen voor toneelscene’s voorbij komen.
Allerlei emothies komen in het verhaal voorbij.
Tekst speelt daarbij een belangrijke rol.
Direct als onderdeel van de voorstelling of als een extra laag
op doorzichtig papier. Met eigen vorm en boodschap.
Een verhaal dat op veel plaatsen wringt. Wat mij betreft hét kenmerk
van een goed kunstwerk.

Natuurlijk maakte ik ook een paar foto’s.
De foto’s proberen niet een overzicht te geven van het werk Leven? Of theater?
Op zijn best geeft het een eerst indruk van de werkwijze van
Charlotte Salomon.

WP_20171209_12_10_36_ProCharlotteSalomonHeelVeelTekst

Charlotte Salomon. Een pagina met heel veel tekst. Ieder figuur heeft tekst op zich geschreven.


WP_20171209_12_10_57_ProCharlotteSalomonNaHabeIchEuchNichtEhreGemachtWasGehtMichIhrSingenAn

Charlotte Salomon, Na habe Ich euch nicht ehre gemacht…Was geht mich ihr singen an. Soms als een stripverhaal.


WP_20171209_12_11_54_ProCharlotteSalomon

Charlotte Salomon. Soms zijn de pagina’s donker en dromerig. Ontbreekt tekst.


WP_20171209_12_15_58_ProCharlotteSalomon

Charlotte Salomon. Soms gebruikt ze lichtere kleuren. Is dat weemoed?


WP_20171209_12_16_12_ProCharlotteSalomonLiebenSieMichEigentlich

Charlotte Salomon, Lieben sie mich rigentlich. Twijfel, persoonlijk.


WP_20171209_12_22_04_ProCharlotteSalomonGefaulenztHabtIhrGenugInEuremLeben

Charlotte Salomon, Gefaulenzt habt ihr genug in eurem leben. Beschouwend, met afstand. Tekst van de vijand gebruikend. Confronterend.


Het is geen wandelingetje in het park.
Het is aangrijpend en overweldigend.
Meer dan een bezoek is aan te raden.

Of misschien de speciaal opgezette website:

SpecialeWebsite

Charlotte

Jaren achtereen heb ik aantekeningen gemaakt.
Voortdurend ben ik door haar werk heen gegaan.
In verscheidene van mijn romans heb ik Charlotte geciteerd
of over haar geschreven.
Zo vaak heb ik getracht dit boek te schrijven.
Maar hoe?
Moest ik erin aanwezig zijn?
Moest ik haar verhaal romantiseren?
Welke vorm moest ik mijn obsessie geven?
Ik begon, ik probeerde, dan gaf ik het op.
Het lukte me niet twee zinnen achter elkaar te schrijven.
Op elk punt voelde ik dat ik vast zat.
Onmogelijk om verder te gaan.
Het was een fysieke gewaarwording, een beklemming.
Ik merkte dat het nodig was steeds op een nieuwe regel te
beginnen, om lucht te krijgen.

 

Toen begreep ik dat ik het zo moest schrijven.

 photo DSC_7843DavidFoenkinosCharlotte.jpg

David Foenkinos, Charlotte.


En dat doet Foenkinos dan ook, en de vertaling heeft dat concept aangehouden.
Het is mooi te zien in de bladspiegel.
Veel korte zinnen.
Die allemaal op een nieuwe regel beginnen.
Dat zorgt er voor dat het verhaal over Charlotte Salomon,
leest als een trein.
Maar het maakt het ook mogelijk je beter in te leven in de hel
waarin een groot deel van het leven van Charlotte zich afspeelt.
Altijd de dreiging van de jodenvervolging, opgepakt te worden en erger.
Altijd op de vlucht voor de nazi’s en het familietaboe: zelfmoord.

 photo DSC_7844Pagina4243.jpg

Een willekeurige bladspiegel, pagina 42 en 43.


Het werk waarvan Charlotte zegt: ‘Dit is heel mijn leven’ is het
kunstenaarsboek ‘Leven? of theater?’

 photo DSC_7845CharlotteSalomonLevenOfTheater.jpg

Charlotte Salomon, Leven? of theater?