Schilderen op zijde: materiaal, techniek en betekenis

De techniek van schilderen op zijde kort uitgelegd

Schilderen op zijde is een directe, transparante en lichtgevoelige techniek
waarbij kleur in de vezel zelf trekt.
Dat geeft zijde haar kenmerkende helderheid en glans.
De basis blijft verrassend eenvoudig,
al vraagt het materiaal om aandacht en beheersing.

1. De stof opspannen

Zijde wordt strak op een frame gespannen
zodat de verf gelijkmatig kan vloeien en de stof niet rimpelt.
De spanning bepaalt mede hoe sterk de kleur zich verspreidt.

2. Contouren aanbrengen (optioneel: de serti‑techniek)

Met een resist‑middel (gutta of watergedragen serti)
kunnen contourlijnen worden getrokken.
Die lijnen vormen een waterafstotende grens
en houden kleurvakken gescheiden,
terwijl binnen elk vak nog steeds zachte verlopen mogelijk blijven.

3. Verf aanbrengen

Zijdeverf is dun, transparant en sterk absorberend.
Zodra je schildert, trekt de kleur direct de vezel in.
Daardoor ontstaan vloeiende, aquarelachtige effecten,
terwijl de glans van de zijde onder de kleur zichtbaar blijft.

4. Fixeren

Na het schilderen wordt de verf gefixeerd door stomen of strijken,
afhankelijk van het type verf.
Fixatie verankert de kleur permanent in de vezel.

5. Afwerking

Na het fixeren wordt de zijde voorzichtig gewassen
om resist‑resten te verwijderen, gedroogd
en eventueel opnieuw opgespannen.
Het resultaat kan dienen als sjaal, wandwerk, paneel of kledingstuk.

Waarom deze techniek tijd vraagt — en waarom dat ertoe doet

Schilderen op zijde is geen snelle techniek.
De stof zelf is het resultaat van langdurig, gespecialiseerd werk:
het kweken van zijderupsen,
het afhaspelen van de draden,
het weven van een fijn en gelijkmatig doek.
Ook het schilderen vraagt geduld:
de verf vloeit,
droogt snel,
en elke aanraking is definitief.

Maar juist die tijdsinvestering geeft de techniek haar betekenis.
In veel culturen gold zijde als een materiaal
dat waardigheid, zorg en aandacht belichaamde.
De tijd die in de stof én in het schilderen wordt gelegd,
wordt zichtbaar in de helderheid van de kleuren,
de subtiliteit van de overgangen
en de levendigheid van het oppervlak.

Schilderen op zijde is daarom niet alleen een ambachtelijke handeling,
maar ook een keuze voor een ritme:
langzaam, precies, en met respect voor een materiaal
dat zelf al een lange weg heeft afgelegd
voordat het onder het penseel komt.

Houtdruk

De afgelopen dagen ben ik niet zo actief geweest op mijn blog
dat komt voor een belangrijk deel omdat we midden in een
verbouwing zitten.
Daarbij komt een hoop extra werk bij kijken.

Zo werden er producten op pallets geleverd waar je dan weer
van af moet zien te komen.
Omdat men ze niet wilde opruimen heb ik ze klein gezaagd.
Zo kan ik die nergens kwijt.
In kleine stukken kan ik er makkelijker iets mee.

Zoals bijvoorbeeld het volgende.
Kan ik dit hout gebruiken voor houtdruk?

Geen idee, geen ervaring mee. Proberen.
Mijn gutsen zouden geschikt zijn voor houtbewerking.

IMG_0163

Ben maar eens begonnen met het volgen van de nerven in het hout.


IMG_0164AlleenDeVormenOpDeRollerZijnAlMooi

Voor de eerste drukgang gebruik ik witte acrylverf. De figuren die de verf op de roller maakt zijn al mooi. Op zich kun je daar al een afdruk mee maken.


IMG_0165

Of het aan het hout ligt, ik weet het niet. Maar dit hout zal erg zuigen aan het papier. Zelfs zo erg dat het papier zal beschadigen.


IMG_0166

De eerste resultaten. Ik gebruik steeds ander papier. Dit had ik nog liggen van een oud project. Ik kan dit al wel twee of drie jaar hebben. Het papier is gestreept. Die strepen zijn geen kleur maar zijn de structuur in het papier.


IMG_0167GlimmendPapier

Deze glimmende papiersoort is net zo oud. Wat hier gebeurd is, is dat bij een eerdere druk het rode papier beschadigd is en dat de stukjes rood papier zich nu afzetten op een volgende print.


IMG_0169OpHandgescheptPapier

Door kleuren niet egaal te mengen maar door verschillende kleuren achter elkaar op de glasplaat aan te brengen waar ik de roller inverf, krijg je verrassende effecten met kleur.


IMG_0170

Het hout kun je over elkaar afdrukken met verschillende kleuren, waarbij je de keuze hebt hoe precies je ze met elkaar laat samenvallen. Hier bewust er voor gekozen ze niet te laten samenvallen.


IMG_0171


IMG_0172TweedeDrukgang

Dit is het papier dat het meest beschadigd werd tijdens het drukken.


IMG_0173HandgescheptPapierTweedeDrukgang

Hier gebruik ik handgeschept papier. Dit zijn de laatste stukjes handgeschept papier dat ik zelf gemaakt heb bij Marieke de Hoop in Rotterdam. De oneffenheden van dat papier spelen natuurlijk ook weer een rol in het drukproces.


IMG_0174HandgescheptPapierTweedeDrukgang

Hier komen flarden jeansvezels nog door het papier. Het papier is gemaakt van katoen- en een deel jeansvezels. Handgeschept – Marieke de Hoop.


IMG_0175MonoPrint

Deze monoprint heb ik gemaakt van de glasplaat. Zo gebruik ik de laatste verfresten zoveel mogelijk. Waar ik dit voor ga gebruiken weet ik nog niet. In de verf die nog op de glasplaat zat heb ik met een ijzer staafje wat lijnen getekend. Daarmee haal je verf weg, duw je verf opzij, je hebt weinig controle op het eindresultaat.