Heb ik nou een halve Siebold gelezen?

Over boeken, gezinnen en de onvoltooide echo van een verzamelaar.

Een beetje ongelukkig verschenen in Nederland tegelijk
twee boeken over het leven, de carrière en de gezinnen van
Philipp Franz von Siebold.

Ik wist dat er een boek over Siebold was verschenen.
In een boekenwinkel zag ik er een liggen en kocht het,
niet wetende dat er op dat moment twee tegelijk waren uitgekomen.

De naam Siebold kende ik, ik ben een aantal keren in het
Japanmuseum Sieboldhuis in Leiden geweest.
Maar verder dan ‘iets met Japan’ reikte mijn kennis niet.

Intussen weet ik meer:
over het milieu van de Duitse familie Von Siebold,
zijn ambitie en opdracht als scheepsarts en
verzamelaar van kennis op Deshima.
Over zijn contacten met Japanse wetenschappers,
zijn Japanse gezin en de verbanning uit Japan.
Over zijn voortdurende geldnood,
zijn Europese gezin en zijn tweede bezoek aan Japan.

Hij doet denken aan Indiana Jones: altijd nieuwe plannen,
en steeds weer is Japan belangrijker dan alles,
zelfs belangrijker dan zijn families.

Het boek heb ik met veel plezier gelezen.

IMG_7826ArletteKouwenhovenBrandendeIJverSieboldDeBiografie

Arlette Kouwenhoven, Brandende IJver – Siebold de biografie.


Van Siebold tot spruitjeslucht in Den Haag

Een reflectie op hoe internationale invloeden onze ‘typisch Nederlandse’ identiteit vormden, en hoe diezelfde identiteit nu wordt opgeëist door een verwarde menigte in Den Haag.

Graag zou ik de losgeslagen horde mensen die afgelopen
weekend rellend en vernielend door Den Haag trokken.
Het kantoor van D66 was een duidelijk doelwit.
De horde werd opgehitst door ‘sprekers’ op het Malie-veld
en hen zou ik er op willen wijzen dat het
‘Nederland van vroeger’ echt complexer is
dan witte mensen die één keer per dag
in de spruitjeslucht boerenkool aten.

De boerenkool wordt overal op de wereld verbouwd
en gegeten.
De aardappel (voor de stamp) is vanuit Zuid-Amerika
geïmporteerd en de spruitjes heten in het Engels niet
voor niets Brussels sprouts.

Het is het ophitsen door de crimineel GeertW en zijn
politieke vrienden, die deze horde mensen al jaren
verwarren met onjuiste ideeën.
Ze worden gekenmerkt door gebrek aan kennis en
gevoel voor geschiedenis.

Vandaar dat het volgende citaat me extra opviel
in een boek dat ik aan het lezen ben.
Kijk eens goed in je Nederlandse tuin:

“Het is Siebolds verdienste dat hij ondanks alle obstakels (…) volhield in zijn streven de Europese tuinen met de nieuwste Japanse sier- en eetbare planten te verrijken. In Nederland zijn in ieder geval de Japanse esdoorns, lelies en coniferen niet meer weg te denken. Iedereen kent de namen (…) onze boerenhortensia, (…) blauwe regen, clematis, magnolia, hartlelie en de Japanse speelbal. Siebolds planten vormden de basis voor een ongekend aantal variëteiten en kruisingen die de huidige Nederlandse tuinen en plantsoenen hun fraaie uiterlijk geven. (…)
Het zou niet onterecht zijn Siebold voor deze verrijking van de Nederlandse/Europese horticultuur de waardering te geven die hij verdient, want die ontbreekt nu – uitgaande van het grote publiek, de gebruikers van zijn sierplanten – totaal.”

Latijnse namen en botanische details heb ik voor nu uit
bovenstaande tekst weggelaten.

IMG_7767ArletteKouwenhovenBrandendeIJverSieboldDeBiografie

Arlette Kouwenhoven, Brandende ijver, Siebold de biografie. Pagina 221.


Voor alle duidelijkheid, Siebold is de Duitse:

Jonkheer Philipp Franz Balthasar (Franz) von Siebold (Würzburg, 17 februari 1796 – München, 18 oktober 1866) was een van de westerlingen die in Japan lessen in westerse medicijnen gaf. Van 1823 tot 1829 was hij geneesheer op Dejima, de Nederlandse handelsnederzetting bij Nagasaki. Hij werd bekend door zijn verzamelingen op het gebied van de Japanse flora en fauna en volkenkunde. Hij voerde zijn onderzoek uit met hulp van tolken en Japanse studenten, en vanaf 1825 met zijn assistent Heinrich Bürger.

Zijn collectie Japanse kunstvoorwerpen, alsmede twee andere collecties met voorwerpen uit Nederlands-Indië en van eilanden in de Grote Oceaan die hij na terugkeer in Nederland had verworven, werden aangekocht door de Nederlandse staat. Die collecties vormden de basis voor het in 1837 geopende Rijks Ethnographisch Museum, een voorloper van het Museum Volkenkunde.

Het Japanmuseum Sieboldhuis (Leiden):

Japanmuseum SieboldHuis is een onafhankelijke stichting (Stichting Japanmuseum SieboldHuis), opgericht in 1999 om uiting te geven aan de bijzondere en lange relatie tussen Japan en Nederland.

In 2005 opende het museum haar deuren. Naast tijdelijke tentoonstellingen met uiteenlopende Japan-gerelateerde onderwerpen met het mooiste uit het oude en nieuwe Japan, biedt het SieboldHuis met de vaste Siebold-collectie Prenten, lakwerk, keramiek, fossielen, herbaria, geprepareerde dieren, munten, kleding, oude landkaarten en honderden andere schatten. Alles is tussen 1823 en 1829 in Japan verzameld door de arts Philipp Franz von Siebold. Deze voorwerpen komen uit de collecties van Naturalis Biodiversity Center, Wereldmuseum Leiden en de Universiteit Leiden.

De vaste Siebold-collectie

IMG_2180JapanmuseumSieboldhuisTweePandenOudeGevelIntact

Het was mijn eerste bezoek aan het Japanmuseum Sieboldhuis. De tentoonstelling met de etsen van Tanaka Ryōhei was het eerste onderdeel van mijn bezoek. Dat brengt je ook in een naast geleden huis en dat zie je nog aan de binnenwand. Het past heel mooi bij de soberheid van de Japanse kunst. Het deel van het museum dat de collectie toont van Philipp Franz von Siebold, doet me denken aan Meermanno in Den Haag: een mooie verzameling die duidelijk lang geleden is ontstaan maar die juweeltjes bevat.


IMG_2182JapanmuseumSieboldhuisPrachtigeOpstelling

De opstelling van heel diverse objecten is heel sereen.


IMG_2184JapanmuseumSieboldhuisBoekMaarWatVoorEen

Er lagen ook boeken. Maar de context ontging me een beetje. Maar dat is niet erg bij een eerste bezoek. De volgende keer moet ik daar meer tijd voor nemen. Philipp Franz von Siebold was een van oorsprong Duitse arts die in Nederlandse dienst een aantal jaren op Deshima verbleef. Door huisbezoeken, zijn netwerk en een reis naar Edo was Siebold in staat veel voorwerpen over/van Japan te verzamelen.


IMG_2185JapanmuseumSieboldhuisMooieOpstelling

De uitstalling van de voorwerpen is mooi en met respect voor de delicate natuur van sommige voorwerpen.


IMG_2186JapanmuseumSieboldhuisHerbariumDetail

Waaronder heel veel planten en dieren.


IMG_2187JapanmuseumSieboldhuisHerbarium


IMG_2188JapanmuseumSieboldhuisHerbarium


IMG_2189JapanmuseumSieboldhuisOpSterkWater

Een deel van de gasten staan op sterk water.