Toen ik na onze vakantie naar Karelia nog eens op de web site
van Unesco World Heritage keek,
zag ik dat ze in 1999 een artikel gewijd hebben aan Solovetsky.
Dat artikel is verschenen in World Heritage Review nummer 12.
Ik ben een tijd op dat blad geabbonneerd geweest
en wat bleek ik had dit nummer al.



Hier volgt dat artikel.



Nu kan ik dat artikel hier niet zo mooi laten zien als het in het echt is.
Voor wie interesse heeft,
het kan voor 7 Euro gekocht worden op de web site.

Unesco World HeritageWorld Heritage Review nummer 12
Hier is het nummer te koop voor 7 Euro

Interessant om te lezen.

Deze oliemagnaat die veroordeeld is en in de gevangenis zit in Rusland,
maakt aanstalte om zich in de politieke arena te gaan mengen.

Ter compensatie van de CO2-uitstoot van vliegtuigen en ander vervoer
zijn er tegenwoordig organisaties die door een bijdrage van reizigers
aanplant van bossen bevorderen.

CoolFlying is zo’n organisatie:

In de Russische keuken gaat niets verloren

Greetje van der Werf

De Russische keuken is een boerenkeuken,
waarvan de gerechten al eeuwenlang
van generatie op generatie worden doorgegeven.
De ingredixc3xabnten en het sobere, maar voedzame karakter ervan
komen aardig overeen met de traditionele Hollandse keuken.
Een bijdrage over de Russische culinaire traditie.

Als mijn Russische vriendin Ira overkomt gaat ze altijd voor mij koken.
Ik ben gek op Russisch eten, maar bij mij smaakt het nooit xc3xa9cht Russisch,
ook al volg ik precies de aanwijzingen van het recept.
Wat overigens niet meevalt, want in de Russische kookboeken staat
hetzelfde recept telkens anders vermeld.
Dat is logisch: Rusland is zo uitgestrekt dat er heel veel plaatselijke varianten
op hetzelfde recept zijn,
afhankelijk van wat er bijvoorbeeld plaatselijk verbouwd kan worden.
Ira heeft geen kookboek nodig.
Van tevoren belt ze een lijstje door van prodoekty die klaar moeten liggen:
een fles zonnebloemolie, uien, een witte kool, aardappels, winterwortels,
een pakje zuurkool, rode bieten, zure room, dille en peterselie
(met het wortelstronkje!) en een pak tarwebloem.
Het vlees mag van alles wat zijn, zolang het maar niet duur is
want dan is het te mager voor echt Russisch eten.
De enige luxe waar ze om vraagt
is het zakje gemengde gedroogde paddestoelen.
Onze hagelwitte champignons worden door Russen,
die enorm verwend zijn wat de smaak van paddestoelen betreft,
resoluut afgekeurd.
Een potje geraspte mierikswortel wordt zeer op prijs gesteld.
Alle ingredixc3xabnten kunnen in grote hoeveelheden ingekocht worden,
want Russen doen niet aan kleine porties.
Als Ira geweest is hoef ik de twee dagen daarna niet te koken
en heb ik ook nog drie of vier porties pelmeni (deegkussentjes) in de diepvries.
De ingredixc3xabnten van de Russische keuken zijn verbluffend eenvoudig
en ook in Nederland gemakkelijk te verkrijgen en goedkoop.
Er worden weinig kruiden en specerijen gebruikt (zout, peper en laurier)
en toch is de Russische keuken heel gevarieerd
en krijg je bij de Russen thuis lekkere,
zij het niet altijd de meest verfijnde, gerechten voorgeschoteld.
In de Russische keuken wordt veel soep gekookt
en er wordt prachtig opgediend.
De kunst om van niets iets te maken wordt goed verstaan.

Zuurkool

Wat Hollanders en Russen ook eeuwenlang gedeeld hebben
is het gebruik van haring en roggebrood als volksvoedsel.
En natuurlijk de zuurkool.
Zuurkool kan gemakkelijk zelf bereid worden.
In een afgesloten vat met toegevoegd zout komt het fermentatieproces
van de gesneden witte kool vanzelf op gang en eenmaal zuur geworden
kan het goed bewaard worden zonder zijn voedingswaarde te verliezen.
Wat Nederlanders en Russen verder gemeen hebben
is dat er geen sterke drank in het eten gaat.
De Russische keuken heeft wel meer zure smaken dan wij gewend zijn.
Zelfs het Russische brood smaakt een beetje zuur
doordat de rogge waar het van gemaakt wordt een fermentatieproces ondergaat.
En zonder zure room ook geen Russisch eten.
Op het uitgestrekte Russische platteland, waar de bevolking
bijna helemaal zelfvoorzienend is, worden producten verbouwd
waar een wintervoorraad van gemaakt kan worden.
Veel dorpsbewoners hebben een grote kelder vol aardappelen, kool,
winterwortels, bieten, tomaten en augurken (in zuur ingelegd
in grote glazen potten) en uien in mooie strengen gevlochten.
In hele koude streken in Siberixc3xab, waar het ook overdag blijft vriezen,
kunnen reeds klaargemaakte producten eenvoudig buiten
een aantal weken bewaard blijven, zoals pelmeni die
bevroren in plastic zakken aan het raamkozijn kunnen blijven hangen.

Een ander product dat typerend is voor de boerenkeuken is boekweit.
Boekweit wordt in Rusland nog veel gegeten.
Boekweit is geen graan, zoals veel mensen denken,
maar het zaad van een plant die verwant is aan rabarber.
Van boekweit wordt een stevige pap gekookt, kasja,
die met een flinke klont boter gegeten wordt,
maar er kunnen ook stukjes vlees of paddestoelen in.
De Russen zeggen: ‘Sjtsji da kasja, pisjtsja nasja’.
‘Kool en pap, dat is ons voedsel!’

Andere traditionele Russische gerechten zijn borsjtsj (rode bietensoep),
sjtsji (koolsoep) en natuurlijk de bliny, pannenkoekjes van boekweitmeel.
Ook hiervoor heeft het Russisch een gezegde: ‘Gdje bliny, tam i my!’
‘Waar de pannenkoeken zijn, daar zijn wij ook!’
Een traditionele Russische delicatesse die bij feestmaaltijden op tafel komt
is het speenvarken.
Behalve door het klimaat en wat de bodem
en de natuur te bieden had (vis en paddestoelen)
is de Russische culinaire traditie ook sterk bepaald door het orthodoxe geloof,
dat een strak schema van vastendagen heeft.
Op meer dan de helft van de dagen van het jaar wordt helemaal
of gedeeltelijk gevast.
Voor de vastendagen bestaan speciale menu’s,
met bijvoorbeeld vis en paddestoelen als vervanger van vlees.
Dit verklaart waarom in Rusland rundvleesgerechten
nooit echt volksvoedsel zijn geworden.
De Russische keuken heeft relatief veel gerechten zonder vlees.
Het begin van de vastenperiode voor Pasen en, voor de niet-gelovigen,
het afscheid van de winter worden gevierd
met het pannenkoekenfeest maslenitsa.
Op deze van oorsprong uitsluitend kerkelijke feestdag
worden grote stapels bliny met zure room en andere lekkere vullingen gegeten.

Franse invloed

Er was een tijd dat de boerenkeuken enigszins terrein verloor
aan de Franse keuken.
Dat begon eind achttiende eeuw aan het hof van de tsaren,
waar Franse koks in de keuken stonden.
Dat werd heel chique gevonden.
De adel nam deze gewoonte over en wat de adel deed,
deed de gegoede burgerij ook.
Zo kwamen er Franse invloeden in de Russische keuken.
Vooral in de negentiende eeuw bloeide de gastronomie in Rusland
en was de keuken er verfijnder dan ooit tevoren.
De fameuze familie Stroganoff, in de zestiende eeuw rijk geworden
door de handel in zout en bont, had een Franse kok in dienst
die naar verluidt eind negentiende eeuw als eerste de boeuf Stroganoff
aan de adellijke dis serveerde.
De invloed van de Franse koks is ook te bespeuren
in het klassieke Russische kookboek van Jelena Molochovets,
dat in 1861 voor het eerst verscheen onder de titel
Een geschenk voor de jonge huisvrouw.
Het boek was een groot succes en werd bij iedere herdruk verder uitgebreid.
De adellijke Jelena Molochovets was getrouwd met een hooggeplaatste militair
en kon zich volledig aan hem en haar huishouden wijden.
Ze heeft bijna haar hele leven aan het kookboek gewerkt.
Op het laatst bevatte het 3209 recepten.
De Molochovets, zoals het kookboek door de Russen genoemd wordt,
was tot de revolutie van 1917 de bijbel voor de Russische keuken.
Eigenlijk was het veel meer dan een kookboek:
het gaf ook aanwijzingen voor het dekken van de tafel
en het bestieren van een huishouden in het algemeen.
Jelena Molochovets leefde helaas net lang genoeg
om de ondergang van haar levenswerk mee te maken.
Na revolutie van 1917 werd alles wat met de adel
of de gegoede burgerij te maken had, verboden.
De laatste Russische editie verscheen in de jaren twintig in Berlijn
en bevatte meer dan vierduizend recepten.
De Molochovets werd echter gekoesterd door de Russen
die voor de revolutie gevlucht waren en die aldus – in het buitenland –
de tradities van de Russische keuken wisten te bewaren.
Onmiddellijk na de val van het communisme in 1991
verscheen het boek van Molochovets weer op de Russische markt.
In 1995 bracht uitgeverij Jan
Mets te Amsterdam een Nederlandstalige editie uit.
De Revolutie van 1917 maakte niet alleen korte metten
met de bourgeoisie-invloeden op de Russische keuken.
Er kwam bovendien een verbod op religieuze uitingen als de vastenkalender.
Religieuze feestdagen werden afgeschaft.
De Russische gastronomie keerde terug naar de eenvoudige boerenkeuken,
die uiteraard gedurende de hele negentiende eeuw onder het gewone volk
was blijven bestaan.
De revolutie bracht schaarste en dikwijls regelrechte honger.
Toch lijkt de Russische keuken de zware tijd van het sovjetcommunisme
goed doorstaan te hebben.
Ook de invasie van westerse producten in de Russische winkels
na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie bleek van korte duur.
Al snel ontdekten de Russen dat de producten van eigen bodem
net zo lekker waren.
In de fastfoodketens die de laatste jaren in Rusland opkwamen,
worden steeds vaker traditionele Russische gerechten geserveerd
als pelmeni, bliny, pirogi (vleesbroodjes) en aardappels met zure room.

Zakoeski

De leukste Russische traditie vind ik dat de tafel al prachtig gedekt staat
voordat de gasten binnenkomen.
Die worden dan eerst getrakteerd op een glaasje ijskoude wodka
waarbij koude hapjes (zakoeski) geserveerd worden:
plakjes worst en augurk, koude salades van rauwe geraspte wortel of kool,
kaviaar op een geroosterd broodje, rauwe zalm en stukjes haring.
Daarbij altijd gewoon donker brood met roomboter.
Als de gasten dan een klein beetje teut zijn gaat iedereen aan tafel
en worden de warme gerechten geserveerd.
Dit is een groot verschil met de Nederlandse traditie:
in Rusland wordt flink gegeten bij de borrel.

Russen eten tweemaal per dag warm,
waarbij het middagmaal de belangrijkste maaltijd is.
Brood staat altijd op tafel, ook bij het warme eten.
Het lekkerste brood is het traditionele bruine brood Borodinski,
genoemd naar het dorpje Borodino, waar de Russen in 1812,
in een van de grootste veldslagen uit de Russische geschiedenis,
wonnen van Napoleon.
Borodinski-brood wordt, zoals het meeste Russische brood,
gemaakt van roggemeel (bij ons meestal tarwe),
maar de typische smaak komt van de melasse en de korianderzaadjes
die erin verwerkt worden.

De Russische keuken is gevormd door de geschiedenis,
de uitgestrektheid van het land
waardoor er vaak lange afstanden afgelegd moesten worden,
het koude klimaat waarin zware kost en boter en vet meer dan welkom zijn,
de lange winters die voorraden noodzakelijk maakten
en de economische omstandigheden.

Door de hele Russische geschiedenis zijn er
perioden van grote schaarste geweest.
Dit heeft de keuken erg economisch gemaakt:
er wordt niets weggegooid en alles wordt gebruikt.
Als Ira weer weggaat is alles wat ik ingekocht had in een gerecht verwerkt.

Prospekt is een uitgave van Bureau CROSS
en het Oost-Europa instituut van de Universiteit van Amsterdam.

Most people I talk to about Karelia have no idea where this is.
To be honest, I didn’t know where it was up to a few months ago.

When we started to look for a holiday destination we went through
a number of travel brochures of Dutch travel organisations.
Djoser, Shoestring, Koning Aap etc.
These travel companies offer ‘active holidays’.
This means that you travel in a group,
mostly to places that are visited by backpackers.
The organisation Shoestring has contacts with local agencies
who are responsible for the hotel and transportation arrangements.
There’s a person going with the group to make sure all arragements are being kept.
It’s not a guide, in the places you visit you’re on your own.
So this type of holidays combine the efficiency and economy of scale
of group traveling with the freedom to go where you want as a backpacker.

Shoestring introduced in their holiday program 2005 ‘Karelie’
as an extention on a trip to St. Petersburg and Moskow.

The trouble was that they needed at least 6 people to participate on this trip.

As you can see from my notes I contacted Shoestring several times
but in the end there were no participants
(I called March 22nd, April 20th and May 11th.)
So we decided to have look on the internet.



On the internet we found a company called Nordic Travel.
So I wrote the following email to that organisation:


This is what their 2004 brochure looks like:


Now following is the same text as above but then in Dutch.

De tekst hierboven is dezelfde als hieronder maar dan in het Engels.

De meeste mensen die ik spreek over Karelia
hebben geen idee waar dat land ligt.
Eerlijk gezegd wist ik dat ook niet tot voor een paar maanden.

Toen we zo ver waren dat we onze vakantie gingen plannen,
hebben we een aantal gidsen van Nederlandse reisorganisaties doorgenomen.
Djoser, Shoestring, Koning Aap enz.
Deze reisorganisaties bieden ‘actieve’ vakanties aan.
Dat wil zeggen dat je in een groep reist, mestal naar bestemmingen die ook
door rugzaktoeristen vaak bezocht worden.
De organisatie Shoestring heeft contacten met locale agentschappen
die verantwoordelijk zijn voor de hotelarrangementen en het vervoer.
Er gaat een begeleider mee die er voor zorgt dat al die afspraken
ook correct worden uitgevoerd.
Die persoon is geen gids, in de plaatsen die je bezoekt
ben je op je zelf aangewezen.
Dit type vakanties combineert de efficientie en de voordelen van de schaalgrootte
van een groepsreis met de keuzevrijheid te gaan en staan waar je wil
van een rugzaktoerist.

Shoestring introduceerde in haar programma voor 2005
een ‘Karelia’-uitbreiding op de reis naar Sint Petersburg en Moskou.

Het probleem was dat ten minste 6 mensen moesten deelnemen aan de reis.

Zoals te zien is in mijn aantekeningen ben ik verschillende malen
met Shoestring in contact geweest
maar op het eind waren er geen deelnemers
(22 maart, 20 april en 11 mei heb ik zeker contact met hen gehad).
Daarom besloten we op het internet te gaan zoeken.

Op het internet vonden we een reisorganisatie met de naam Nordic Travel.

Die heb ik maar eens een email geschreven zoals hierboven te zien is.

Al het materiaal is nu verzameld
en nu kan ik dan echt aan mijn reisverslag beginnen.
We zijn inmiddels al weer twee weken terug maar ik ga nu echt van start.
De volgende foto toont het grootste deel van mijn materiaal.
Het meeste hiervan zal, verdeeld over meerdere web logs, te zien zijn.

Wat had ik nou in Moskou gekocht ?





Een zomershirt.
Het is gemaakt in China maar gekocht in Moskou.
Het kostte 350 Roebel wat ongeveer 10 Euro is.

Het houdt je bezig, he.

Mijn foto’s een beetje ‘uitgeknipt’ en een collage gemaakt.

Met de klok mee vanaf middenboven
=1. de tweekoppige adelaar, een detail van het hekwerk
rond het Tsaar Peter-huisje in St. Petersburg.
=2. een kruisbeeld, een detail van een kazuifel van
de Patriarch van de Orthodoxe kerk.
Het kazuifel staat ten toon in de St. Isaackathedraal in St. Petersburg.
De ketting die over het kazuifel hangt heeft aan de ene kant
een kruisbeeld (zie afbeelding) en aan de andere kant
een afbeelding van Maria.
Foto volgt vast binnenkort op deze web site.
=3. Kizhi, de zomerkerk. Kizhi is een eilandengroep in het Onega-meer.
Dit meer ligt in Karelia. De hoofdstad Petrozavodsk ligt bijvoorbeeld aan dit meer.
Op de eilanden is een openlucht museum.
Kern ervan zijn een aantal houten gebouwen van een locale nederzetting
aangevuld met gebouwen vanuit andere streken in Noord Rusland.
De kerk op de foto is de Transfiguration Cathedral.
=4. Het kloostercomplex van Solovetski.
=5. De ‘kerk van het verspilde bloed’. Dat is mijn vertaling
van de Engelse benaming: Church on spilled blood.
Deze overdadige kerk is gebouwd als herinnering
aan de aanslag op Tsaar Alexander II.
In 1881 werd er een bomaanslag op de Tsaar gepleegd.
Hij kwam daarbij om het leven.

De achtergrond is de zonsondergang vanaf de boot die van Kem
naar Solovetski vaarde. De foto is genomen om 23:05 plaatselijke tijd.

In het GUM-warenhuis in Moskou heb ik nog iets gekocht.
Het ging in de volgende plastic zak.
Ik hou nog even geheim wat het precies is maar de kenners
kunnen het wel raden:

Het reisschema van onze vakantie was als volgt:

De voorbereidingen zijn in volle gang:



Zoals te zien is heb ik ook dit jaar weer een zakmes gekocht.
Vorig jaar met de vakantie naar India is het verdwenen
nog voordat de rugzak ingepakt was.
Nu maar weer een nieuwe gekocht.

Het notitieboekje voor het reisverslag ligt al weer klaar:

Karelie staat bekend om de houtbewerking.
Al eerder heb ik daar foto’s van gevonden op het web.
Nu weer een paar.
Ik ben er niet zeker van maar ik denk dat twee foto’s gemaakt zijn
van een kerk in een openlucht museum dat we niet gaan bezoeken tijdens onze vakantie.
Maar de foto’s geven wel een goed beeld van hoe het er uit kan zien.
Het betreft het ‘State museum of Wooden Architecture’ in Malye.
Nog een site over het museum.

Eerst een algemeen voorbeeld van houtbewerking. Ik weet alleen dat het uit Karelie komt:


Nu twee foto’s van een en hetzelfde gebouw in het openlucht museum:


Deze laatste foto is wat mij betreft de mooiste.

De foto’s zijn met nog ruim 300 foto’s te vinden op de volgende site.

Al in 1992 zijn we een keer in Rusland geweest.
Het was een reis met een reisgezelschap van OAD.
De reis ging in grote lijnen van Leningrad naar Moskou, Kiev en Sebastopol.
Veel foto’s maakte we toen nog niet.
Om de herinnering op te halen toch maar een paar pagina’s uit het fotoboek ingescanned:

St. Petersburg:



De Church on spilled blood.
Deze kerk is gebouwd ter nagedachtenis
van de moordaanslag op Tsaar Alexander II (1881)



De Hermitage, het grote museum met het plein ervoor
en de toegangskaartjes (?).
De foto is genomen vanaf ongeveer de Nevsky Prospekt.



De kern van het museum is het Winterpaleis
(gebouwd door Rastrelli in 1754).

Je kunt daar onderandere de volgende ‘juweeltjes’ zien:



Moskou:



Het Rode Plein in de avond, met het Kremlin, het mausoleum van Lenin
en de St. Basil Kathedraal.

1992: Gorbatjov is net weg, Jeltsin is aan de macht,
de muur bestaat dan al niet meer, de Sovjetunie ook niet.
De namen van de steden zijn dan hier en daar al weer veranderd.
De laatste tsaar en zijn familie zijn nog niet bijgezet in de Peter en Paul-vesting.
De Oekraine is al wel een eigen staat maar de grensformaliteiten
zijn nog onduidelijk op het moment dat we uit Amsterdam vertrekken.
Gelukkig levert dat geen problemen op.

Betalen konden Westerse toeristen alleen maar met Amerikaanse dollars.
De traveller cheques hadden dus niet zo veel zin.
Je kreeg er Roebels voor maar daarmee was het erg moeilijk
om iets te betalen.

Onze volgende vakantiebestemming.
Vandaag introduceer ik in mijn weblog deze speciale banner.
Ik ga die in het vervolg gebruiken op iedere log over dit onderwerp.

Op zoek naar informatie over Kareliekom je op de meest bijzondere invalshoeken: postzegels !Zo kwam ik op een site terrechtdie de geschiedenis van Rusland vertelt aan de hand van postzegels.Leuk, en heel origineel.Er zaten alleen geen zegels uit Karelie tussen.Zouden die bestaan ? Lees verder →

Heel lang gaat het niet meer duren.
De zomervakanties komen er aan.
Onze bestemming is Karelie.
We hebben er de visums al voor gehaald:



Volgens Wikipedia:

Karelixc3xab is een historische regio in Finland en Rusland.
In Rusland is het een autonome deelrepubliek.

De oppervlakte van die republiek is 180.500 kmxc2xb2.
De hoofdstad is Petrozavodsk.
Andere aanzienlijke steden zijn: Kostomoeksja, Sortivala en Kondopoga.
De bevolking bedraagt in 2003 ongeveer 716.000 inwoners,
waarvan 73,6% Russen, 10% Karelixc3xabrs, 7% Wit-Russen, 3,6% Oekraxc3xafners,
2,3% Finnen en 0,8% Wepsen.
Naast Russisch worden dus ook Karelisch, Fins en Wepsisch gesproken.
Er bestaan ook dagbladen en radiozenders die Karelisch,
Fins en Wepsisch gebruiken.

Binnen Karelixc3xab zelf hebben de Wepsen zelf een eigen autonoom gebied,
namelijk Wepsskaja Volost.

Karelixc3xab is grotendeels met naaldbossen bedekt,
ongeveer 49% van de oppervlakte.
Er zijn ook heel veel meren, die 25% van de oppervlakte bedekken.
De twee grootste meren zijn, het Ladogameer en het Onegameer.

De belangrijkste takken van de economie van Karelixc3xab zijn bosbouw,
visvangst, papierindustrie en houtbewerking.
Ook machinebouw en metallurgie zijn vertegenwoordigd.

Karelixc3xab is een toeristische trekpleister binnen Rusland,
omdat er veel natuurschoon is.
Er is ook een interessant openluchtmuseum voor traditionele bouwkunst.
Dit museum heet Kizji en bevindt zich
op het gelijknamige eiland in het Onegameer.

Van 1940 tot 1956 had Karelixc3xab onder de naam Karelo-Finse SSR
de status van Unierepubliek van de Sovjetunie.
In 1956 werd Karelixc3xab een ASSR.
Met die naam en lagere status gaf de Sovjetunie impliciet
zijn aanspraken op Finland op.

Karelie, wat is dat, waar is dat ?

Karelie is onze zomer-vakantiebestemming.

Hier vind je dat:



Hierboven zie je een deel van Rusland en Scandinavie.
Het donkergroene deel, de grensstreek tussen Finland en Rusland is Karelie.

Hier in detail:



Een van de bestemmingen is de Kivach waterval.
Daar heb ik het volgende plaatje van gevonden
(ik hoop wel dat er in de zomer voldoende water is):



Vervolgens bezoeken we ook de Unesco World Heritage site Kizhi Pogost:
een openluchtmuseum met traditionele Russische gebouwen
zoals de volgende houten kerk (overzicht en detail):