– over krijgers uit Colima met een dreigende uitstraling –

De afgelopen dagen stonden in het teken van kunsthistorisch speurwerk.
Een kleizegel uit Bihar leidde naar negentiende-eeuwse publicaties
over Bodh Gaya,
terwijl twee beelden van Shiva in het Musée Guimet
vragen opriep over iconografie, attributen en oude beschrijvingen.

Vandaag verplaatsen we ons naar een heel andere wereld.
Geen India, maar Mexico.
Ook hier gaat het om voorwerpen die meer vragen oproepen
dan zij direct beantwoorden,
al zijn de vragen ditmaal van een geheel andere aard.

In een vitrine met laat-preklassieke keramiek uit Colima
stonden twee nauw verwante objecten.
Het eerste is een volledig figuurbeeld,
het tweede een los hoofd.
Beide worden in het museum en in het begeleidende boek
als krijgers beschreven.
Die identificatie lijkt niet onredelijk.

Het meest kenmerkende element van beide objecten is het hoofddeksel.
Het materiaal waaruit het zou kunnen zijn vervaardigd,
is niet herkenbaar,
maar het lijkt het hoofd niet volledig te omsluiten.
Eerder doet het denken aan een constructie van banden of stroken
waarop verschillende hoorns zijn bevestigd.
Vooral de grote hoorn boven het voorhoofd trekt daarbij de aandacht.
Een band onder de kin lijkt ervoor te zorgen
dat het hoofddeksel stevig op het hoofd blijft zitten.

Op verschillende plaatsen zijn rasterpatronen ingekrast.
Ze komen voor op delen van het hoofddeksel
en op het opvallende object dat de figuur op de borst draagt.
Opvallend genoeg bevinden deze patronen zich niet op de hoorns zelf.
Wat zij precies voorstellen, is niet duidelijk.
Mogelijk verwijzen zij naar een bepaald materiaal
of naar de constructie van de uitrusting.
Het is echter even goed denkbaar dat zij bedoeld zijn
om belangrijke onderdelen extra nadruk te geven.
Op het object op de borst volgen de rasterlijnen de welving van het oppervlak
en lijken zij de vorm ervan bewust te accentueren.

Opvallend is het contrast tussen deze geaccentueerde onderdelen
en de rest van het lichaam.
Dat lichaam is opmerkelijk plastisch gemodelleerd en zorgvuldig afgewerkt.
De kunstenaar besteedde aandacht aan voeten, vingers
en zelfs een afzonderlijke duim.
Ook de gezichten zijn met zorg vormgegeven.
Zowel het volledige beeld als het losse hoofd hebben amandelvormige ogen
en een gestileerd ornament bij de neus,
mogelijk een neussieraad.

Het losse hoofd blijkt bovendien geen massief beeld te zijn.
Aan de achterzijde bevindt zich een grote opening
waaruit blijkt dat het om een hol keramisch object gaat.

De constructie met hoorns op het hoofd,
het ornament bij de neus,
het voorwerp op de borst
en het slagwapen trekken onmiddellijk de aandacht.
De gegraveerde rasterpatronen lijken sommige van deze onderdelen
extra te benadrukken.
Misschien verklaart dat waarom beide figuren
zo’n krachtige en enigszins dreigende uitstraling hebben.

---