Anton Heyboer

WP_20171006_14_15_42_ProAnronHeyboerText03WP_20171006_14_15_42_ProAnronHeyboerText02WP_20171006_14_34_44_ProAntonHeyboerHeyboer1973GelatinezilverdrukWP_20171006_14_15_42_ProAnronHeyboerText01


WP_20171006_14_20_39_ProAntonHeyboerDocumentaIII1963Ets

Anton Heyboer, Documenta III, 1963, ets. Deze afbeelding wordt gevormd door twee grote bladen, twee grote etsen.


De tentoonstelling die ik afgelopen vrijdagmiddag
in het Gemeente Museum in Den Haag zag
van het werk van Anton Heyboer is zonder twijfel,
een van de moeilijkste tentoonstellingen die ik dit jaar heb gezien.
Misschien wel van de afgelopen jaren.
Ook ik ken de filmpjes van die rare man met vijf vrouwen
die in heel primitieve omstandigheden woont.
Die zich er niet voor schaamt, nee,
die met zijn manier van leven te koop loopt.
Die de kunstwereld te kijk wil zetten als een vreemde
wereld, maar die zelf heel, heel vreemd overkomt.

Dan nu, serieus naar zijn werk gaan kijken.
Vooroordelen proberen los te laten
(ze zitten al heel lang in dat hoofd).
Moeilijk.

Het interview door Netty Rosenfeld (1921 – 2001),
‘Een mens is ook maar een mens’ uit 1969,
in zwart-wit, helpt.
Je ziet daarin een man die weet wat er in de wereld gebeurd
maar die bewust zijn eigen keuzes maakt.
Niet meegaat in wat algemeen geaccepteerd is maar
eigen regels opstelt en die naleeft.
Regels opstellen is tot daar aan toe, maar naleven,
daar is durf en doorzettingsvermogen voor nodig.
De keuzes die hij maakt zijn alles behalve eenvoudig.
Dit is geen dwaas.

WP_20171006_14_25_52_ProAntonHeyboerHetGoedeMoment1963Ets

Foto’s maken met je telefoon was moeilijk. Het licht is waarschijnlijk prima voor de werken op papier maar voor de camera minder geschikt. Anton Heyboer, Het goede moment, 1963, ets. Je kunt zeggen wat je wil van Heyboer maar dit is niet zomaar in elkaar geflanst. Dit zijn 27 grote etsen die samen 1 afbeelding vormen. 5 Meter breed, ruim 3 meter hoog. Je hoeft het niet mooi te vinden of te begrijpen maar dit maak je niet even op een achternamiddag zonder na te denken.


WP_20171006_14_26_23_ProAntonHeyboerVoorbereidingVoorHetGoedeMoment1963Ets

Dat dit ontwerp in een eenvoudige multomap zit vind ik mooi.


WP_20171006_14_26_37_ProOntwerpschetsenVoorHetGoedeMoment1963Ets

Nog twee ontwerpen, overdenkingen. Op briefpapier van J.H. Piers, plastisch chirurg in Amsterdam.


WP_20171006_14_28_52_ProAntonHeyboerMerktekenOpHetGoedeMoment1963Ets

De haast obsessieve manier waarop Anton Heyboer duidelijk wil maken dat een werk van hem is, doet me denken aan de rode stempels op Chinese kunstwerken. Daar zie je vaak zo’n afdruk van een stempel voorzien van tekst die er met de hand bijgeschreven is. Hier zie je ook die rode kleur, tekst en oets dat op vingerafdrukken lijkt. Op de tentoonstelling zie je steeds andere manieren om duidelijk te maken door wie het werk gemaakt is, om echtheid vast te stellen. Dit is van lang voor de opname met Andre van Duin in 1996.


WP_20171006_14_35_39_ProHeyboerMerktekenOpFotos

Op de foto’s die op de tentoonstelling hangen zie je dit merkteken. Heyboer Goats milk & cheese, Den Ilp, Noord Holland.


WP_20171006_14_38_34_ProAntonHeyboerParapsychologie3eSchilderij1962ZinkEnTeerOpHout

Anton Heyboer, Parapsychologie, 3de schilderij, 1962, zink en teer op hout.


WP_20171006_14_43_47_ProAntonHeyboerCreationOfAnEtching1979GelatineprintEnOlieverfOpAlluminium

Een voorbeeld van de foto’s die of Anton Heyboer zelf maakte of een van de vrouwen. Vervolgens beschildert Anton Heyboer de foto met ‘het systeem’.


WP_20171006_14_47_06_ProAntonHeyboerZonderTitel1975OlieverfEnLakverfOpDoek

Anton Heyboer, Zonder titel, 1975, olieverf en lakverf op doek. Op veel van zijn werk zie he dingen terug van zijn systeem. Nummers, cirkels, elkaar kruisende lijnen en eenvoudige mensverbeeldingen.


WP_20171006_14_52_03_ProAntonHeyboerWorld1976OlieverfOpDoek

Teksten, heel veel teksten. Daar zit ook wel een probleem. Niet dat Anton Heyboer teksten gebruikt op zijn werk maar de interpretatie ervan is een probleem. Vaak is de naam van het werk een van de teksten. Zoals hier. Anton Heyboer, World, 1976, olieverf op doek. Maar die teksten zijn niet eenduidig. Wat is de belangrijkste tekst. Wat wordt er bedoeld.


WP_20171006_14_55_41_ProAntonHeyboerMeIsToExistIIsCreation1974OlieverfOpDoek

Anton Heyboer, Me is to exist I is creation, 1974, olieverf op doek.

WP_20171006_14_55_41_ProAntonHeyboerMeIsToExistIIsCreation1974OlieverfOpDoekDetail


WP_20171006_14_56_14_ProAntonHeyboerZonderTitel1975OlieverfOpDoek

Anton Heyboer, Zonder titel, 1975, olieverf op doek.


WP_20171006_14_56_39_ProAntonHeyboerToFallIsReasonToLife1974OlieverfOpDoek

Anton Heyboer, To fall is reason to life, 1974, olieverf op doek.

WP_20171006_14_57_00_ProLifeAndLivingIsTheMovingOfExcistenceAntonHeyboer197x

Op hetzelfde doek staat: Life and living is the moving of excistence, Anton Heyboer, 197x (datering mij onduidelijk).

WP_20171006_14_56_39_ProAntonHeyboerToFallIsReasonToLife1974OlieverfOpDoekDetail

Anton Heyboer, To fall is reason to life, 1974, olieverf op doek. Detail.


WP_20171006_14_58_11_ProAntonHeyboerMensZonderIllusies1966EtsOndertekening

Ondertekening van: Anton Heyboer, Mens zonder illusies, 1966, ets.

WP_20171006_14_58_24_ProAntonHeyboerMensZonderIllusies1966Ets

Anton Heyboer, Mens zonder illusies, 1966, ets.


WP_20171006_15_00_13_ProAntonHeyboerManZietNaarZijnBloed1970EtsEnCollageOpPapier

Een voorbeeld van hoe Anton Heyboer bezig was de echtheid van zijn werk duidelijk te maken. Op een van de eerste etsen zijn later stukken papier toegevoegd. Door Anton zelf. Dat wil zijn handtekening in ieder geval bewijzen. Anton Heyboer, Man ziet naar zijn bloed, 1970, ets en collage op papier.

WP_20171006_15_00_13_ProAntonHeyboerManZietNaarZijnBloed1970EtsEnCollageOpPapierDetail

De handtekening is over de toevoegingen en het eerste werk aangebracht.


WP_20171006_15_41_48_ProHetSysteemVanAntonHeyboer

Het systeem van Anton Heyboer. In de catalogus is de tekst uit 1976 van Hans Locher opgenomen waarin hij probeert het systeem van Anton Heyboer en de ontwikkelingen daarin te volgen.


WP_20171006_15_41_59_ProAntonHeyboerEtsplaatVanHetSysteem

Anton Heyboer, Etsplaat van het systeem.


WP_20171006_15_43_35_ProEenVanDeVijfPanelenVanAntonHeyboerVrijLijden1967Ets

Een van de vijf panelen van het werk met de titel Vrij lijden van Anton Heyboer uit 1967, ets.

WP_20171006_15_43_52_ProAntonHeyboerVrijLijden1967Ets

Anton Heyboer, Vrij lijden, 1967, ets.

WP_20171006_15_45_26_ProAntonHeyboerEigenDruk

De ondertekening van Anton Heyboer met de aantekening: Eigen druk.


WP_20171006_17_31_44_ProAntonHeyboerFotoUitCatalogus

Bij de tentoonstelling verscheen ook een mooie catalogus met veel stof tot nadenken.


Velen zien Anton Heyboer (1924 / 2005) als de belangrijkste volkskunstenaar van Nederland.
Hij is niet alleen beroemd door zijn werk, maar vooral ook om zijn leven.
Desondanks is het veertig jaar geleden dat in een groot Nederlands museum een tentoonstelling van zijn werk te zien was.
Heyboer staat vooral bekend als die dwaas met vijf vrouwen, zijn persiflage van het kunstenaarsgenie en om zijn handelsmerk: de kip.
Maar wie weet nog dat zijn werk in de jaren zestig wordt aangekocht door het Museum of Modern Art in New York?
Dat hij in 1964 op Documenta III exposeert en dat hij met Francis Bacon (1909 – 1992), David Hockney (geb. 1937) en Jean Dubuffet (1901 – 1985) in 1975 in het Los Angeles County Museum of Art wordt gepresenteerd als een van de belangrijkste Europese schilders van dat moment?
En dat zijn werk tot halverwege de jaren zeventig actief wordt aangekocht en geëxposeerd door het Gemeentemuseum Den Haag en Stedelijk Museum Amsterdam?

Save