Diptieken in Antwerpen

Vandaag begint dan de tentoonstelling met vroeg Nederlandse diptieken.
Volgens mij zeer de moeite waard.

In een internationale nieuwsbrief vond ik het volgende:

Hans Memling: de Maagd met Kind & Maarten van Nieuwenhove, 1487.

Het ruimtelijk concept van het werk is een van de meest doordachte
die Memling tot stand bracht in het portretgenre.
Wat binnen de omlijstingen te zien is vanuit de reele wereld
wordt aangevuld door wat de bolle spiegel
achter Onze-Lieve-Vrouw reflecteert.
Hierdoor komen we niet alleen te weten hoe de ruimte
die het schilderij voorstelt er precies uitziet,
maar ook hoe de schilder de figuren tegenover elkaar liet plaatsnemen
en wat zijn eigen positie was ten opzichte van hen.
De originele lijst toont de naam en leeftijd van de opdrachtgever
en de datum van het schilderij.

Gezien de beperkte ruimte van de web log en om de leesbaarheid
te behouden is de tekstregel van de lijst met naam en datum
in drie stukken opgedeeld.

De opdrachtgever is Maarten van Nieuwenhove,
geportreteerd in 1487 op 23-jarige leeftijd.
Hij was geboren op 1 november 1463 als lid
van een prominente Brugse familie.
Verschillende leden van die familie hadden belangrijke
publieke functies (burgemeester, raadsheer ed).
Daarnaast werkte sommige voor Maximiliaan van Oostenrijk.
De relatie met Maximiliaan kostte de broer van Maarten
de kop in 1488.
Maximiliaan van Oostenrijk was keizer van het Heilige Roomse rijk
en aartshertog van Oostenrijk.
In augustus 1477 huwde Maximiliaan met Maria van Bourgondie,
de dochter van Karel de Stoute en erfgename van Bourgondie.
Het paar kreeg twee kinderen: Filips de Schone (1478-1506) en
Margaretha van Oostenrijk (1480-1530).
Maarten was raadsheer in 1492 en 1494, kapitein van de garde in
1495 en 1498 en burgemeester in 1497.
Hij stierf op 16 augustus 1500, dit is terug te vinden
op zijn grafsteen in de familiekapel in de Onze-Lieve-Vrouw-kerk.

De Onthaalkerk Onze-Lieve-Vrouw,
met haar 122 meter hoge bakstenen toren, kan je niet missen.
Ze is letterlijk het hoogtepunt van vakmanschap
van de Brugse bouwvakkers.
De kerk bezit een uiterst rijke kunstcollectie.
Klapstuk is de wereldberoemde ‘Madonna met Kind’ van Michelangelo.
Ook in de kooromgang van de kerk wacht je
een wereld vol kunstschatten:
van schilderijen en houten beeldhouwwerk tot de 16de-eeuwse praalgraven
van Maria van Bourgondie en Karel de Stoute
en 13de en 14de-eeuwse beschilderde graftomben.

Toen de opdracht voor het diptiek werd gegeven was Maarten
nog ongehuwd.
Zijn toekomstige bruid, Margareta Haultain, zou hem
20 jaar overleven.

Zijn wapenschild en zijn devies ‘IL YA CAVSE’ zijn verwerkt
in het glasraam links achter de Madonna.

Ook zien we vier medaillons met een sprekend embleem
dat zijn familienaam verbeeldt: een zaaiende hand
boven een bebloemde tuin.
Nieuwenhove= nieuwe hof = nieuwe tuin.

Achter Van Nieuwenhove is zijn patroonheilige, de H. Martinus,
eveneens in gebrandschilderd glas aangebracht.

De medaillons met de H. Joris en de H. Christoffel rechts
naast de Madonna zijn misschien persoonlijk gekozen beschermheiligen.

Het doorzicht achter het portret lijkt een beeld te geven
van de brug van het Minnewater in Brugge.

Hieronder volgt de Engelse vertaling die ik op het web vond
en die ik hierboven vertaald en aangevuld heb:

The original frame states the name and age of the donor,
together with the date.
He is Maarten van Nieuwenhove, portrayed in 1487 when he was 23.
He was born on 11 November 1463 to a prominent Bruges family,
several members of which held important civic posts
(burgomaster, councilor, municipal treasurer)
or worked for Maximilian of Austria.
Links with the latter were to cost Maarten’s brother Jan his head in 1488.
Maarten was a councilor in 1492 and 1494, captain of the civic guardin 1495 and 1498 and burgomaster in 1497.
He died on 16 August 1500, as recorded by his tombstone in the family chapel
in the Church of Our Lady.
He was evidently still unmarried at the time the painting was commissioned.
His future bride, Margareta Haultain, was to outlive him by twenty years.
His coat-of-arms and motto IL YA CAVSE are incorporated
in the stained-glass window behind the Virgin.
The window also features four medallions containing a vivid emblem
that illustrates his family name: a hand sowing seeds
over a garden of flowers (Nieuwenhove = new garden).
Maarten’s patron saint, St Martin, is represented behind him,
again in the form of a stained-glass window.
The medallions showing St George and St Christopher to the Virgin’s right
might be personally chosen protectors.
The view through the window to the rear of the portrait appears to show
the Minnewater bridge in Bruges.