Mulisch: Twee vrouwen

Een cruciaal deel van de tekst van dit prachtige boek
staat op pagina 62 (t/m 67).
De twee hoofdpersonen in het boek: Laura en Sylvia,
komen op een punt in hun relatie waarop Laura aangeeft
dat ze eigenlijk altijd al een kind had willen hebben,
alleen ze bleek in haar huwelijk onvruchtbaar te zijn.
Nu is het krijgen van een kind voor twee dames in 1975 een uitdaging.
Het onderwerp was ook niet echt bespreekbaar tussen hen.
Mischien dat de op een klassiek verhaal gestoelde voorstelling
kon helpen:

Kort er na las ik in de krant een vraaggesprek met een schrijver, van wie bij het begin van het Holland Festival een nieuw stuk in premixc3xa8re zou gaan. Dat was in juni. Hij zei dat vrouwenrollen bij de grieken natuurlijk altijd door mannen werden gespeeld, verkleed en gemaskerd als vrouw. Dat werd algemeen beschouwd als een sociale conventie, en in de meeste gevallen was dat natuurlijk ook zo.
… Wat de grieken betreft, daar bestonden helemaal geen gewone vrouwen: die waren zoiets als tegenwoordig elektrische keukenapparatuur annex broedmachines.
… Daarom had hij, deze schrijver, nu eens de mythe van Orfeus en Eurydike op het toneel gezet als een verhaal van twee mannen. Daarbij voelde hij zich gesteund door het oudste verhaal van de mensheid, het Gilgamesh Epos, waarin ook de man zijn vriend ging zoeken in de onderwereld.
‘Zullen we er heengaan?’ vroeg ik aan Sylvia.
Misschien dacht ik, leverde het stuk iets op dat vorm kon geven aan de toestand, waarin wij zelf verzeild waren geraakt; misschien konden wij achteraf over het stuk spreken, terwijl wij het in werkelijkheid over onszelf hadden.
… ‘Heb je er iets van ons in herkend?’
‘Van ons?’ Verbaasd keek zij mij aan. ‘Wie van ons zit er dan in de onderwereld?’
Ik lachte en nam zwijgend haar hand.
Jij, dacht ik, Jij zit ni de onderwereld, want jij bent een schim – niet van een gestorvene, maar van een ongeborene.

De voorstelling zou ook helpen, maar niet zoals Laura in gedachten had.
Sylvia zou bij de voorstelling de ex-man van Laura ontmoeten.



Laat ik dan hier toch even de kern van het verhaal van
Orfeus en Eurydike herhalen van Wikipedia:

Door het ganse land werd de verrukkelijke zanger Orpheus geprezen. Hij had van zijn moeder de gave van de zang gexc3xabrfd, waarmee hij alle mensen in vervoering bracht. Apollo schonk hem een lier en wanneer Orpheus zijn gezang liet horen, kon niemand de goddelijke macht ervan weerstaan. Alle dieren in de natuur, de vogels zowel als de vissen, ook de bomen, ja zelfs de gevoelloze stenen bracht de zanger in beweging met de tovermacht van zijn stem. Grenzeloos leek zijn geluk, toen hij de nimf Eurydice tot zijn vrouw nam.

Maar toch, hoe kort was dit geluk hun gegund! Toen de bekoorlijke nimf achternagezeten werd door Aristaeus, werd zij door een adder gebeten. Deze beet veroorzaakte haar dood. Een leven zonder Eurydice xe2x80x93 Orpheus’ gedachten lieten het niet toe. Hij greep zijn lier, sloeg de snaren aan en liet zijn verdriet tot de hemel doordringen.

Orpheus ging een plan ondernemen, zoals voor hem nog geen mens bedacht had. Hij zou in de onderwereld neerdalen en de heerser over de schimmen smeken zijn echtgenote aan hem terug te geven. Bij de poort die naar de onderwereld leidde, daalde hij af. Eens bij de troon, waarop Hades met zijn vrouw Persephone als heerser over de doden zetelde, nam hij zijn lier en begon te zingen.

De wezenloze schimmen luisterden naar de liefelijke klanken en weenden. Het koningspaar was niet minder ontroerd en besloten Eurydice weer bij hem te verenigen, op een voorwaarde: Orpheus mocht niet naar zijn geliefde omkijken, voor ze het zonlicht bereikt hadden.

Toen het eind in zicht leek, kon Orpheus de verleiding niet weerstaan. Hij keerde zich om en zag hoe zijn geliefde naar beneden werd getrokken om diep onder de grond als schim te verblijven, maar nu voor eeuwig.

Dan wordt in het fragment van Twee Vrouwen
ook nog het Gilgamesh Epos genoemd.
Wat is dat nu weer?

Wikipedia:

Het Gilgamesjepos is een van de oudste literaire werken. De oorsprong van dit heldendicht ligt waarschijnlijk in het Sumer van ca. 2100 v. Chr. Gilgamesj zelf zou koning zijn geweest in Uruk rond 2620 v. Chr. Het epos werd ontelbare malen overgeschreven en bewerkt en verspreidde zich over een groot gebied. Waarschijnlijk is het bijbelse verhaal van de zondvloed overgenomen uit dit werk.